HÂRUN BUĞRA HAN

Müellif:
HÂRUN BUĞRA HAN
Müellif: REŞAT GENÇ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1997
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 17.09.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/harun-bugra-han
REŞAT GENÇ, "HÂRUN BUĞRA HAN", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/harun-bugra-han (17.09.2019).
Kopyalama metni
Abdülkerim Satuk Buğra Han’ın torunu olup şehzadeliğinde kardeşi Ebü’l-Hasan Ali Arslan Han tarafından devletin batı kısımlarını idare etmekle görevlendirildi. Kendisi, Mâverâünnehir’i ilk fetheden Karahanlı hükümdarı olarak şöhret kazanmıştır. Sâmânîler’in içinde bulunduğu karışıklıklar dolayısıyla bir kısım muhalif Sâmânî kumandanlarının da desteğini sağlayarak 990’da İsfîcâb’ı zaptetti. İki yıl sonra Sâmânîler’in başşehri Buhara’ya girdi (Rebîülevvel 382 / Mayıs 992). Sâmânî Emîri Nûh b. Mansûr şehri terketmek zorunda kaldı. Bu hareketi, Sâmânîler’in Horasan valisi Ebû Ali Simcûrî tarafından desteklenmişti. Hatta onunla daha İsfîcâb’ın zaptı sırasında, Ceyhun nehri sınır olmak üzere Sâmânî Devleti’ni taksim etme hususunda gizli bir antlaşma da yapmıştı. Böylece Horasan Ebû Ali’nin, Mâverâünnehir de Hârun Buğra Han’ın idaresine geçecekti. Ancak Hârun Buhara’ya girdikten sonra Ebû Ali’yi bir ordu kumandanı gibi gördü ve daha önceki anlaşmaya yanaşmadı. Fakat çok geçmeden Buhara’da ağır bir hastalığa yakalandı ve yerine Sâmânî şehzadelerinden Abdülazîz Nûh b. Nasr’ı bırakarak buradan ayrılmak zorunda kaldı. Kâşgar’a dönerken Koçkarbaşı mevkiinde vefat etti.

Hârun Buğra Han, Şihâbüddevle ve Zahîrüdda‘ve gibi İslâmî lakaplar taşımaktaysa da bu lakaplar muhtemelen halife tarafından verilmiş olmayıp kendisi unvanlarına eklemiştir. Zira o sırada Karahanlılar ile Sünnî İslâm muhiti arasında henüz resmî bir münasebet kurulmamıştı. Bilinen en eski Karahanlı paraları ona ait olup 382’de (992) Îlak’ta basılan sikkeler Abbâsî halifeliğiyle herhangi bir münasebetinin bulunmadığını gösterir.

BİBLİYOGRAFYA
Nerşahî, Târîḫ-i Buḫârâ (nşr. ve trc. Emîn Abdülmecîd Bedevî - Mübeşşir et-Tırâzî), Kahire 1965, s. 145; Gerdîzî, Zeynü’l-aḫbâr (nşr. Muhammed Nâzım), London 1928, s. 53-54; Muhammed b. Hüseyin el-Beyhakī, Târîḫ (nşr. W. H. Morley), Kalküta 1862, s. 234; Beyhakī, Târîh (Hüseynî), s. 119; İbnü’l-Esîr, el-Kâmil, IX, 95, 98-100; A. K. Markov, Inventarniy Katalog musulmanskih monet imperatorskago ermitaja, Petersburg 1896-1904, s. 198, nr. 1; Zambaur, Manuel, s. 206; R. N. Frye, “The Samanids”, CHIr., IV, 157; Barthold, Türkistan, s. 276-279; a.mlf., “Buğra-Han”, İA, II, 760-761; Erdoğan Merçil, “Sîmcûrîler IV: Ebû Ali b. Ebü’l-Hasan Sîmcûrî”, TTK Belleten, XLIX/195 (1986), s. 551-552; Omelyan Pritsak, “Kara-Hanlılar”, İA, VI, 254; C. E. Bosworth, “Ilek-k̲h̲āns or Ḳarak̲h̲ānids”, EI2 (İng.), III, 1113; a.mlf., “Boğhrā Khan”, EIr., IV, 318-319.
Bu madde ilk olarak 1997 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 16. cildinde, 257-258 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.