MUSTAFA FAYDA

Müellif toplam 119 madde veya madde bölümü telif etmiştir.
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne katkıda bulunduğu ilim dalları:
    İslâm Tarihi ve Medeniyeti, Coğrafya, Fıkıh, Hadis, Türk Tarihi ve Medeniyeti
Müellifin özgeçmişi
Müellifin özgeçmişi hazırlanıyor...
Müellifin telif ettiği maddeler veya madde bölümleri
ABBAS b. MİRDÂS
Kahramanlık şiirleriyle tanınan sahâbî.
ABBAS er-RESÛLÎ
Resûlîler Devleti emîri (1363-1377) ve Yemenli ilim adamı.
ABBÂSE bint MEHDÎ
Abbâsî halifelerinden Mehdî’nin kızı, Hâdî ile Hârûnürreşîd’in kız kardeşi.
ABDULLAH b. ALİ el-VEZÎR
Yemenli Zeydî âlim, tarihçi.
ABDULLAH b. ÂMİR
Halife Osman ve Muâviye devrinde Basra valiliği yapan tâbiî.
ABDULLAH b. BULUKKÎN
XI. yüzyılda Gırnata’da kurulan Zîrîler hânedanının üçüncü ve son emîri (1072-1090).
ABDULLAH b. CED
Sahâbî.
ABDULLAH b. CÜBEYR
Uhud Savaşı’nda Ayneyn tepesindeki okçuların kumandanlığını yapan sahâbî.
ABDULLAH b. CÜD‘ÂN
Câhiliye devrinde mazlumları koruyan, zenginliği ve cömertliği ile tanınan Kureyşli.
ABDULLAH b. EBÛ BEKİR b. MUHAMMED
Tâbiîn devri siyer, megāzî ve hadis âlimi.
ABDULLAH b. HASAN b. HASAN
Emevîler’in son zamanlarında ve Abbâsîler’in kuruluş döneminde Medine’de Hz. Ali evlâdının reisi olan âlim tâbiî.
ABDULLAH b. HÂZİM
Herat ile Serahs’ı fetheden ve Horasan valiliği yapan kumandan.
ABDULLAH b. MUTΑ
Emevî yönetimi aleyhindeki faaliyetleriyle meşhur olan sahâbî.
ABDULLAH b. SA‘D b. EBÛ SERH
Sahâbî, Mısır valisi ve İfrîkıye fâtihi.
ABDULLAH b. SELÂM
Yahudi âlimi iken daha sonra müslüman olan meşhur sahâbî.
ABDULLAH b. ZİBA‘RÂ
Kureyş kabilesinin meşhur şairi, Mekke’nin fethinden sonra müslüman olan sahâbî.
ABDURRAHMAN b. EBÛ BEKİR es-SIDDÎK
Hz. Ebû Bekir’in oğlu ve Hz. Âişe’nin ana baba bir kardeşi.
ABDURRAHMAN b. HÂLİD b. VELÎD
Meşhur kumandan Hâlid b. Velîd’in oğlu, Humus valisi.
ABDÜLKAYS (Benî Abdülkays)
Bahreyn dolaylarında yaşayan ve Hz. Peygamber zamanında müslüman olan büyük bir Arap kabilesi.
ABDÜMENÂF b. KUSAY
Hz. Peygamber’in baba tarafından üçüncü dedesi.
ABDÜŞEMS b. ABDÜMENÂF
Kureyş kabilesinin büyük kollarından biri olan Abdüşemsoğulları’nın (Benî Abdüşems) atası.
ABS (Benî Abs)
Adnânîler’den Gatafân’ın büyük kollarından birini teşkil eden cengâverliğiyle meşhur bir kabile.
ADNÂN
Araplar’ın iki ana kolundan birini teşkil eden Adnânîler’in atası.
AHİDNÂME / 1. Bölüm
Hükümdarların emriyle bazı devlet, zümre ve şahıslara özel haklar tanımak üzere düzenlenen belge.
AHMED
Hz. Peygamber’in isimlerinden biri.
AHMED İZZET el-A‘ZAMÎ
Arap milliyetçisi, hukukçu ve yazar.
ÂİŞE
Hz. Ebû Bekir’in kızı ve Hz. Peygamber’in hanımı.
ALİ et-TABERÎ
Mekkeli tarihçi, edip ve şair.
ALLÂN el-VERRÂK
Arap kabileleri hakkında kaleme aldığı eserleriyle tanınan tarihçi.
ÂMİR b. REBÎA
Sahâbî.
AMMÂR b. YÂSİR
İlk müslümanlardan, anne ve babası ilk İslâm şehidleri olan meşhur sahâbî.
AMR b. ÜMEYYE
Sahâbî, Hz. Peygamber’in elçilerinden.
AMRE bint REVÂHA
Medineli kadın sahâbî.
AMVÂS
Filistin’de tarihî bir yerleşim merkezi.
ANS (Benî Ans)
Yemen’in Necid bölgesinde yaşayan bir Arap kabilesi.
ARÛBE
İslâmiyet’ten önce Araplar’ın cuma gününe verdikleri ad.
ÂS b. VÂİL
İslâmiyet’e karşı direnişlerini sürdüren ve Kur’an’da “ebter” diye nitelendirilen Kureyş ileri gelenlerinden biri.
ASKALÂN
Filistin’de tarihî bir sahil şehri.
ATÂ
Hz. Ömer’in kurduğu divan teşkilâtında feyden müslümanlara yılda bir defa dağıtılan paraya, Emevî ve Abbâsîler zamanında ise askerlerin maaşlarına verilen ad.
ÂTİKE bint ABDÜLMUTTALİB
Hz. Peygamber’in halası.
AVÂNE b. HAKEM
Ensâb âlimi ve Emevî devri tarihçisi.
A‘YÂS
Kureyş kabilesine mensup Ümeyye b. Abdüşems oğullarının bir kolu.
BAHÎRÂ
Hz. Peygamber’in henüz çocukken Suriye’de görüştüğü rivayet edilen rahip.
BATN-ı NAHLE SERİYYESİ
Müslümanların Kureyşliler’e güçlerini hissettirdikleri ilk seriyye.
BÂZÂN
Sâsânîler’in son ve İslâm devletinin ilk San‘a valisi.
BECÎLE (Benî Becîle)
Adnânîler’e mensup eski bir Arap kabilesi.
BEDEVÎ
Çöl ve vahalarda develeriyle birlikte konar göçer olarak yaşayan Araplar’a verilen ad.
BEDİR GAZVESİ
Hz. Peygamber ile Mekkeli müşrikler arasındaki ilk savaş (2/624).
BEDRÜ’l-MEV‘İD
Hz. Peygamber’in müşriklerle Bedir’de savaşmak için çıktığı sefer (4/626).
BELÂZÜRÎ
Tarihçi, nesep âlimi.
BEY‘ATÜRRIDVÂN
Hicretin 6. yılında ashabın Hudeybiye’de Hz. Peygamber’le yaptıkları biat.
BİLÂL-i HABEŞÎ
Hz. Peygamber’in ilk müezzini olan sahâbî.
Bİ’RİERÎS
Medine’de Kubâ Mescidi yanında Hz. Peygamber’in mührünün düşüp kaybolduğu kuyu.
BUSRÂ
Hz. Muhammed’in peygamber olmadan önce iki defa gittiği Suriye’deki tarihî şehir.
CÂBİYE
Suriye’de Hz. Ömer’in ziyaretiyle meşhur olan ordugâh şehri.
CÂHİLİYE
Özel olarak Araplar’ın İslâm’dan önceki dinî ve sosyal hayat telakkilerini, genel olarak da kişilerin ve toplumların günah ve isyanlarını ifade eden bir terim.
CEBELE b. EYHEM
Suriye’de hüküm süren Gassânîler’in son emîri.
CEHŞİYÂRÎ
Kitâbü’l-Vüzerâʾ ve’l-küttâb adlı eseriyle meşhur olan Abbâsî devlet adamı.
CELÛLÂ SAVAŞI
Hz. Ömer devrinde Irak’ta müslümanlarla Sâsânîler arasında cereyan eden meydan muharebesi.
CENNETÜ’l-BAKĪ‘
Medine’de müslümanların kurduğu ilk mezarlık.
CENNETÜ’l-MUALLÂ
Mekke’nin en eski mezarlığı.
CERÂCİME
Toros ve Amanos dağlarında yaşayan ve Bizans İmparatorluğu’na asker olarak hizmet veren hıristiyan bir topluluk.
CERBÂ
Ürdün’de Amman’a bağlı bir köy.
CERÎB
Hz. Ömer zamanından itibaren İslâm dünyasında kullanılan alan ve hacim ölçüsü.
CERÎR b. ABDULLAH
Kumandan sahâbî.
CEVÂD ALİ
Iraklı tarihçi (1907-1987).
CHERBONNEAU, Jacques Auguste
Fransız şarkiyatçısı.
DAHHÂK b. OSMAN
Hadis râvisi ve tarihçi.
DEHLEK
Kızıldeniz’in güneyinde adalar topluluğu.
DEVS (Benî Devs)
Kahtânîler’e mensup bir Arap kabilesi.
EBNÂ
İranlı askerlerin Yemenli kadınlarla evlenmesi sonucunda doğan etnik ve sosyal zümre.
EBÛ BEKİR
İlk müslümanlardan, Hulefâ-yi Râşidîn’in birincisi (632-634).
EBÜ’l-KĀSIM
Hz. Peygamber’in künyesi.
EBVÂ
Hz. Peygamber’in annesi Âmine’nin kabrinin bulunduğu yer.
EMÎRÜ’l-MÜ’MİNÎN
İslâm tarihinde Hz. Ömer’den itibaren devlet başkanlarına verilen unvan.
EMÎRÜ’l-MÜSLİMÎN
Murâbıt ve Merînî hükümdarları tarafından kullanılan bir unvan.
ENSÂB
Arap literatüründe kabilelerin soyunu inceleyen ilim dalı için kullanılan bir terim.
ENSÂBÜ’l-EŞRÂF
Belâzürî’nin (ö. 279/892-93) ensâb ve tabakat esasına göre yazdığı İslâm tarihine dair meşhur eseri.
FÂRÛK
Hz. Ömer’in lakabı.
FETİH
Müslümanların ülke veya şehirleri i‘lâ-yi kelimetullah amacıyla İslâmiyet’e açmaları, İslâm devleti idaresine almaları.
FEY
İslâm devletinin gayri müslim tebaadan aldığı cizye, haraç ve ticaret malları vergilerinin ortak adı.
FİL VAK‘ASI
Kâbe’yi yıkmak amacıyla Mekke üzerine yürüyen Habeş ordusunun Allah tarafından gönderilen kuşlar vasıtasıyla imha edilmesi olayı.
FÜTÛHU’l-BÜLDÂN
Belâzürî’nin (ö. 279/892-93) İslâm fetihlerini ve bu fetihlerden sonra gerçekleştirilen imar, iskân ve kültürel faaliyetleri anlatan eseri.
GAUDEFROY-DEMOMBYNES, Maurice
Fransız şarkiyatçısı.
GRIMME, Hubert
Alman şarkiyatçısı.
HÂLİD b. VELÎD
Hz. Peygamber’in seyfullah unvanı verdiği meşhur kumandan sahâbî.
HALÎFE b. HAYYÂT
Ṭabaḳātü’r-ruvât ve et-Târîḫ adlı eserleriyle tanınan hadis hâfızı, tarihçi ve ensâb âlimi.
HEMDÂN (Benî Hemdân)
Yemen’de yaşayan Kahtânîler’e mensup bir Arap kabilesi.
HULEFÂ-yi RÂŞİDÎN
Hz. Peygamber’den sonraki ilk dört halife (632-661).
İBN A‘SEM el-KÛFÎ
Kitâbü’l-Fütûḥ adlı eseriyle tanınan Şiî tarihçi.
İBN HİŞÂM
es-Sîretü’n-nebeviyye adlı eseriyle meşhur olan tarihçi, dil ve ensâb âlimi.
İBN İSHAK
Siyer ve megāzî müellifi, muhaddis.
İBN SA‘D
Tabakat kitabıyla tanınan hadis, siyer, tarih ve ensâb âlimi.
İBN ŞEBBE
Târîḫu’l-Medîneti’l-münevvere adlı eseriyle tanınan şehir tarihçisi, fakih ve muhaddis.
İFK HADİSESİ
Hz. Âişe’ye zina iftirası atılması olayı.
KAHTÂN
Araplar’ın iki ana kolundan birini teşkil eden Kahtânîler’in atası.
MÂLİK b. NÜVEYRE
Topladığı zekât mallarını Hz. Peygamber’in vefatı üzerine sahiplerine iade ettiği için mürted sayılıp öldürülen sahâbî.
MÜBÂHELE
Bir tartışma esnasında haksız ve yalancı olanın Allah’ın lânetine uğraması için beddua edilmesi.
NESÎ
Câhiliye döneminde kamerî takvimin şemsî takvime uyarlanması suretiyle takvime yapılan müdahale anlamında bir terim.
ÖMER / 1. Bölüm
Hulefâ-yi Râşidîn’in ikincisi (634-644).
RİDDE / 2. Bölüm: Ridde Olayları
Bir müslümanın İslâm dininden çıkması anlamında fıkıh terimi.
SECÂH
Peygamberlik iddiasında bulunan bir kadın.
SEFEVÂN GAZVESİ
Hz. Peygamber’in müşriklerden Kürz b. Câbir el-Fihrî’yi takip etmek üzere çıktığı sefer (2/623).
SENETÜ’l-VÜFÛD
Hz. Peygamber’le görüşmek için Medine’ye gelen heyetlerin çokluğundan dolayı hicretin 9. (630) yılına verilen isim.
SEYF b. ÖMER
Hulefâ-yi Râşidîn devri tarihçisi.
SEYF b. ZÛYEZEN
Yemen’i Habeş istilâsından kurtaran ve adına kahramanlık hikâyeleri yazılan Arap emîri.
SİYER ve MEGĀZÎ / 1. Bölüm
Hz. Peygamber’in hayatını ve şahsiyetini, tebliğ faaliyetlerini, siyasî ve askerî mücadelelerini konu alan bilim dalı.
eş-ŞÜRÛTÜ’l-ÖMERİYYE
Hz. Ömer tarafından zimmîler hakkında konulduğu ileri sürülen şartlar.
TABERÎ, Muhammed b. Cerîr / 1. Bölüm
Câmiʿu’l-beyân ve Târîḫu’l-ümem ve’l-mülûk adlı eserleriyle tanınan müfessir, tarihçi, muhaddis ve fakih.
TARİH / 1. Bölüm
Toplumların başından geçen olayları zaman ve yer göstererek anlatan, bunların sebep ve sonuçlarını, birbirleriyle olan ilişkilerini ele alan bilim dalı ve bu dalda yazılan eserlerin ortak adı.
TÂRÎHU’l-ÜMEM ve’l-MÜLÛK
Muhammed b. Cerîr et-Taberî’nin (ö. 310/923) umumi tarihe dair eseri.
VÂKIDÎ
Megāzî müellifi, İslâm tarihçisi, muhaddis ve kadı.
VELÎD b. MUGĪRE
Hz. Peygamber’in ve İslâmiyet’in azılı düşmanlarından biri.
YERMÜK SAVAŞI
Suriye’de Bizans egemenliğini sona erdiren ve müslümanların bölgeye hâkim olmasını sağlayan savaş (15/636).
ZİMMÎ / 1. Bölüm
İslâm ülkelerinde yaşayan gayri müslim tebaa için kullanılan bir terim.
ZÜBEYR b. BEKKÂR
Kadı, ensâb âlimi, tarihçi ve hadis râvisi.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.