KORÇA, Hâfız Ali - TDV İslâm Ansiklopedisi

KORÇA, Hâfız Ali

Müellif:
KORÇA, Hâfız Ali
Müellif: ISMAIL AHMEDI
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2002
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 23.10.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/korca-hafiz-ali
ISMAIL AHMEDI, "KORÇA, Hâfız Ali", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/korca-hafiz-ali (23.10.2021).
Kopyalama metni

Arnavutluk’un Korça kasabasında doğdu. Küçük yaşta hâfız oldu. İlk ve orta öğrenimini Korça’da tamamladıktan sonra İstanbul’a gitti. Burada dinî ilimler okudu, Arapça, Farsça ve Fransızca’sını geliştirdi. Ardından Korça’ya dönerek kurucusu sayıldığı ilkokullarda matematik, coğrafya ve Türkçe öğretmenliği yaptı. Ağustos 1909’da düzenlenen Debre Kongresi’nde eğitim ve öğretimin Arnavutça yapılması için karar alınmasında etkili oldu. Aynı yıl yapılan Elbasan Kongresi’ne de katılarak Balkanlar’da yaşayan müslümanlara daha iyi hayat şartlarının sağlanmasını amaç edinen Terakkî Örgütü’nün başkanlığına seçildi. Bu örgüt, otuz dört ilkokulun yanı sıra büyükler için de yirmi dört okul açmıştır. 1914 yılında Eğitim Bakanlığı müsteşarlığına tayin edilen Hâfız Ali iki yıl sonra İşkodra başmüftülüğüne getirildi. 1918’de çalışmalarını sürdürmek için Tiran’a gitti. Burada İslâmî ilimlerin okutulduğu orta dereceli bir medrese açtı. Arnavutluk’taki medreselerde eğitim öğretim programlarının çağdaş hale getirilmesi, seviyesinin yükseltilmesi, buralardan mezun olan öğrencilerin diğer İslâm ülkelerinde yüksek öğrenim yapabilmeleri için çaba gösterdi. Diğer bazı araştırmacılarla birlikte Arnavut dili üzerinde de çalışmalar yapan Hâfız Ali orta okullar için Arap dil bilgisi kitapları hazırladı. Bir süre Durs, Tiran, Debre ve Pogradets yörelerinde eğitim öğretim müdürlüğü görevini yürüttü. İslâmî kimliği ve tavrı sebebiyle komünistlerin etkili olduğu dönemde baskılara mâruz kalan Hâfız Ali 1947 yılında Tiran’dan Kavaya’ya sürüldü. Burada münzevi bir hayat yaşadı ve 31 Aralık 1956’da vefat etti.

Eserleri. 1. Mevludi (Korçë 1900). Manzum bir mevlit kitabıdır.

2. Treqint-e-tri fjalët të Imami Aliut (Korçë 1900). Eserde Hz. Ali’nin 303 sözü açıklanmaktadır.

3. Historija e shenjtë edhe të katër halifetë (Kutsal tarih ve dört halife; Tiran 1900). Manzum bir eserdir.

4. Abetare (Alfabe; Korçë 1910). Arnavutça öğretmek amacıyla hazırlanmıştır.

5. Alfabeti Arebisht (Arap alfabesi; Shkodër 1914).

6. Gramatika, Syntaksa Shqip-Arebisht edhe fjalime (1916, baskı yeri yok). Arapça gramer kitabıdır.

7. Jusufi me Zelihanë (Yûsuf ve Züleyha; Elbasan 1923).

8. Shtat ëndrat e Shqipërisë (Arnavutluk’un yedi rüyası; Tiranë 1924). Millî duygular ve vatan sevgisinin ön planda olduğu eserde müslümanlara uygulanan soy kırımı konu edilmektedir.

9. Bolshevizma çkatërimi i njerëzimit (İnsanlığı çökerten bolşevizm; Tiran 1925).

10. Kur’ani i Madhëneshim e Thebi i tij (Yüce Kur’an ve özü; Shkodër 1926). Fâtiha sûresinin meâl ve tefsiridir.

11. Myslimanija (Müslümanlık; baskı yeri ve tarihi yok).

Ayrıca Sa‘dî-i Şîrâzî’nin Gülistân’ı ile (Gjylistani, Trëndafilishta e Sadist, Tiranë 1918) Ömer Hayyâm’ın rubâîlerini (Rubaijjati-Katroret e Umer Khajjamit, Tiran 1930) Arnavutça’ya çeviren Hâfız Ali’nin Kur’ân-ı Kerîm tefsiri, Kelîle ve Dimne tercümesi, İslâm inancı, din felsefesi, partilerin İslâm’daki yeri ve İslâm dininin yayılmasına dair eserleri ile diğer bazı çalışmaları henüz yayımlanmamıştır. Hâfız Ali’nin yazıları Dielli, Korça, Zani i Naltë, Diturija, Koha gibi dergi ve gazetelerle Akşam, Aks-i Sadâ ve Sırât-ı Müstakîm gibi İstanbul’daki yayın organlarında çıkmıştır.


BİBLİYOGRAFYA

Abdyl Ypi, Kongresa e Dibrës edhe H. Ali Korça, [baskı yeri yok] 1918, s. 4-32.

Ali Vishko, Kongreset e Alfabetit dhe të Shkollës Shqipe, Shkup 1922, tür.yer.

Hysni Myzyri, Shkollat e Para Kombëtare Shqipe, Tiranë 1973, s. 131-132.

Dhimitër S. Shuteriqi v.dğr., Historia e Letërsisë Shqipe I-II, Prishtinë 1975, s. 434-459.

Ibrahim Hoxha, Nëpër Udhën e Penës Shqiptare (Libri Shkollor), [baskı yeri ve tarihi yok], s. 296.

Rexhep Qosja, Historia e Letërsisë Shqipe-Romantizmi II, Prishtinë 1984, tür.yer.

Muhammed Pirraku, Kultura Kombëtare Shqiptare Deri në Lidhjen e Prizrenit, Prishtinë 1989, tür.yer.

Ismail Ahmedi, Hafiz Ali Korça-Jeta dhe Vepra, Shkup 1999, tür.yer.

Mahmud Hysa, Alamiada Shqiptare II-Studime dhe Recensione, Shkup 2000, s. 84-103, 121-159.

Hasan Kaleši, “Mevludi kod Arbanasa”, Zbornik Filozofskog Fakulteta, IV/2, Beograd 1959, s. 357.

a.mlf., “Albanska Aljamijado Književnost”, , sy. 16-17 (1970), s. 68.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2002 yılında Ankara’da basılan 26. cildinde, 197 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER