KANPÛR - TDV İslâm Ansiklopedisi

KANPÛR

Müellif:
KANPÛR
Müellif: AZMİ ÖZCAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2001
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 21.09.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/kanpur
AZMİ ÖZCAN, "KANPÛR", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kanpur (21.09.2021).
Kopyalama metni

Eyaletin başşehri Leknev’in (Lucknow) 70 km. güneybatısında ve Ganj nehrinin sağ kıyısında kurulmuştur. Uttar Pradeş’in en büyük şehirlerinden biri olan Kanpûr (Cawnpore) aynı zamanda adını verdiği idarî birimin de merkezidir.

Kanpûr, XVIII. yüzyılın başlarına kadar küçük bir kasaba iken 1765’te Eved Nevvâbı Şücâüddevle’nin İngilizler tarafından mağlûp edilmesiyle stratejik bakımdan önem kazandı; bu arada Avrupalı tüccarların da ilgisini çekti ve burada çeşitli ticarî temsilcilikler açıldı. 1801’de Eved Nevvâbı Ali Han’la yapılan bir antlaşma sonucunda şehri ele geçiren İngilizler, burayı kısa zamanda bölgenin başlıca askerî merkezi haline getirdiler. 1857’deki sipahi ayaklanması önce burada başladı; Nana Sâhib, Tantiya Tope, Azîmullah Han ve Jwala Prasad’ın önderliğindeki Hintli askerlerle İngilizler arasında şiddetli çarpışmalar oldu ve bu arada karşılıklı katliamlar yapıldı. Nana Sâhib, 7 Haziran 1857’de bağımsızlıklarını ilân ettiyse de çok geçmeden yetişen takviye kuvvetleriyle İngilizler şehrin hâkimiyetini tekrar ele geçirdiler. 1913’te şehir, yol yapımı gerekçesiyle Kanpûr Camii avlusunun bir kısmının istimlâk edilmesi üzerine, müslümanlarla İngilizler arasında günlerce süren ve yirmi civarında müslümanın öldürülmesiyle sonuçlanan kanlı sokak çatışmalarına sahne oldu. Kanpûr Camii hadisesi adıyla bilinen bu olay, Hindistan’da İngilizler’e karşı oluşan muhalefetin güçlenmesine büyük katkıda bulunmuştur.

Kanpûr’da XIX. yüzyılın ikinci yarısında hızlı bir gelişme oldu. Özellikle İngilizler tarafından tekstil ve deri sanayiinde yeni atılımlar gerçekleştirildi; şehrin çevresindeki tarımda da ilerlemeler kaydedildi. Bugün önemli bir karayolu ve demiryolu kavşağında yer alan Kanpûr, Kuzey Hindistan’ın en gelişmiş sanayi ve ticaret merkezi olmasının yanı sıra bir eğitim ve kültür merkezi durumundadır. Harcourt Butler Technological Institute, Agricultural College, Indian Institute of Technology, Medical College, National Sugar Institute ve Government Textile Institute gibi Hindistan’ın tanınmış yüksek eğitim kurumları buradadır. Kanpûr, 1991 verilerine göre 2.418.447 olan nüfusu ile Hindistan’ın sekizinci büyük şehridir ve özellikle çok sayıdaki tapınakları ve yakınında bulunan Bithur harabeleriyle Hindular için kutsal kabul edilen bir yerdir.


BİBLİYOGRAFYA

A. Ward, Our Bones are Scattered, The Cawnpore Massacres and the Indian Mutiny of 1857, New York 1996, bk. İndeks.

M. Yanuck, “The Kanpur Mosque Affair of 1913”, , LXIV (1974), s. 307-321.

C. E. Bosworth, “Kānpur”, , IV, 551.

“Kanpur”, , XII, 522.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2001 yılında İstanbul’da basılan 24. cildinde, 313-314 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER