KUŞEYRÎ, Muhammed b. Saîd

محمد بن سعيد القشيري
Müellif:
KUŞEYRÎ, Muhammed b. Saîd
Müellif: CEVAT İZGİ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2002
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 09.04.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/kuseyri-muhammed-b-said
CEVAT İZGİ, "KUŞEYRÎ, Muhammed b. Saîd", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kuseyri-muhammed-b-said (09.04.2020).
Kopyalama metni
334 (945-46) yılında seksen yaşını aşkın olduğuna göre (Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XV, 335) 254 (868) yılı dolaylarında doğmuş olmalıdır. İbnü’l-Harrânî olarak da tanınır. Kuşeyr kabilesinin mevlâlarından olan Muhammed b. Saîd daha sonra Rakka’ya yerleşti. Sem‘ânî, hayatı hakkında yeterli bilgi bulunmayan Kuşeyrî’nin tarih kitabını 334 (945-46) yılında rivayet etmesinden hareketle bu tarihten sonra vefat ettiğini söyler (el-Ensâb, VI, 158). Zehebî Aʿlâmü’n-nübelâʾda onun ölüm tarihini bilmediğini, ancak 334 (945-46) yılında hadis rivayet ettiğinde seksenini aşkın olduğunu söylerken el-ʿİber’de (II, 49) 334’te veya ondan sonra vefat ettiğini kaydetmiştir.

Kuşeyrî güvenilir bir muhaddis olmakla birlikte daha çok Rakka tarihine dair eseriyle tanınır. Tam adı Târîḫu’r-Raḳḳa ve men nezelehâ min aṣḥâbi resûlillâh ṣallallāhu ʿaleyhi ve sellem ve’t-tâbiʿin ve’l-fuḳahâʾ ve’l-muḥaddis̱în olan eser Rakka’ya yerleşenler ya da orada bir müddet ikamet edenler hakkındadır. Hadis ve bibliyografya âlimleri tarafından kaynak olarak kullanılan kitap tabakalara ve vefat tarihlerine göre düzenlenmiştir. Müellif, kaynaklarının çoğunu şeyhi Ebû Ömer Hilâl b. Ömer b. Hilâl b. Atıyye’den nakletmiştir. Onun bu hocasından yaptığı nakillerin çoğu, “Ebû Ömer’e sordum, o da şöyle cevap verdi” şeklindedir.

Eserin bilinen tek nüshası Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye’dedir (Mecâmî‘, nr. 34/1). Otuz altı varaktan ibaret bu nüsha, Muhammed b. Dâvûd b. Eyyûb es-Sârimî tarafından 630 (1232-33) yılından önce Kahire’de Hâfız Ebû Tâhir es-Silefî’ye ait 573 (1177-78) tarihli semâ kaydı bulunan bir nüshadan istinsah edilmiştir. Mevcut nüshada ise Bedreddin Abdurrahman b. Yûsuf b. Tufeyl ed-Dımaşkī’ye ait 631 (1233-34), Abdülvâsi‘ b. Abdülkâfî b. Abdülvâsi‘e ait 690 (1291), Yahyâ b. Muhammed b. Sa‘deddin Abdullah el-Makdisî’ye ait 719 (1319) tarihli semâ kayıtları vardır. Dımaşk’ta Ömeriye Medresesi için vakfedilen eser daha sonra Zâhiriyye Kütüphanesi’ne intikal etmiştir.

BİBLİYOGRAFYA
İbn Cümey‘ el-Gassânî, Muʿcemü’ş-şüyûḫ (nşr. Ömer Abdüsselâm Tedmürî), Beyrut 1405/1985, s. 107; Sem‘ânî, el-Ensâb, VI, 158; X, 429; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XV, 335-336; a.mlf., el-ʿİber, II, 49; Safedî, el-Vâfî, III, 95-96; Brockelmann, GAL Suppl., I, 210; Sezgin, GAS, I, 347-348; Yûsuf el-Iş, “Târîḫu’r-Raḳḳa ve men nezelehâ li’l-Ḳuşeyrî”, MMİADm., XVII/5-6 (1942), s. 270-275.
Bu madde ilk olarak 2002 senesinde Ankara'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 26. cildinde, 475 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.