HACİÇ, Osman Nuri

Müellif:
HACİÇ, Osman Nuri
Müellif: ENES PELIDIJA
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1996
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 02.06.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/hacic-osman-nuri
ENES PELIDIJA, "HACİÇ, Osman Nuri", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hacic-osman-nuri (02.06.2020).
Kopyalama metni

28 Haziran 1869’da Mostar’da doğdu. Bu şehrin tanınmış ailelerinden birine mensuptur. İlk ve orta öğrenimini burada tamamladı. Daha sonra Saraybosna’daki Şeriat Kadılık Okulu’nu (Šeriatsko-Sudačka Škola) bitirdi; 1889’da Zagreb Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Bir süre Viyana’da kaldı. Bosna-Hersek’e döndükten sonra Mostar ve Saraybosna mahkemelerinde memuriyete başladı; ayrıca o dönemin hükümetinde hukuk müşavirliği görevini üstlendi. Şeriat Kadılık Okulu’nda hocalık ve 1912-1914 yılları arasında müdürlük yaptı. I. Dünya Savaşı’nın ardından kurulan Yugoslavya Krallığı’nın başşehri Belgrad’da İçişleri Bakanlığı müsteşarlığı görevinde bulundu. 1924’te emekliye ayrılan Haciç, hayatının son günlerinde Yugoslavya Krallığı Devlet Şûrası üyeliğine seçildi ve bu görevde iken 23 Aralık 1937’de Belgrad’da vefat etti (Emin, III/42, s. 8).

XIX ve XX. yüzyıllarda Avrupa ülkelerinde eğitim görmüş Boşnak aydınlarının en başarılılarından sayılan Haciç, Bosna-Hersek’e döndükten sonra eğitim, din, siyaset ve kültür sahalarında etkili faaliyetlerde bulundu. Özellikle 1889’dan itibaren İvan Miliçeviç ile beraber “Osman-Aziz” imzasıyla yazdıkları hikâye ve romanlarla şöhret kazanmıştır. Bir yandan yüksek okullarda görev yapan Haciç öte yandan hukukçuluk mesleğini sürdürmüştür. 1900 yılı baharında neşredilmeye başlanan ve Bosna-Hersek’teki müslüman halkın edebiyatına ağırlık veren Behar dergisinin kurucularından biri olarak dönemin aydınlarını bu dergi etrafında toplamaya çalışmıştır. Boşnakça’dan başka Türkçe, Fransızca, Arapça ve Rusça’ya da vâkıf olan Haciç’in eserlerinde seçtiği konulara bakılırsa onun, toplumu yaşadığı dönemin kültürel değerlerine bağlı kalarak geliştirmek amacını taşıdığı anlaşılır.

Eserleri. Haciç’in kendi imzasıyla neşredilen başlıca eserleri şunlardır: 1. Muslimansko Pitanje u Bosni i Hercegovini (Bosna Hersek’te müslüman sorunu [Zagreb 1892]). 2. Islam i Kultura (İslâm ve kültür [Zagreb 1894]). 3. Ago Šarić (Zagreb 1894). 4. Pogibija i Osveta Smail Age Čengića (İsmâil Ağa Çengiç’in öldürülmesi ve intikamı [Zagreb 1895]). 5. Muslimanska Vjersko-Prosvjetna Autonomija u Bosni i Hercegovini i Pitanje Carigradskog Halifata (Bosna-Hersek’te müslümanların din ve eğitim özerkliği ve İstanbul hilâfeti sorunu [Sarajevo 1925]). 6. Muhamed a.s. i Kur’an-Kulturna Istorija Islama (Muhammed ve Kur’an-İslâm kültür tarihi [Beograd 1931; Sarajevo 1968; Zagreb 1987]). Balkanlar’daki müslüman aydınlar tarafından takdir edilip benimsenmiş bir eserdir. Kitabın ikinci baskısının bazı tashihler yapılarak Yugoslavya Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından gerçekleştirilmesi müellifin görüşlerinin bu kuruluş tarafından benimsendiğini gösterir (N. Š., I [1982], s. 233).

İvan Miliçeviç ile beraber yazdıkları başlıca hikâye ve romanlar da şunlardır: 1. Pripovijesti iz Bosanskog Života (Bosna hayatından hikâyeler [Zagreb 1895]). 2. Na Pragu Novog Doba (Yeni dönemin eşiğinde [Sarajevo 1980]). 3. Pripovjesti (Hikâyeler [Sarajevo 1980]). 4. Bez Nade (Ümitsiz [Mostar 1895]). 5. Bez Svrhe (Gayesiz [Mostar 1896]). Son iki eserde Osmanlı dönemi medrese hayatı anlatılmaktadır.

Behar, Glas Hercegovine, Nada, Prosvjeta, Vijenac, Dom i Svijet ve Gajret gibi dergilerde çok sayıda makale ve hikâyesi yayımlanan Haciç’in (Mustafa Ćeman, s. 514, 572) ayrıca Narodna Enciklopedija’da çeşitli maddeleri bulunmaktadır.


BİBLİYOGRAFYA

Osman Nuri Hadžić, Muhamed a.s. i Kur’an-Kulturna Istorija Islama, Sarajevo 1968, s. 9-10.

Bašagić Safvetbeg, “Pogibija Smailage Čengića”, Mearif-Muhamedanski Kalendar za God. 1312 (haz. Osman-Aziz), Sarajevo 1894-95, s. 65-66.

Muhsin Rizvić, Književni Život Bosne i Hercegovine Izmedju Dva Svetska Rata, Sarajevo 1980, tür.yer.

N. Š., “Muhamed a.s. i Kur’an”, Zbornik Radova Islamskog Teološkog Fakulteta u Sarajevu, I, Sarajevo 1982, s. 233-234.

Ibrahim Kemura, Uloga Gajreta u Društvenom životu Muslimana Bosne i Hercegovine: 1903-1941, Sarajevo 1986, s. 23.

Mustafa Ćeman, Bibliografija Bošnjačke Književnosti, Zagreb 1994, s. 514, 572.

Emin, “Umro Osman Nuri Hadžić”, Muslimanska Svijest, III/42, Sarajevo 1938, s. 8.

K. Krajšumović, “Osman Nuri Hadžić”, Politika, Beograd 23.04.1938, s. 6.

I. Kć., “Hadžić, Osman Nuri”, Enciklopedija Jugoslavije, Zagreb 1958, III, 650.

Munib Maglajlić, “Osman Nuri Hadžić”, Opća Enciklopedija, Zagreb 1977, III, 327.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1996 yılında İstanbul'da basılan 14. cildinde, 512-513 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER