BÜYÜK KAPI

Müellif:
BÜYÜK KAPI
Müellif: M. ORHAN OKAY
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 23.05.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/buyuk-kapi
M. ORHAN OKAY, "BÜYÜK KAPI", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/buyuk-kapi (23.05.2019).
Kopyalama metni

Necip Fazıl Büyük Doğu dergisinde 2 Kasım 1945’ten itibaren “Halkadan Pırıltılar” başlığıyla bir çeşit yeni evliya menkıbeleri tarzında kısa hayat hikâyeleri, anekdotlar ve vecizeler yayımlamaya başladı. Bu seri, ifade değişiklikleri ve bazı ilâvelerle, aynı isim veya “Veliler Ordusundan 333” adı altında derginin hemen bütün dönemlerinde devam etti. Ayrıca 1948’den itibaren kitap halinde de çeşitli baskıları yapıldı.

1965 yılında yayımlanan Büyük Kapı ise (2. bs. 1966) yazarın bu türe girebilecek yazılarının biraz daha geliştirilmesinden doğmuştur. Kitaplarının tertibi, taşıdığı isimler ve tefrikaları arasındaki ilişkileri çok karışık olan Necip Fazıl’ın Büyük Kapı’sı da daha sonra O ve Ben (İstanbul 1974, 4. bs. 1987) adıyla bazı değişiklikler yapılarak yeniden yayımlanmıştır.

Eser üç bölümden meydana gelir. “Tanıyıncaya Kadar” adını taşıyan birinci bölümde, Necip Fazıl’ın 1904-1934 yılları arasında Çemberlitaş civarındaki konakta başlayan çocukluk yılları, Cumhuriyet döneminde Avrupa’ya gönderilmesi ve Paris’teki hayatı anlatılmaktadır. “Tanıdıktan Sonra” adlı ikinci bölümde, 1934-1943 yılları arasında, Abdülhakim Arvâsî ile tanışması, düştüğü bunalım ve şüpheler, bunlara onun verdiği cevaplar bulunmaktadır. Büyük Kapı’da “Vefatından Beri”, O ve Ben’de ise “O Günden Beri” adını taşıyan üçüncü bölümde, Abdülhakim Arvâsî’nin ölümünden sonra yazarın karşılaştığı sıkıntılar ve bu sıkıntıları mürşidinin mânevî desteğiyle nasıl yendiği anlatılır. 1943-1947 yılları arasındaki dönemin ele alındığı bu bölümde ayrıca Necip Fazıl’ın Büyük Doğu macerası, hapishane hayatı ve nefsini istediği gibi terbiye edemeyişinden duyduğu ıstırap etkili bir şekilde dile getirilir.

Büyük Kapı’dan sonra yayımlanan Büyük Kapı-Ek ise (İstanbul 1966), Büyük Doğu’nun 1954 ve 1959 yıllarında yayımlanan sayılarında çıkan “Altın Halka” başlıklı yazılardan teşekkül etmiştir. Bu sonuncu kitap, Nakşibendî tarikatının Hz. Ebû Bekir’den başlayıp Ebü’l-Hasan Harakanî, Ebû Ali el-Fârmedî ile Mevlânâ Hâlid el-Bağdâdî’ye ulaşan kolundaki velîlerin menkıbevî biyografilerini ihtiva eder. Büyük Kapı-Ek’te Seyyid Fehim Arvâsî’ye kadar otuz iki, Başbuğ Velilerden 33’te aynı kadroya Abdülhakim Arvâsî de dahil edilerek otuz üç velî zikredilmiştir. Her iki kitapta birinci halka olarak Hz. Peygamber yer almaktadır.


BİBLİYOGRAFYA

Orhan Okay, Necip Fazıl Kısakürek, Ankara 1987, s. 9-10.

a.mlf., “Kısakürek, Necip Fazıl”, , V, 333.

Hasan Çebi, Bütün Yönleriyle Necip Fazıl Kısakürek’in Şiiri, Ankara 1987, s. 42, 44.

Kâtip Sezer – Osman Burak [Mustafa Miyasoğlu], “1983 Türkiye’sinde Dinî Yayınlar”, Suffe Kültür Sanat Yıllığı 1984: Necip Fazıl Armağanı, İstanbul 1984, s. 106.

Muzaffer Doğan, “Necip Fazıl Kısakürek’in Eserleri”, a.e., s. 232, 235.

Bu madde ilk olarak 1992 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 6. cildinde, 515-516 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.