ÜMMÜ HÂLİD

أمّ خالد
Müellif:
ÜMMÜ HÂLİD
Müellif: AYNUR URALER
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2012
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.02.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ummu-halid
AYNUR URALER, "ÜMMÜ HÂLİD", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ummu-halid (24.02.2020).
Kopyalama metni
Adı Eme olmakla birlikte oğlu Hâlid doğduktan sonra künyesiyle tanındı. Babası Hâlid b. Saîd ilk müslümanlardan ve Resûl-i Ekrem’in kâtiplerindendi. Annesi de ilk müslümanlardan Ümeyme (Ümeyne, Hümeyne) bint Hâlid (Halef) el-Huzâiyye’dir. Hâlid ile Ümeyme müşriklerin baskısı yüzünden Habeşistan’a hicret etmek zorunda kaldı. Ümmü Hâlid ve kardeşi Saîd orada dünyaya geldi. 7 (629) yılında müslümanlar Medine’ye dönünceye kadar Ümmü Hâlid, Habeşistan’da müslüman göçmenlerden oluşan bir çevrede büyüdü. Habeşistan’dan Medine’ye dönmek üzere hazırlık yapılırken Habeşistan Necâşîsi Ashame onları uğurlamaya geldi ve kendilerinden Hz. Peygamber’e selâmını götürmelerini istedi. Medine’ye vardıklarında Ashame’nin selâmını Resûl-i Ekrem’e bildiren grubun içinde çocuk yaştaki Ümmü Hâlid de vardı.

Ümmü Hâlid’in hayatındaki en önemli olaylardan biri Resûlullah’ın ona bir elbise hediye etmesidir. Bir defasında Hz. Peygamber’e gönderilen hediyeler arasında üzerinde sarı, kırmızı ve siyah küçük desenler bulunan yünlü kumaştan bir elbise çıkmış, Resûl-i Ekrem de yanındakilere, “Bu elbiseyi kime vereyim?” diye sormuştu. Onlar cevap vermeyince Hz. Peygamber Ümmü Hâlid’i getirmelerini söylemiş ve elbiseyi ona giydirdikten sonra kumaşın üstündeki desenlere bakarak Habeş dilinde, “Ümmü Hâlid! Güzel, güzel (senâh, senâh)” diye iltifat etmiş, ardından da iki veya üç defa “Üstünde eskit, yenisini giy!” şeklinde dua etmiştir (Buhârî, “Cihâd”, 188; “Libâs”, 22, 32). Ümmü Hâlid aynı gün Hz. Peygamber’in arkasına geçerek sırtındaki nübüvvet mührünü ellemiş, onu gören babası kendisine engel olmak isteyince Resûl-i Ekrem ona çocuğu rahat bırakmasını söylemiş (Buhârî, “Cihâd”, 188; “Edeb”, 17), böylece Ümmü Hâlid nübüvvet mührüne dokunan ender kişilerden biri olmuştur. Ümmü Hâlid bu elbiseyi ömrü boyunca sakladı. Elbisenin Resûlullah’ın hediyesi olduğunu öğrenenler kendisini ziyaret eder, ondan bu olayı anlatmasını ve elbiseyi kendilerine göstermesini isterlerdi.

Zübeyr b. Avvâm ile evlenen Ümmü Hâlid’in bu evlilikten Hâlid, Amr, Habîbe, Sevde ve Hind adlı çocukları dünyaya geldi. Ümmü Hâlid’in vefat tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber Zehebî onun en son vefat eden kadın sahâbî olduğunu tahmin etmektedir. Ümmü Hâlid’in uzun yaşamasında Hz. Peygamber’in ona elbisesini uzun süre giymesi yönündeki duasının etkili olduğu söylenmiştir. Kaynaklarda Ümmü Hâlid’in iki hadis rivayet ettiği görülmektedir. Bunlardan birinde Resûl-i Ekrem’den aldığı hediyeden söz edip nübüvvet mührüne dokunduğunu anlatmış, diğerinde Hz. Peygamber’i kabir azabından Allah’a sığınırken işittiğini söylemiştir (Buhârî, “Cenâʾiz”, 87; “Daʿavât”, 37). Kendisinden tâbiîn muhaddislerinden Saîd b. Amr b. Saîd, Mûsâ b. Ukbe el-Medenî ve İbrâhim b. Ukbe el-Medenî rivayette bulunmuştur.

BİBLİYOGRAFYA
İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, III, 100; IV, 97; V, 184; VIII, 234-235; Hâkim, el-Müstedrek, IV, 20; İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-ġābe, VII, 325; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, III, 470-471; İbn Hacer, el-İṣâbe, VII, 506-507; VIII, 200, 517-518; a.mlf., Tehẕîbü’t-Tehẕîb, XII, 400; Ahmed Halîl Cum‘a, Nisâʾ min ʿaṣri’n-nübüvve, Beyrut 1412/1992, I, 197-207.

Aynur Uraler
Bu madde ilk olarak 2012 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 42. cildinde, 320 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.