DENDÂN-ı SAÂDET

دندان سعادت
Müellif:
DENDÂN-ı SAÂDET
Müellif: NEBİ BOZKURT
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1994
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.08.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/dendan-i-saadet
NEBİ BOZKURT, "DENDÂN-ı SAÂDET", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/dendan-i-saadet (24.08.2019).
Kopyalama metni
Uhud Gazvesi esnasında Utbe b. Ebû Vakkās tarafından atılan bir taşla Hz. Peygamber’in miğferinin parçalandığı, sağ alt çenede ön dişlerle azılar arasındaki dişinin (rebâiye) kırıldığı, yüzünün yaralandığı, akan kanı durdurmak için Hz. Ali ile Fâtıma’nın gayret sarfettikleri bilinmektedir. Vâkıdî’nin bir rivayetinden, Resûlullah’ın dişinin tamamen kırılmayıp mine kısmından bir parçanın koptuğu anlaşılmaktadır (el-Meġāzî, I, 244-246).

Türk-İslâm kültüründe “dendân-ı saâdet, dendân-ı şerif” diye anılan bu kırık diş parçasının kimin tarafından muhafaza edildiği hakkında bir rivayete rastlanmamıştır. Mukaddes emanetler içinde yer alan dendân-ı saâdetin diğerleriyle birlikte İstanbul’a intikali meselesi de henüz açıklığa kavuşmuş değildir. Yavuz Sultan Selim’in Mısır seferine katılmış olan tarihçiler bu konuda herhangi bir bilgi vermemektedirler. Bir rivayete göre Mısır’ın ilhakından sonra Mekke Emîri Şerîf Ebü’l-Berekât, emirlik hazinesindeki “emânât-ı mübâreke”nin büyük bir kısmını oğlu Ebû Nümey ile İstanbul’a göndermiş ve Osmanlı hâkimiyetini kabul etmiştir. Bu hediyeler arasında dendân-ı şerifin bulunup bulunmadığı da bilinmemektedir.

Evliya Çelebi mukaddes emanetlerin bir kısmının, bu arada dendân-ı saâdetin İstanbul’a intikali konusunda bazı bilgiler vermektedir. Buna göre Yavuz Sultan Selim’in Mısır seferinden önce Memlük Sultanı Kansu Gavri’nin İskenderiye’ye naklettirdiği ve zaferden sonra Yavuz Sultan Selim’in eline geçen hazine içinde Hz. Peygamber’in Uhud Gazvesi’nde kırılan dişi ile bir tutam lihye-i şerifi de vardı (Seyahatnâme, X, 123). Bu mâlûmattan hareketle dendân-ı saâdetin Mekke’de emirlik hazinesinde değil Memlük sultanının hazinesinde muhafaza edilmekte olduğu söylenebilir. Halen Topkapı Sarayı Hırka-i Saâdet Dairesi’nde bulunan dendân-ı saâdetin, üzeri kıymetli taşlarla süslü 11 × 7 × 7 cm. ebadındaki altın mahfazası Sultan VI. Mehmed tarafından yaptırılmıştır.

BİBLİYOGRAFYA
Müsned, I, 31, 33; II, 317; Buhârî, “Cihâd”, 80, 85, “Meġāzî”, 24, “Ṭıb”, 27; Müslim, “Cihâd”, 101, 103, 106; İbn Mâce, “Ṭıb”, 15; Tirmizî, “Tefsîr”, 3/10-11; Vâkıdî, el-Meġāzî, I, 244-246; Nüveyrî, Nihâyetü’l-ereb, XVII, 94; Hoca Sâdeddin, Tâcü’t-tevârîh, II, 371-372; Evliya Çelebi, Seyahatnâme, X, 123; : Mir’ât-ı Mekke, I, 673-678; Mustafa Sâfî, Zübdetü’t-tevârîh, Beyazıt Devlet Ktp., Veliyyüddin Efendi, nr. 2428, I, vr. 280a vd.; Ahmed Râsim, Menâkıb-ı İslâm, İstanbul 1326, II, 338-342; Danişmend, Kronoloji, II, 43; Tahsin Öz, Hırka-i Saadet Dairesi ve Emânât-ı Mukaddese, İstanbul 1953; s. 25; İsmet Parmaksızoğlu, “Emânât-ı Mukaddese”, TA, XV, 126.
Bu madde ilk olarak 1994 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 9. cildinde, 154-155 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.