GAZİ GİRAY I

Müellif:
GAZİ GİRAY I
Müellif: HALİL İNALCIK
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1996
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 10.12.2018
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/gazi-giray-i
HALİL İNALCIK, "GAZİ GİRAY I", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/gazi-giray-i (10.12.2018).
Kopyalama metni
Muhtemelen 1503 yılında doğdu. I. Mehmed Giray Han’ın oğludur. Babasıyla birlikte Astarhan seferine katıldı. Dönüşte Mehmed Giray’ın Nogaylar tarafından öldürülmesinin ardından Kırım beylerinin ittifakıyla han ilân edildi (Kasım 1523). Yeni han kalgaylığa kardeşi Baba Giray’ı getirdi. Fakat dönemin Osmanlı padişahı Kanunî Sultan Süleyman, doğrudan beylerin seçimiyle gelen Gazi Giray’ın hanlığını tanımadı. Öte yandan İstanbul’da bulunan amcaları da onun aleyhinde entrikalara başlamışlardı. Tecrübesiz bir genç olan I. Gazi Giray’ın duruma hâkim olamaması üzerine Kırım’da karışıklıklar çıktı. Kabile aristokrasisinin başı olan Şîrîn beyi Memiş hanlık için İstanbul ile haberleşmeye başladı. Sonunda Gazi Giray’ın yerine hanlığa, o sırada İstanbul’da bulunan amcası Saadet Giray getirildi (1524 yılı ortaları). Böylece Gazi Giray’ın hanlığı altı ay kadar devam etti. Gazi Giray yeni hana karşı mücadeleye giriştiyse de Memiş Bey’in gayretleriyle iki taraf uzlaştı ve Gazi Giray Saadet Giray’ın kalgayı oldu. Ancak birkaç ay sonra bir bayramlaşma töreninde arkasından vurularak öldürüldü.

BİBLİYOGRAFYA
Seyyid Mehmed Rızâ, es-Seb‘u’s-seyyâr fî ahbâri’l-mülûki’t-Tâtâr (nşr. Kâzım Bek), Kazan 1248, s. 88 vd.; Müneccimbaşı, Sahâifü’l-ahbâr, II, 699; Abdülgaffâr Kırımî, Umdetü’t-tevârîh (nşr. Necib Asım, TTEM ilâvesi), İstanbul 1343, s. 99; Halim Giray, Gülbün-i Hânân, İstanbul 1287, s. 13; Sicill-i Osmânî, III, 613-614; Halil İnalcık, “Gazi Giray I”, İA, IV, 734; a.mlf., “G̲h̲āzī Girāy”, EI2 (İng.), II, 1046.
Bu madde ilk olarak 1996 senesinde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 13. cildinde, 451 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.