ABDÜLCELÎL-i BİLGRÂMÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi

ABDÜLCELÎL-i BİLGRÂMÎ

عبد الجليل البلغرامي
ABDÜLCELÎL-i BİLGRÂMÎ
Müellif: ADNAN KARAİSMAİLOĞLU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: 23.07.2017
Erişim Tarihi: 26.09.2022
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulcelil-i-bilgrami
ADNAN KARAİSMAİLOĞLU, "ABDÜLCELÎL-i BİLGRÂMÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulcelil-i-bilgrami (26.09.2022).
Kopyalama metni

1071’de (1661) Hindistan’ın Kannûc şehrinin yakınlarındaki Bilgrâm kasabasında doğdu. İlk öğrenimini orada yaptı. Daha sonra Agra’da Sultan Evrengzîb’in kâtiplerinden Fezâil Han’dan ders aldı. Leknev divan riyâsetine tayin edilen Şah Hüseyin Han ile birlikte Leknev’e giderek orada beş yıl kaldı. Leknev’de Şeyh Gulâm Nakşibend’den dil ve edebiyat, Delhi’de Seyyid Bilgrâmî’den hadis okudu ve icâzet aldı. Başta İslâm felsefesi ve Arap edebiyatı olmak üzere çeşitli ilimlerde büyük başarı gösterdi. Daha sonra Sultan Evrengzîb’in ordusuna katıldı. 1700’de Gucerât eyaleti vak‘anüvisliğine tayin edilerek Dekken’e gitti ve dört yıl bu görevde kaldı. Beker ve Sivîstan’da da aynı görevlerde bulundu. İki defa kısa sürelerle uzaklaştırıldığı bu görevlerinden 1714’te ayrılarak Şahcihanâbâd’a gitti. Ancak bir süre sonra tekrar memuriyet hayatına döndü. Yerine oğlu Seyyid Muhammed’in tayin edilmesi için istifa ettiği 1718 yılına kadar, Sultan Ferruhsiyer’in yanındaki vak‘anüvislik görevinde kaldı. Bu istifasından sonra doğum yeri Bilgrâm’a gitti. Bir yıl sonra Delhi’ye geri döndü. 7 Aralık 1725’te öldü. Naaşı Bilgrâm’a götürülerek orada defnedildi.

Eserleri. 1. İnşâ-yı Celîl. Sultan Evrengzîb’in savaşlarını ve Dekken’in fethini anlatan Farsça otuz yedi sayfalık küçük bir eserdir (Leknev 1854).

2. Münşeʾât-ı Celîl. Mektupları, çeşitli yazıları ve hâtıralarını ihtiva eder (Kalküta, ts.).

Mensur eserlerinin yanı sıra Arapça, Farsça, Türkçe ve Hintçe şiirleri olan Abdülcelîl, tarih düşürmesiyle de ün yapmıştır. Farsça bir mesnevisinde Hint müziğinden de bahsetmektedir. Ayrıca el-Ḥükmü’l-ʿirfâniyye ve er-Risâle fî cüzʾin lâ yetecezzeʾ adlı Arapça iki eseri olduğu kaydedilmektedir. Abdülcelîl’in geniş bir biyografisi ile birlikte eserlerinin önemli bir bölümü, Makbûl Ahmed Samdânî tarafından Urduca kaleme alınan Ḥayât-ı Celîl (Allahâbâd 1929) adlı eserde yer almaktadır.


BİBLİYOGRAFYA

Gulâm Ali Âzâd, Sübḥatü’l-mercân, Bombay 1303/1886, s. 79-82.

M. Kudretullah Han Gûpâmevî, Netâyicü’l-efkâr, Bombay 1336/1918, s. 491-493.

, VI, 139-140.

, I/1, s. 712.

Muhammad Ishaq, India’s Contribution to the Study of Hadith Literature, Dakka 1976, s. 161-162.

[T.H.], “Bilgrâm”, , II, 613.

A. S. Bazmee Ansari, “Bilgrāmī”, , I, 1219.

Zübeyd Ahmed, “ʿAbdülcelîl”, , XII, 819-822.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1988 yılında İstanbul’da basılan 1. cildinde, 202-203 numaralı sayfalarda "ABDÜLCELÎL el-BİLGRÂMÎ" başlığıyla yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız. Bu madde en son 23.07.2017 tarihinde güncellenmiştir.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER