MİR’ÂT-ı HATTÂTÎN

مرآت خطّاطين
Müellif:
MİR’ÂT-ı HATTÂTÎN
Müellif: MEHMET MEMİŞ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2005
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 06.04.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/mirat-i-hattatin
MEHMET MEMİŞ, "MİR’ÂT-ı HATTÂTÎN", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/mirat-i-hattatin (06.04.2020).
Kopyalama metni
Eğinli Hattat Ahmed Efendi’nin oğlu olan Süleyman Efendi, ilk öğreniminin ardından İstanbul’a giderek 1888 Haziranında Defter-i Hâkānî Senedât Dairesi’nde kâtip olarak göreve başladı. Bu görevi sırasında kitapçılar ve hakkâkler çarşısında dolaşarak ilgisini çeken yazma eserleri ve hat levhalarını satın almış, zengin bir koleksiyon oluşturmuştur. Fakat bu koleksiyon daha sonra Çırçır yangınında yanmıştır. Yüksek fiyatları sebebiyle alamadığı eserlerin hattatlarını, cilt ve tezhip özelliklerini, tarihlerini yazmış, böylece kaynaklarda yer almayan pek çok hattat tesbit etmiştir. Bu hattatların mezar taşlarını da bularak ölüm tarihlerini kaydetmiş, ayrıca yaşayan hattatların bizzat kendilerinden aldığı bilgilerle araştırmasını genişletmiştir. Süleyman Efendi Mir’ât-ı Hattâtîn’i yazarken Tuhfe-i Hattâtîn ve Devhatü’l-küttâb adlı eserlerden de yararlanmıştır. Kitabın başında eserini Beyazıt Devlet Kütüphanesi’ne vakfettiğini belirten Süleyman Efendi giriş kısmında öz geçmişini ve bu çalışmadaki amacını anlattıktan sonra alfabetik sırayla hattatlar ve eserleriyle ilgili bilgiler vermiştir.

Beyazıt Devlet Kütüphanesi’nde kayıtlı olan (Bayezid, nr. 10337) Hat ve Hattâtân adlı matbu eserin bir nüshası Süleyman Efendi’nin Mir’ât-ı Hattâtîn’i nasıl meydana getirdiği hususunda bize ışık tutmaktadır. Süleyman Efendi ilk çalışmasını bu kitap üzerinde yapmış, kitapta yer alan hattatlar hakkında elde ettiği ek bilgileri o şahıslarla ilgili bölümlerin kenarına kaydetmiştir. Eserde yer almayan hattatlar hakkında topladığı bilgileri de kitabın sonuna eklediği sayfalara yazmıştır. Daha sonra bu bilgileri yeniden düzenleyerek eserini meydana getirmiştir. Mir’ât-ı Hattâtîn’in müellif nüshası Beyazıt Devlet Kütüphanesi’nde kayıtlıdır (Bayezid, nr. 10.338). Süleyman Efendi 129 sayfalık bu nüshayı âharsız, kareli deftere rik‘a hattıyla yazmıştır. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde kayıtlı olan (Yeniler, nr. 591) ve sonundaki fihrist hariç otuz yedi varaktan meydana gelen diğer nüsha, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi memurlarından Zekeriya Gözen tarafından 28 Kasım 1945 tarihinde istinsah edilmiştir. Mir’ât-ı Hattâtîn, çok kısa bilgiler vermekle birlikte bilinmeyen pek çok hattatı tanıtması bakımından hat sanatı tarihi için önemli başvuru kaynağıdır.

BİBLİYOGRAFYA
Süleyman b. Ahmed, Mir’ât-ı Hattâtîn, Beyazıt Devlet Ktp., Bayezid, nr. 10338, s. 1, 2, 3; a.e., TSMK, Yeniler, nr. 591, vr. 1a, 1b; İbnülemin, Son Hattatlar, s. 11, 12; Muhittin Serin, Hat San‘atımız, İstanbul 1982, s. 125; Mehmet Memiş, Süleyman b. Ahmed’in Mir’ât-ı Hattâtîn Adlı Eseri (yüksek lisans tezi, 1993), MÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, s. 2, 3, 4; Abdülhamid Tüfekçioğlu, İstanbul Kütüphanelerinde Hat Sanatı ile İlgili Yazma Eserler (yüksek lisans tezi, 1994), MÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, s. 19, 87.
Bu madde ilk olarak 2005 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 30. cildinde, 146-147 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.