AHMED İZZET el-A‘ZAMÎ

أحمد عزت الأعظمي
Müellif:
AHMED İZZET el-A‘ZAMÎ
Müellif: MUSTAFA FAYDA
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1989
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 21.10.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ahmed-izzet-el-azami
MUSTAFA FAYDA, "AHMED İZZET el-A‘ZAMÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ahmed-izzet-el-azami (21.10.2019).
Kopyalama metni
Bağdat’ta doğdu. İlk ve orta öğrenimini orada yaptı. Yüksek öğrenimini İstanbul’da tamamladı. Mekteb-i Hukuk’taki öğrenciliği sırasında, 1909’da kurulup 1915’te kapatılan el-Münteda’l-edebî adlı cemiyetin faal üyeleri arasında yer aldı. Osmanlı Devleti’nin çeşitli eyaletlerinden yüksek öğrenim için İstanbul’a gelen Arap öğrencilere eğitim ve kültür hizmetleri sunmak gayesiyle Beyrutlu Abdülkerîm el-Halîl’in başkanlığında kurulan bu cemiyet, daha çok siyasî faaliyetlerde bulunuyordu. Ahmed İzzet burada fiilen çalıştı ve cemiyetin yayımladığı el-Münteda’l-edebî adlı derginin müdürlük ve yazarlığını yaptı. Ayrıca, Mısır’da basılıp gizlice İstanbul’a gönderilen ve Arap gençlerini Türkler’e karşı tahrik eden beyannâmeleri de kendi çıkardığı Lisânü’l-ʿArab dergisi ile birlikte gizlice dağıttı. Arap milliyetçiliğini teşvik eden konferanslar düzenledi ve Reşîd Rızâ gibi bazı kimselerin bu konferanslarda konuşmalarını sağladı. Hama mebusu olarak Meclis-i Meb‘ûsan’da bulunan ve Arap bağımsızlık hareketinin önde gelen liderlerinden olan Abdülhamîd ez-Zehrâvî’nin yardım ve teşvikleriyle hareket eden Ahmed İzzet, 1914’te I. Dünya Savaşı çıkınca tevkif edildi. Daha sonra Bağdat’a yerleşti, orada da el-Maʿraż adlı bir dergi yayımladı. İki defa Irak Millet Meclisi’ne seçildi. Bağdat’ta öldü.

Osmanlı Devleti’ne karşı başlatılan Arap milliyetçilik hareketlerini, bu amaçla kurulan cemiyetleri ve bunların faaliyetlerini el-Ḳażıyyetü’l-ʿArabiyye esbâbühâ ve teṭavvürühâ ve netâʾicühâ (Bağdat 1932, I-VI) adlı eserinde geniş ve ayrıntılı olarak anlatan Ahmed İzzet’in Faṣlü’l-każâʾ fi’l-farḳ beyne’ḍ-ḍâd ve’ẓ-ẓâʾ adlı basılmış bir eseri daha vardır.

BİBLİYOGRAFYA
Âliye Dîvân-ı Harb-i Örfîsinde Tedkīk Olunan Mesele-i Siyâsiyye Hakkında Îzâhât, İstanbul 1332, s. 5-16; Ziriklî, el-Alâm, I, 163; Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, I, 312; Tarık Zafer Tunaya, Türkiye’de Siyasal Partiler, İstanbul 1984, I, 608; Taj el-Sir Ahmet Harran, “The Young Turks and the Arabs the Role of Arab Societies in the Turkish-Arab Relations in the Period 1908-1914”, Türk Arap İlişkileri: Geçmişte, Bugün ve Gelecekte: I. Uluslararası Konferansı Bildirileri, 18-22 Haziran 1979 Ankara, Ankara, ts., s. 182, 184, 188-197.
Bu madde ilk olarak 1989 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2. cildinde, 95-96 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.