KİRMÂNÎ, Rükneddin - TDV İslâm Ansiklopedisi

KİRMÂNÎ, Rükneddin

ركن الدين الكرماني
KİRMÂNÎ, Rükneddin
Müellif: M. KÂMİL YAŞAROĞLU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2002
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.10.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/kirmani-rukneddin
M. KÂMİL YAŞAROĞLU, "KİRMÂNÎ, Rükneddin", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kirmani-rukneddin (24.10.2021).
Kopyalama metni

Şevval 457’de (Eylül 1065) Kirman’da doğdu. Burada babasından, daha sonra yerleştiği Merv’de ise Muhammed b. Hüseyin el-Ersâbendî ve Ubeydullah b. Muhammed b. Erdeşîr el-Hişâmî’den hadis dinledi. Horasan bölgesinde Hanefî âlimlerinin imamı durumunda olan Kirmânî’den ders alanlar arasında el-Ensâb müellifi Abdülkerîm b. Muhammed es-Sem‘ânî, Tâceddin Abdülgafûr b. Lokmân el-Kerderî, Muhammed b. Yûsuf es-Semerkandî, Muhammed b. Abdürreşîd el-Kirmânî, Ömer b. Abdülkerîm el-Versekî bulunmaktadır. Eserleri Horasan ve Irak bölgesinde yayılmış olan Kirmânî 20 Zilkade 543 (1 Nisan 1149) tarihinde Merv’de vefat etti.

Eserleri. 1. et-Tecrîd (et-Tecrîdü’r-Rüknî). Fıkha dair olan eser (Murad Molla Ktp., nr. 1084) müellifin öğrencisi Tâceddin el-Kerderî tarafından el-Müfîd ve’l-mezîd adıyla şerhedilmiştir (Beyazıt Devlet Ktp., Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, nr. 181).

2. el-Îżâḥ. Kureşî, İbn Kutluboğa ve daha sonra gelen Hanefî tabakat müellifleri, Kirmânî’nin et-Tecrîd’e el-Îżâḥ adıyla bir şerh yazdığını belirtiyorlarsa da Cârullah Efendi bölümünde kayıtlı nüshanın üstüne Veliyyüddin Cârullah tarafından düşülen notta bu eserin et-Tecrîd’in değil Muḫtaṣarü’l-Kerḫî’nin şerhi olduğu, el-Îżâḥ ve ardından yazılan et-Tecrîd’in önsözlerinin de bunu gösterdiği belirtilmiş, dolayısıyla Kureşî ile İbn Kutluboğa’nın verdiği bilginin yanlış olduğuna dikkat çekilmiştir (Süleymaniye Ktp., Cârullah Efendi, nr. 586, Esad Efendi, nr. 964; Beyazıt Devlet Ktp., Veliyyüddin Efendi, nr. 1230; Köprülü Ktp., Fâzıl Ahmed Paşa, nr. 540; ayrıca bk. , II, 1635, dipnot 2).

3. Şerḥu’l-Câmiʿi’l-kebîr. Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî’ye ait eserin şerhidir. Yazma nüshalarında Nüketü’l-Câmiʿi’l-kebîr, İşârâtü’l-Câmiʿi’l-kebîr ve el-İşârât ilâ nüketi’l-Câmiʿi’l-kebîr adlarıyla da anılmaktadır (Süleymaniye Ktp., Fâtih, nr. 1554, Lâleli, nr. 804; İÜ Ktp., AY, nr. 3275; ayrıca bk. , I, 289).

4. Fetâvâ (Fetâvâ Ebi’l-Fażl) (Süleymaniye Ktp., Yenicami, nr. 626). Kirmânî’nin fetvalarını ayrıca, Rükneddin Muhammed b. Abdürreşîd el-Kirmânî diğer âlimlerin fetvaları ile birlikte Cevâhirü’l-fetâvâ adlı eserde bir araya getirmiş, bu eserin birçok nüshası günümüze ulaşmıştır (Süleymaniye Ktp., Bağdatlı Vehbi Efendi, nr. 586; Cârullah Efendi, nr. 921; Çorlulu Ali Paşa, nr. 266; Hekimoğlu Ali Paşa, nr. 401).

Kâtib Çelebi, Kirmânî’nin Kitâbü’l-Ḥayż adlı bir eserinden daha bahsetmektedir (bk. , II, 1414).


BİBLİYOGRAFYA

, X, 401.

a.mlf., et-Taḥbîr fi’l-muʿcemi’l-kebîr (nşr. Münîre Nâcî Sâlim), Bağdad 1395/1975, I, 405-406.

, XX, 206.

, II, 388-390.

İbn Kutluboğa, Tâcü’t-terâcim fî men ṣannefe mine’l-Ḥanefiyye (nşr. İbrâhim Sâlih), Beyrut 1412/1992, s. 122.

Süyûtî, Ṭabaḳātü’l-müfessirîn (nşr. Ali Muhammed Ömer), Kahire 1396/1976, s. 64.

, I, 287-288.

, IV, 302-303.

, I, 211, 345; II, 1220, 1414, 1635.

, s. 91-92, 176.

, I, 462-463; Suppl., I, 289, 641.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2002 yılında Ankara’da basılan 26. cildinde, 65 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER