ABDÜLBÂSIT el-MALATÎ

عبد الباسط الملطي
ABDÜLBÂSIT el-MALATÎ
Müellif: ABDÜLKERİM ÖZAYDIN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 14.08.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulbasit-el-malati
ABDÜLKERİM ÖZAYDIN, "ABDÜLBÂSIT el-MALATÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulbasit-el-malati (14.08.2020).
Kopyalama metni
844 (1440) yılında Malatya’da doğdu. Babası Halil Mısır’da vezirlik, Hama, Kudüs, Safed, İskenderiye ve diğer bazı yerlerde nâiblik görevlerinde bulunmuştu. Abdülbâsıt gençlik yıllarında tahsilini tamamlamak amacıyla Halep, Dımaşk ve Mağrib’i dolaştıktan sonra Kahire’ye yerleşti. Dımaşk’ta Kazasker Alâ er-Rûmî, Kıvâmüddin ve Hamîdüddin en-Nu‘mânî gibi Hanefî âlimlerinden, Trablus’ta da Burhân el-Bağdâdî’den ders aldı. Kahire’de ise Necm el-Kırîmî’den Arapça, meânî ve beyân, Şeref Yûnus er-Rûmî’den mantık, felsefe ve kelâm, Kâfiyeci’den muhtelif ilimleri okudu; Şümünnî ve İbnü’d-Deyrî gibi fakihlerden icâzet aldı. Tıp ve diğer bazı ilim dallarında da geniş bilgisi vardı. Bir müddet medreselerde ders verdikten sonra müderrislik görevinden ayrılıp kitap yazmaya başladı. Büyük bir kısmı risâle hacminde olan başlıca eserleri şunlardır:

1. er-Ravzü’l-bâsim fî havâdisi’l-umr ve’t-terâcim (Vatikan, Ar. 728). 2. Neylü’l-emel fî zeyli’d-Düvel. Zehebî’nin Düvelü’l-İslâm adlı eserine yazdığı zeyil olup 744-896 (1343-1491) yılları arasında meydana gelen olayları ihtiva eder. 3. ed-Dürerü’l-vesîm. Kutbüddin Muhammed b. Ahmed el-Kastallânî’nin Tekrîmü’l-ma‘îşe fî tahrîmi’l-haşîşe adlı eserine yazdığı şerhtir. 4. el-Mecmaʿu’l-müfennen bi’l-muʿcemi’l-muʿanven (biyografi). 5. el-Kavlü’l-menûs fî şerhi’l-Kamûs (Süleymaniye Ktp., Hamidiye, nr. 1417, 223 varak). Hacimleri üç ile elli iki varak arasında değişen şu on dört risâlesi Süleymaniye Kütüphanesi’nde (Ayasofya, nr. 4793) bir mecmua içinde yer almaktadır: Gayetü’s-sûl fî sîreti’r-Resûl (İstanbul 1328); el-Menfa‘a fî sırri kevni’l-vuzû mahsûsan bi’l-a‘zâi’l-erba‘a; el-Kavlü’l-cezm fî târîhi’l-enbiyâ üli’l-azm; er-Ravzatü’l-murabba‘a fî sîreti’l-hulefâi’l-erba‘a; Nüzhetü’l-esâtîn fî men veliye Mısr mine’s-selâtîn; Mecmûʿu’l-bustâni’n-nûrî li-ḥażreti Mevlâna’s-Sulṭâni’l-Ġūrî; ez-Zehrü’l-maḳṭûf fî maḫârici’l-ḥurûf; el-Ezkârü’l-mühimmât fî mevâzı‘a ve evkat; el-Kavlü’l-hâs fî tefsîri sûreti’l-İhlâs; el-Kavlü’l-meşhûd fî tercîhi teşehhüdi Benî Mes‘ûd; en-Nefehâtü’l-fâiha fî tefsîri’l-Fâtiha; el-Vusle fî meseleti’l-kıble; Nüzhetü’l-elbâb muhtasaru Acebi’l-u‘câb; es-Sırru ve’l-hikme fî kevni’l-hamse salavât mahsûsan bi-hâzihi’l-evkat. Bunların dışında Hanefî fıkhına dair bazı eserlere de şerh yazmıştır.

BİBLİYOGRAFYA
Sehâvî, eḍ-Ḍavʾü’l-lâmiʿ, Kahire 1353-55 → Beyrut, ts. (Dâru mektebeti’l-hayât), IV, 27; İbn İyâs, Bedâʾiʿu’z-zühûr fî veḳāʾiʿi’d-dühûr (nşr. Muhammed Mustafa), Kahire 1402-1404/1982-84, IV, 374; Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 298, 470; II, 1604; Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 494; Brockelmann, GAL, II, 66; Suppl., II, 52-53; Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, Dımaşk 1376-80/1957-61 → Beyrut, ts. (Dâru ihyâi’t-türâsi’l-Arabî), V, 68-69; Ahmed Atıyyetullah, el-Ḳāmûsü’l-İslâmî, Kahire 1399/1979, V, 93; , III, 270.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1988 yılında İstanbul'da basılan 1. cildinde, 201-202 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER