BÜNDÂR, Muhammed b. Beşşâr - TDV İslâm Ansiklopedisi

BÜNDÂR, Muhammed b. Beşşâr

محمد بن بشار بندار
Müellif:
BÜNDÂR, Muhammed b. Beşşâr
Müellif: MÜCTEBA UĞUR
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.09.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/bundar-muhammed-b-bessar
MÜCTEBA UĞUR, "BÜNDÂR, Muhammed b. Beşşâr", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/bundar-muhammed-b-bessar (24.09.2020).
Kopyalama metni

“Değerli şeyleri saklayan, çok hadis ezberleyen kimse” anlamında Bündâr lakabıyla tanınan Muhammed b. Beşşâr 167’de (783) Basra’da doğdu. Kur’ân-ı Kerîm’i ezberledikten sonra Basralı muhaddislerin rivayet ettiği bütün hadisleri öğrendi. Daha sonra hadis tahsili için seyahate çıkmak istediyse de annesi razı olmadığı için memleketinden ayrılamadı. Bu arzusu ancak annesi vefat ettikten sonra gerçekleşti. Başta Mu‘temir b. Süleyman, Abdurrahman b. Mehdî, Vekî‘ b. Cerrâh, Ebû Dâvûd et-Tayâlisî, Yezîd b. Hârûn olmak üzere zamanın en meşhur muhaddislerinden hadis okudu. Yirmi yıl Yahyâ b. Saîd el-Kattân’ın hadis meclislerine devam etti.

Yazılan hadisleri ezberleme geleneğini devam ettiren Bündâr henüz on sekiz yaşlarında iken ona müracaat edenlere hadis rivayet etmeye başladı. Basra’da çoğu aynı zamanda hocası olan tanınmış muhaddisler dururken orada hadis rivayet etmeyi şeyhlerine saygısızlık kabul ettiği için hadis öğrenmek üzere kendisine başvuranları şehir dışındaki hurmalığına götürür, onlara hurma ikram ettikten sonra hadis rivayet ederdi. Bündâr’dan rivayette bulunanlar arasında Kütüb-i Sitte müellifleriyle İbn Huzeyme, Ebû Hâtim er-Râzî, Ebû Zür‘a er-Râzî, Bakī b. Mahled gibi tanınmış muhaddisleri saymak mümkündür. Altmış yedi yıl boyunca Basra’da ve Bağdat’ta hadis rivayet ettiği için ondan beş ayrı tabakaya mensup muhaddisler faydalanma imkânı bulmuşlardır.

İbn Huzeyme’nin, zamanındaki muhaddislerin imamı diye övdüğü Bündâr, hadisin altın çağı olarak bilinen hicrî üçüncü asrın en büyük muhaddislerinden biridir. Cerh ve ta‘dîl imamlarına göre sikadır. Rivayet ettiği hadislere muteber ve güvenilir hadis kaynakları yer vermiştir. Nitekim Buhârî el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’inde Bündâr’ın 205 hadisini rivayet ettiği gibi ondan bir de mükâtebe yoluyla elde ettiği bir hadisi nakletmiştir. Müslim de el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’inde onun 460 hadisine yer vermiştir. Ebû Dâvûd ise Bündâr’dan pek çok hadis yazdığını söylemiştir.

Amr b. Ali el-Fellâs, Bündâr’ın Yahyâ b. Saîd el-Kattân’dan olan rivayetlerinde yalan söylediğini ileri sürmüşse de sebebi zikredilmeyen cerh makbul sayılmadığından bu görüşe itibar edilmemiştir. Zehebî, Bündâr’ın çok doğru ve güvenilir bir âlim olduğunu bildikleri için İslâm âlimlerinin Fellâs’ın bu görüşüne değer vermediklerini söylemiştir. İbn Hacer’e göre ise Bündâr’ın bazı rivayetlerinde hata varsa da bunları kasten yapmamıştır.

Bündâr’ın rivayet ettiği hadislerin bir bölümünü ihtiva eden küçük bir mecmua Zâhiriyye Kütüphanesi’nde bulunmaktadır (Mecmua 72/10, vr. 121a-129a).

Bündâr, uzun yıllar Basra ve Bağdat’ta hadis rivayet ettikten sonra seksen beş yaşlarında iken vefat etmiştir.


BİBLİYOGRAFYA

, I, 49.

, VII, 24.

, IX, 111.

, II, 101-105.

İbnü’s-Salâh, ʿUlûmü’l-ḥadîs̱ (nşr. Nûreddin Itr), Dımaşk 1404/1984, s. 341.

, XII, 144-149.

a.mlf., Mîzânü’l-iʿtidâl, III, 490.

a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, II, 511-512.

, IX, 70-73.

a.mlf., Hedyü’s-sârî muḳaddimetü Fetḥi’l-bârî, Bulak 1301, s. 436-437.

, s. 222.

, s. 328.

Fuat Sezgin, Buhârî’nin Kaynakları, İstanbul 1956, s. 25-26, 264.

a.mlf., GAS, I, 113-114.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul'da basılan 6. cildinde, 488-489 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER