ALEVİYYE

العلوية
Müellif:
ALEVİYYE
Müellif: SÜLEYMAN ULUDAĞ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1989
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 21.07.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/aleviyye--tarikat-ali
SÜLEYMAN ULUDAĞ, "ALEVİYYE", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/aleviyye--tarikat-ali (21.07.2019).
Kopyalama metni
Sûfîlere göre Hz. Peygamber ilk dört halifeye değişik usullerle zikir telkininde bulunduğu için her birine birer tarikat nisbet edilmiştir. Daha sonra ortaya çıkan tarikatlar bu usullere göre zikirlerine yön ve şekil vermişlerdir. Tasavvuf tarihinde Sıddîkıyye, Ömeriyye, Osmâniyye ve Aleviyye adı verilen bu tarikatlardan Sıddîkıyye ve Aleviyye tarikatları önem kazanmış, genellikle hafî zikri esas alan tarikatların Hz. Ebû Bekir’e, cehrî zikri (bk. ZİKİR) benimseyenlerin ise Hz. Ali’ye mensup olduklarına inanılmıştır.

Hz. Ali ve soyunun yer aldığı tarikat silsilelerine “silsiletü’z-zeheb” (altın halka) adı verilmektedir. Bu tür silsilelerde şu isimler yer alır: Hz. Ali, Hz. Hüseyin, Zeynelâbidîn, Muhammed el-Bâkır, Ca‘fer es-Sâdık, Mûsâ el-Kâzım, Ali er-Rızâ, Ma‘rûf-i Kerhî, Serî es-Sakatî, Cüneyd-i Bağdâdî, Ebû Ali er-Rûzbârî, Ebû Ali el-Kâtib, Ebû Osman el-Mağribî, Ebü’l-Kāsım el-Gürgânî, Ebû Ali el-Fârmedî, Yûsuf-i Hemedânî, Abdülhâliḳ-ı Gucdüvânî. Bu silsilede yer alan ilk yedi şahıs, İsnâaşerî ve Ca‘ferî Şiîleri’nin de kabul ettikleri on iki imamın ilk yedisidir.

Harîrîzâde, Abbâdiyye, Haddâdiyye ve Ayderûsiyye tarikatlarını Aleviyye’nin kolları olarak zikreder (bk. Tibyan, I, vr. 31a). Bunlardan Abbâdiyye Abdullah b. Muhammed el-Abbâd’a (ö. ?), Haddâdiyye Abdullah b. Alevî el-Haddâd’a (ö. 1132/1720), Ayderûsiyye Abdullah b. Ebû Bekir el-Ayderûs’a (ö. 914/1508) nisbet edilir.



BİBLİYOGRAFYA
, s. 13-14; , s. 116; a.mlf., İtḥâfü’l-aṣfiyâʾ, s. 221; Harîrîzâde, Tibyân, I, vr. 23a-32b, 274b; II, vr. 268b, 275b-290a; , s. 23; , s. 10; , s. 2; Mehmet Ali Aynî, Tasavvuf Tarihi, İstanbul 1341, s. 199-200; Kâmil Mustafa eş-Şeybî, eṣ-Ṣıla beyne’t-taṣavvuf ve’t-teşeyyuʿ, Kahire 1969, s. 438.
Bu madde ilk olarak 1989 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2. cildinde, 369-370 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.