BUHÛTÎ

البهوتي
BUHÛTÎ
Müellif: ABDÜLAZÎM MAHMÛD ed-DÎB
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 10.12.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/buhuti
ABDÜLAZÎM MAHMÛD ed-DÎB, "BUHÛTÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/buhuti (10.12.2019).
Kopyalama metni

Kuzey Mısır’da Dekahliye vilâyetine bağlı Buhût köyüne nisbet edilerek Buhûtî (Behûtî) diye anılır. 1000 (1591) yılında doğdu. Yahyâ b. Mûsâ el-Haccâvî, Abdurrahman b. Yûsuf el-Buhûtî, Abdullah ed-Denevşerî, Abdülkadir ed-Denevşerî, Ahmed el-Vârisî, Yûsuf el-Buhûtî ve Muhammed el-Merdâvî gibi devrin önde gelen âlimlerinden ders okudu. Hicaz, Necid, Suriye ve Kudüs başta olmak üzere İslâm dünyasının her tarafından Hanbelî fıkhını öğrenmek isteyenler onun yanına geldiler. İbrâhim b. Ebû Bekir es-Sâlihî, Abdülbâkī ed-Dımaşkī, Yûsuf el-Kermî, Yâsin el-Lebîdî, Muhammed el-Halvetî, Muhammed el-Buhûtî ve Muhammed b. Ebü’s-Sürûr el-Buhûtî önde gelen talebeleri arasında yer alır. 10 Rebîülâhir 1051’de (19 Temmuz 1641) Kahire’de vefat etti.

Buhûtî Hanbelî fıkhına dair birçok şerh ve hâşiye yazmış olup Hanbelî âlimlerinin, “Şeyh Mansûr ve talebesi Halvetî’ninkilerden sonra artık başka hâşiyeye ihtiyaç yoktur” dedikleri rivayet edilir.

Eserleri. 1. Keşşâfü’l-ḳınâʿ ʿan (metn)i’l-İḳnâʿ. Mûsâ b. Ahmed el-Haccâvî’nin (ö. 968/1560) el-İknâʿ adlı eserinin şerhidir. Kahire’de önce dört cilt, daha sonra altı cilt olarak basılmıştır (1319-1320, 1367). Ayrıca Hilâl Musaylihî Mustafa tarafından da altı cilt halinde neşredilmiştir (Riyad 1968; Beyrut 1982). 2. Dekāʾiku üli’n-nühâ li-Şerhi’l-Müntehâ. Takıyyüddin İbnü’n-Neccâr’ın Müntehe’l-İrâdât’ının şerhidir. Şerhu Müntehe’l-İrâdât diye de anılan ve defalarca basılan bu eserin giriş bölümünde Buhûtî, metnin bizzat müellifi tarafından yapılan şerhini yetersiz gördüğünü, bunun için müellifin şerhiyle kendisinin Keşşâfü’l-kınâʿını özetleyerek bu şerhi meydana getirdiğini söylemektedir. Buhûtî Müntehâ üzerine İrşâdü üli’n-nühâ li-Dekāʾikı’l-Müntehâ adıyla bir de hâşiye yazmıştır. 3. er-Ravzü’l-mürbiʿ. İbn Kudâme el-Makdisî’nin (ö. 620/1223) el-Mukniʿ adlı eserine Mûsâ b. Ahmed el-Haccâvî’nin Zâdü’l-müstaḳniʿ adıyla yaptığı ihtisara yazdığı şerh olup çeşitli baskıları yapılmıştır (Dımaşk 1304; Hindistan 1305; Kahire 1324, 1348, 1352). Eser daha sonra Ahmed Muhammed Şâkir ve Ali Muhammed Şâkir (Kahire 1954) ile Muhammed Abdurrahman Avad’ın (Beyrut 1405/1985) tahkikleriyle de neşredilmiştir. er-Ravzü’l-mürbiʿ Suudi Arabistan üniversitelerinde Hanbelî fıkhı ders kitabı olarak okutulmaktadır. 4. Minehu’ş-şife’ş-şâfiyât fî şerhi’l-Müfredât (Kahire 1343/1924). İbn Abdülhâdî el-Makdisî’nin en-Nazmü’l-müfîdü’l-ahmed fî Müfredâti’l-İmâm Ahmed adlı manzumesinin şerhidir. Eser Abdullah b. Muhammed tarafından el-Minehu’ş-şâfiyât adıyla da neşredilmiştir (Katar, ts.). 5. ʿUmdetü’t-tâlib. Hanbelî fıkhını özetleyen bu eser, daha sonra Osman b. Ahmed en-Necdî (ö. 1097/1686) tarafından Hidâyetü’r-râgıb li-Şerhi ʿUmdeti’t-tâlib adıyla şerhedilmiştir (Kahire 1379, nşr. Hasaneyn Muhammed Mahlûf). Sâlih b. Hasan el-Buhûtî ʿUmde’yi Vesîletü’r-râgıb li-ʿUmdeti’t-tâlib adıyla manzum hale getirmiştir (GAL Suppl., II, 448).


BİBLİYOGRAFYA

Buhûtî, el-Mineḥu’ş-şâfiyât (nşr. Abdullah b. Muhammed), Katar, ts., nâşirin mukaddimesi.

a.mlf., er-Ravżü’l-mürbiʿ (nşr. Muhibbüddin el-Hatîb), Kahire, ts., nâşirin mukaddimesi, s. 3.

, IV, 426.

İbn Humeyd, es-Süḥubü’l-vâbile ʿalâ ḍarâʾiḥi’l-Ḥanâbile, Kahire, Ma‘hedü’l-mahtûtâti’l-Arabiyye Ktp., vr. 309.

Muhammed eş-Şattî, Muḫtaṣaru Ṭabaḳāti’l-Ḥanâbile, Dımaşk 1339, s. 104.

İbn Bişr en-Necdî, el-Mecd fî târîḫi Necd, Kahire 1349, I, 50.

, I, 599.

, II, 424;  Suppl., I, 688; II, 447-448.

, II, 122, 353, 549.

, II, 476.

, VIII, 249.

, XIII, 22.

, I, 53; III, 61.

Sâlim Ali es-Sekāfî, Muṣṭalaḥâtü’l-fıḳhi’l-Ḥanbelî, Kahire 1401/1981, II, 197.

Abdülcebbâr Abdurrahman, Ẕeḫâʾirü’t-türâs̱i’l-ʿArabî el-İslâmî, Basra 1401/1981, I, 369.

Abdülvehhâb İbrâhim Ebû Süleyman, Kitâbetü’l-baḥs̱i’l-ʿilmî, Mekke 1403/1983, s. 379-380.

H. Laoust, “Al-Bahūtī”, , I, 949.

Bu madde ilk olarak 1992 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 6. cildinde, 385-386 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.