ALÇI

Müellif:
ALÇI
Müellif: COŞKUN ALPTEKİN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1989
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 06.08.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/alci
COŞKUN ALPTEKİN, "ALÇI", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/alci (06.08.2020).
Kopyalama metni

“Kırmızı” mânasına gelen al kelimesiyle +çı ekinden meydana gelen bu terim, “resmî evraka damga-nişan vuran kimse” anlamını taşımaktadır.

Reşîdüddin, Gāzân Han’ın idarî reformları ile ilgili olarak verdiği bir kayıtta alçılardan bahsetmekte ve bunların ellerindeki damgayı bir menfaat karşılığı kullanmalarının yasaklandığını belirtmektedir. İlhanlılar zamanında han tarafından verilen emirler usulüne uygun olarak düzenlenir ve hana arzedilirdi. Evrak ancak bundan sonra divan kalemine gönderilirdi. Burada hanın evrakı tasdik tarihi ve evrakı alacak kişi yazılarak tesbit edilir, işlerin gidişini kontrol bakımından da evrak üzerine kara damga basılırdı. Kara damganın kullanılmasından önce en yüksek devlet mührü olarak “al damga” kullanılmıştır ki alçı terimi de buradan gelmiştir.

Bu terime sonraki dönemlerde pek rastlanmamakla beraber Kanûnî devrine ait bir tahrir* defterinde Dulkadırlı Türkmenleri arasındaki bir boyun Alçı adını taşıdığı görülmektedir. Bunun İlhanlılar’daki alçı ile bir münasebetinin bulunup bulunmadığı şimdilik bilinmemektedir.


BİBLİYOGRAFYA

, nr. 402.

, s. 317.

İlhan Şahin, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Konar Göçer Aşiretlerin Hukuki Nizamları”, , XX/227 (1982), s. 227.

D. O. Morgan, “Ālčī”, , I, 825.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1989 yılında İstanbul'da basılan 2. cildinde, 352 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER