AHMEDÜ LOBBO

Müellif:
AHMEDÜ LOBBO
Müellif: NADİR DEVLET
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1989
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 12.07.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ahmedu-lobbo
NADİR DEVLET, "AHMEDÜ LOBBO", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ahmedu-lobbo (12.07.2020).
Kopyalama metni

Mâsînâ’ya bağlı Malangal veya Mareval yerlilerindendir. Lobbo adını annesinden aldı. Doğum yeri ve tarihi ile ilk dönemleri hakkında bilgi edinilemeyen Ahmedü Lobbo, Kādiriyye şeyhi Sîdî Muhammed’in (ö. 1826) müridi olup meşhur İslâm mücahidi Osman b. Fûdî’nin (Osman dan Fodyo) 1800 civarında İslâmiyet’i yaymak için giriştiği başarılı seferlerine katıldı ve Cenne yakınındaki bir mezraaya yerleşti. Ancak onun faaliyetlerinden rahatsız olan Faslılar Ahmedü Lobbo’yu oradan uzaklaştırdılar. Bunun üzerine annesinin doğum yeri olan Sebera’ya giden Ahmedü Lobbo’nun çevresine bir hayli talebe toplandı. Talebeleriyle Dyallo hânedanı arasında meydana gelen bir olay Ahmedü Lobbo’yu isyana sevketti. İsyanı bastırmak üzere gönderilen Bambara ordusu mağlûp edilerek Dyallo hânedanının hâkimiyetine son verildi (1810). Bunun üzerine yöredeki Fûlânîler Ahmedü Lobbo’ya itaat ettiler. Dokuz hafta süren bir kuşatmadan sonra Cenne ele geçirildi. Ahmedü Lobbo bundan sonra Kunariler’in lideri Muhammed Geladjo’yu yendi ve Bani nehri kıyısında Hamdullahi (Hamdallay) adı verilen yeni bir başşehir kurdu (1815). Daha sonra Îsâ Ber ile Timbüktü’yü ele geçirdi ve hâkimiyetini ülkenin doğu ve güneydoğusu istikametinde genişletti.

“Emîrü’l-mü’minîn” unvanını alan ve on ikinci imam olduğunu iddia eden Ahmedü Lobbo, İslâmiyet’i yaymak için büyük gayret sarfetti ve devleti İslâm esaslarına göre yönetmeye çalıştı, bu maksatla bazı reformlar gerçekleştirdi.

Başarılı ve âdil bir yönetici olan Ahmedü Lobbo ölünce yerine oğlu II. Ahmedü (Hamedü) geçti. 1852’de onun yerini oğlu III. Ahmedü aldı. Büyük Tekrûr fâtihi el-Hâc Ömer Tal 1862’de Hamdullahi’yi zaptetti. III. Ahmedü Tinbüktü’ye doğru kaçtıysa da yakalandı ve el-Hâc Ömer’in emriyle idam edildi.

 
BİBLİYOGRAFYA

Ch. Monteil, Monographie de Djenné, Tulle 1903, s. 266-277.

L. Tauxier, Moeurs et histoire des Peuls, Paris 1937, s. 163-185.

H. L. Labouret, La Langue des Peuls ou Foulbé, Dakar 1952, s. 162-165.

Peter B. Clarke, West Africa and Islam, London 1984, s. 128-131.

J. Spencer Trimingham, A History of Islam in West Africa, Oxford 1985, s. 163, 177-180.

M. Rodinson, “Aḥmadu Lobbo”, , I, 303.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1989 yılında İstanbul'da basılan 2. cildinde, 173 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER