BURTON, Sir Richard Francis - TDV İslâm Ansiklopedisi

BURTON, Sir Richard Francis

Müellif:
BURTON, Sir Richard Francis
Müellif: MUSTAFA L. BİLGE
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 21.06.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/burton-sir-richard-francis
MUSTAFA L. BİLGE, "BURTON, Sir Richard Francis", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/burton-sir-richard-francis (21.06.2021).
Kopyalama metni

Özellikle Hicaz’a yaptığı seyahatle ün kazanan Burton Orta Afrika kâşifi olup İngilizler’in Afrika’daki sömürgeci yayılmalarına ışık tutmuştur. Oxford Üniversitesi’ndeki eğitimi sırasında Arapça’yı ve bazı Hint dillerini öğrendi. İlk görevine, 1842’de gittiği Hindistan’da Hindustânî ve Gucerâtî dillerinde askerî tercümanlık yaparak başladı. Buradaki görevi sırasında Türkçe ile Sindî, Pencabî, Peştu ve Sanskrit dilleri üzerinde çalıştı; toplam yirmi sekiz dil ile uğraştığı söylenmektedir. Dedesi İrlanda’da papaz, babası İngiliz ordusunda albay olan Burton Hindistan’daki görevi sırasında yüzbaşılığa yükselmiş, dönüşünde ise müslümanların mânevî hayatları ve yaşayışları üzerinde çalışmalar yapmaya başlamıştır. 1853’te Hicaz’a giderek sonradan çok meşhur olan Pilgrimage to al-Medinah and Meccah adlı eserini kaleme aldı. Bu seyahatinde Hindistanlı bir hacı olarak görünen ve masrafları Royal Geographical Society tarafından karşılanan Burton’un yazdıkları Batı âlemi için önemli bir kaynak olmuştur. 1854’te Somali’ye gitti ve oradan Harar’a geçerek Habeşistan’da dolaştı. Daha sonraki yıllarda Orta Afrika’daki keşif seyahatlerine ağırlık verdi. John Hanning Speke ile beraber 1856, 1858, 1859 yıllarında çıktıkları bu seyahatlerde Tanganika gölünü ve Uganda’daki Victoria gölünü buldular. Victoria gölünü Nil nehrinin kaynağı olarak değerlendiren bu ilk kâşifleri daha sonra David Livingstone, Sir Samuel Baker, James Brandt ve Henry Stanley takip etmişlerdir.

1861’de evlenen Burton aynı yıl İngiliz Dışişleri Bakanlığı’na intisap etti ve böylece hayatının diğer bir safhasına başladı. Fernando Po ve Santos (1861-1865), Brezilya (1865-1869), Şam (1869-1871) ve Trieste (1872-1890) konsolosluklarında bulundu. Bu arada Afrika’da altın sahillerine giderek Dahomey ve Benin’de araştırmalar yaptı. 1871’de görevle gittiği ve ölümüne kadar sekiz yıl kaldığı Trieste’de Arapça Elf leyle ve leyle’yi (binbir gece masalları) İngilizce’ye tercüme ederek birtakım notlarla zenginleştirdi ve böylece on altı ciltlik ünlü eserini meydana getirdi (1885-1888). 1886 Şubatında Kraliçe Victoria Burton’u St. Michael ve St. George şövalyesi yapmış ve kendisine “sir” unvanı vermiştir. Burton Türkiye’de de iki yıl kadar kalmış, ancak bununla ilgili herhangi bir şey yazmamıştır.

Eserleri. Goa and the Blue Mountains (1851); Falconry in the Valley of the Indus (1852); Pilgrimage to al-Medinah and Meccah (I-II, London 1855); First Footsteps in East Africa (1856); Wanderings in West Africa (1863); Wit and Wisdom from West Africa (1865); Unexplored Syria (1872); Zanzibar (1872); Inner Life of Syria (1875); Sind Revisited (1877); To the Bold Coast for Gold (1883); The Thousand Nights and a Night (I-XVI, London 1885-1888).


BİBLİYOGRAFYA

I. Burton (Arunddel), The Life of Captain Sir Richard F. Burton, London 1893.

G. Stisted, The True Life of Captain Sir Richard F. Burton, London 1896.

N. Penzer, Annotaded Bibliography of Sir Richard Francis Burton, 1923.

a.mlf., “The Centenary of Sir R. F. Burton”, , sy. 2 (1921), s. 304-307.

, III, 67-68.

Necîb el-Akīkī, el-Müsteşriḳūn, Kahire 1980, II, 59-60.

Mîşâl Cühâ, ed-Dirâsâtü’l-ʿArabiyye ve’l-İslâmiyye fî Ûrûbbâ, Beyrut 1982, s. 39.

Robert G. Albion, “Burton”, Encyclopaedia International, Canada 1967, III, 419.

Ralph Mansell Prothero, “Burton, Sir Richard Francis”, , IV, 461-462.

“Burton, Sir Richard (Francis)” , V, 145-146.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul’da basılan 6. cildinde, 462 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER