ABDÜRREŞÎD-i DEYLEMÎ

عبد الرشيد ديلمي
Müellif:
ABDÜRREŞÎD-i DEYLEMÎ
Müellif: ALİ ALPARSLAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 04.04.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/abdurresid-i-deylemi
ALİ ALPARSLAN, "ABDÜRREŞÎD-i DEYLEMÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/abdurresid-i-deylemi (04.04.2020).
Kopyalama metni
Kazvin’de doğdu. Hasenî seyyidlerden bir aileye mensuptur. Yazıyı, dayısı meşhur nesta‘lik hattatı İmâd-i Hasenî’den öğrendi. Bundan dolayı gençliği İsfahan’da geçti. Dayısının öldürülmesi üzerine ailesinin bir kısmı Anadolu’ya, bir kısmı Hindistan’a göç etti. Abdürreşîd-i Deylemî de Hindistan’a kaçarak Şah Cihan’a sığındı. Önce sarayda hususi kâtipliğe getirildi. Daha sonra saray kütüphanesinde hâfız-ı kütüb olarak çalıştı ve hükümdarın özel hattatlığını yaptı. Şah Cihan’ın oğlu Dârâ Şükûh’a ve Evrengzîb’in kızı Zîbünnisâ’ya hat dersleri verdi. Şah Cihan’ın sarayında yirmi üç yıl hizmet etti (1623-1646). Abdürreşîd Agra’da öldü. Talebesi Zîbünnisâ onun için bir mersiye yazarak ölümüne tarih düşürmüştür.

İran’da Abdürreşîd ve Reşîdâ, Hindistan’da ise Âgā Reşîd ve Âgā unvanlarıyla tanınmış, şöhreti İran’dan çok Hindistan’da yayılmıştır. Dayısı İmâd’ın üslûbunu benimsemiştir. Gulâm Muhammed, tezkiresinde Hindistan’da onun tavrının benimsendiğini ve on beş talebesi olduğunu yazmaktadır. Bunlar arasında, Şah Cihan’ın oğlu ve Evrengzîb’in kızı dışında Hindistan’da tanınmış olanları Muhammed Eşref Hâce-serâ, Saîdâ-yı Eşref, Abdurrahman-ı Fermannüvîs ve Mîr Hâce’dir.

Sipihr, tezkiresinde diğer yazı çeşitlerini de yazdığını söyler; ancak bu hususta geniş bir araştırma yapan Mehdî Beyânî, onun nesta‘likten başka yazısına rastlanmadığını bildirir. İmzalarını Abdürreşîd, Abdürreşîd-i Deylemî, Reşîdâ, Abdürreşîd eş-Şerîf el-Hasenî şeklinde atmıştır. İstinsah ettiği kitapların en güzelleri, Hâce Abdullah-ı Ensârî’nin Makalât’ı (Tahran, Kitaphâne-i Saltanatî) ile Mevlânâ’nın Mesnevî’sidir (Tahran, Âgā-yı Doktor Mehdevî Kütüphanesi). Tahran, Delhi, Leningrad, Kâbil ve Oxford kütüphanelerinden başka İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi ile Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’nde de yazıları vardır.

BİBLİYOGRAFYA
Habîb, Hat ve Hattâtân, İstanbul 1305, s. 196; Mehdî Beyânî, Aḥvâl ü Âs̱âr-ı Ḫoşnüvîsân, Tahran 1363 hş., II, 393; Habîbullah Fezâilî, Aṭlas-ı Ḫaṭ, İsfahan 1391, s. 533; P. P. Soucek, “ʿAbd-al-Rašīd Daylamī”, EIr., I, 150.
Bu madde ilk olarak 1988 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1. cildinde, 294-295 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.