ALMA ATA - TDV İslâm Ansiklopedisi

ALMA ATA

Müellif:
ALMA ATA
Müellif: MUSTAFA L. BİLGE
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1989
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 23.09.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/alma-ata
MUSTAFA L. BİLGE, "ALMA ATA", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/alma-ata (23.09.2020).
Kopyalama metni
Kazakça’da Almatı diye söylenen Alma Ata, Aladağ dizisinin kuzey eteklerinde, 650-950 m. yükseklikte kurulmuş olup nüfusu 1.068.000’dir (1985). Şimdiki yerleşim merkezi, Almatı denilen eski Kazak yerleşim yeri üzerinde bulunmaktadır. 1854’te Verniy adıyla bir Rus askerî kalesi olarak inşa edildi. 1867’de bölgede yeniden teşekkül eden Semireh askerî bölgesinin idare merkezi oldu. 1908’lerde Alma Ata’yı gezen Kazanlı Abdürreşid İbrâhim buranın Yedi Su vilâyetinin merkezi olduğunu, halkının tamamının müslümanlardan oluştuğunu yazmakta ve Slavlar’ı buraya yerleşmeye zorlayan Rusya’nın bölgede yaşayan göçebe Kazaklar’a da yerleşik hayata geçmeleri için baskı yaptığını belirtmektedir. 1917’ye kadar devam eden iç savaşlar sırasında da eski statüsünü korudu. 1927’de resmen Alma Ata adını alan şehir, Mayıs 1929’da Kazakistan’ın başşehri oldu.

1887 ve 1911’deki depremlerde büyük ölçüde hasar gören Alma Ata sonradan modern bir şekilde yeniden inşa edilmiş, 1930’da Türkistan-Sibirya demiryolunun bir istasyonu olduktan sonra endüstri merkezi haline gelmiştir. Aynı zamanda Kazakistan’ın kültür merkezi durumundaki Alma Ata’da 1934’te Kirov Devlet Üniversitesi, 1945’te Kazak İlimler Akademisi kurulmuştur. Kültür kurumları arasında, 2.600.000 kitap ihtiva eden Puşkin Devlet Kütüphanesi ile 145 ihtisas kütüphanesi ve altı müze bulunmaktadır. Aynı adı taşıyan Alma Ata eyaleti ise 10 Mart 1932’de Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ne bağlı olarak kurulmuş olup yüzölçümü 104.700 km2, nüfusu ise 1982’de 1.866.000 idi. Müslümanlar bu nüfusun yaklaşık % 50’sini teşkil etmektedir.

BİBLİYOGRAFYA
I. Pronchenkov, Alma-Ata (Stolitsa Sovetskogo Kazakhstana), Alma-Ata 1955; O. R. Nazarevski, Alma-Ata: Ekonomiko-geograficheskii ocerk, Moskova 1961; E. Duisenov, Alma-Ata (Stolitsa Kazakhstana), Alma-Ata 1968; Abdürreşid İbrahim, Âlem-i İslâm ve Japonya’da İntişâr-ı İslâmiyyet, İstanbul 1328-31, s. 29-32; “Müslim riot in Alma Ata: ‘Kazakhstan for Kazakhs’”, Arabia, VI/66, London 1987, s. 13-15; N. T. Ivanova, “Alma-Ata”, GSE, I, 284 vd.; Özbek Sovet Ensiklopediyası, Taşkent 1976, VIII, 216-217; G. E. Wheeler, “Alma Ata”, EI2 (İng.), I, 418.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1989 yılında İstanbul'da basılan 2. cildinde, 505-506 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER