CÂFER PAŞA TEKKESİ - TDV İslâm Ansiklopedisi

CÂFER PAŞA TEKKESİ

CÂFER PAŞA TEKKESİ
Müellif: A. BİLGİN TURNALI
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.09.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/cafer-pasa-tekkesi
A. BİLGİN TURNALI, "CÂFER PAŞA TEKKESİ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cafer-pasa-tekkesi (24.09.2020).
Kopyalama metni

Kalenderhâne caddesi üzerinde yer alan ve Kırîmî Tekkesi adıyla da tanınan tekke, Vezir Câfer Paşa (ö. 995/1586-87) tarafından yaptırılan medrese ve türbeden ibaret küçük bir külliye içinde yer almaktadır. Külliyenin halen iyi durumda bulunan medresesi 1970’ten beri kız Kur’an kursu olarak kullanılmaktadır.

Üzerinde bulunan şair Nihâdî’ye ait kitâbeden inşa tarihinin 993 (1585) olduğu anlaşılan türbede Câfer Paşa’nın aile fertleriyle birlikte kendisi ve oğlu İsfendiyar Bey’in mermerden sandukaları bulunmaktadır. Türbeye esas girişin sivri kemerli, günümüzde harap bir halde bulunan kitâbeli bir kapı vasıtasıyla sağlandığı anlaşılmaktadır. Hemen sol taraftaki medrese giriş kapısından ise türbenin yanındaki üstü açık bir geçide, oradan da dershane-mescid kısmına geçilir. Türbe cephesi iki katlı olup bu cephe iki sıralı dörder pencere ile hareketlendirilmiştir. Üst pencereler sivri kemerli, alt pencereler ise dikdörtgen biçimli ve lokmalı demir şebekelidir. Cephenin sağ tarafında aksı çarpık, kemerli bir giriş daha vardır. Üstü açık olan bu bölümde halen mevcut ahşap küçük bir baraka dükkân olarak kullanılmaktadır.

Tekke ilk kurulduğunda Halvetiyye tarikatına ait iken daha sonra Kādiriyye’ye geçmiş, son dönemde Mehmed Sâlih Sırrı Efendi adlı bir kişi tarafından Sa‘diyye Tekkesi’ne dönüştürülmüştür. Meşihat ihdas edilerek (vaz‘-ı meşîhat) tekkeye dönüştürülen bu tür türbelerde olduğu gibi tevhidhâne türbe kısmından pencereli bir duvar veya bir parmaklıkla ayrılır. Gerek tekke listelerinde gerekse Mehmed Sâlih Sırrı Efendi’ye ait vakfiye özetinde Câfer Paşa Türbesi’nden ve Câfer Paşa Türbesi’nde bulunan bir hücreden bahsedildiğine göre tekke türbe bitişiğindeki bir odadan ibaret olmalıdır.

Eyüp Hâki Baba Kādirî Dergâhı son şeyhi Nazmi (Ceyhan) Efendi (ö. 1990) ile Bedevî Dergâhı son şeyhi İbrâhim Efendi’nin oğlu Hakkı Kırmızıtaçlı’dan elde edilen şifahî bilgilerden, son devirde âyinlerin medresenin kubbeli dershane-mescidinde yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda o yıllarda tevhidhânenin harap bulunduğunu söylemek mümkündür. Tekkenin son şeyhi, Eyüp-Bahariye Taşlıburun Sâdî Dergâhı şeyhi Süleyman Efendi’nin halifelerinden mûsikişinas Kırımlı Hacı Hâfız Efendi’nin oğlu İzzet Efendi’dir.


BİBLİYOGRAFYA

, nr. 6290/1.

İstanbul Vakıflar Başmüdürlüğü Arşivi, Mebânî-i Hayriyye İdâresi Defterleri, yaprak nr. 10, sıra nr. 73, nr. 1097, 1341, s. 152-153, nr. 284.

Nüfus İstatistiği (haz. İstanbul Şehremaneti, 1330 r.), Millet Ktp., Ali Emîrî, nr. 66.

, I, 408.

, I, 278-279.

a.mlf., Vefeyât-ı Selâtîn, s. 29.

a.mlf., Mecmûa-i Tevârih (haz. Fahri Ç. Derin – Vahid Çabuk), İstanbul 1985, s. 129, 302.

Bandırmalızâde, Mecmûa-i Tekâyâ, İstanbul 1307, s. 3.

, II, 70-71.

Sıhriyyetnâme, İÜ Ktp., İbnülemin, nr. 2802, vr. 20.

, s. 248.

Atillâ Çetin, “İstanbul’daki Tekke, Zaviye ve Hankahlar Hakkında 1 Muharrem 1199 Tarihli Atiyye-i Seniyye Müfredat Defteri”, , XIII (1981), s. 583-590.

A. Bilgin Turnalı – Esin Yücel, “İstanbul’da Az Bilinen Bazı Tekkelerin Yerlerine Dair Bir Araştırma (II)”, , sy. 70 (1991), s. 177-191.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul'da basılan 6. cildinde, 555 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER