CEMÂL el-MALATÎ

جمال الملطي
CEMÂL el-MALATÎ
Müellif: MUSTAFA UZUNPOSTALCI
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1993
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 01.06.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/cemal-el-malati
MUSTAFA UZUNPOSTALCI, "CEMÂL el-MALATÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cemal-el-malati (01.06.2020).
Kopyalama metni

Aslen Harputlu olup 725 (1325) veya 726 (1326) yılında Malatya’da doğdu. Küçük yaşta Kur’ân-ı Kerîm’i ve bazı temel metinleri ezberledi. Tahsiline daha sonra yerleştiği Halep’te devam etti. Ardından Mısır’a giderek Kıvâmüddin el-İtkānî, Alâeddin et-Türkmânî, İbn Hişâm en-Nahvî, İzzeddin İbn Cemâa ve Hâfız Moğoltay b. Kılıç’tan dersler aldı. Öğrenimini tamamladıktan sonra Halep’e dönerek ders ve fetva vermeye başladı. Emîr Tağrîberdî tarafından Halep’te yaptırılan camide ders okutmakla görevlendirildi.

Daha sonra Sultan Berkuk tarafından davet edilerek Mısır Hanefî kadılığına getirildi (Rebîülâhir 800 / Ocak 1398). Aynı zamanda Sargatmışıyye Medresesi’nde de ders verdi. Malatî Hanefî olmasına rağmen Zemahşerî’nin el-Keşşâf’ını okutur, çeşitli mezheplere mensup talebelere kendi fıkıhlarını öğretirdi. Bedreddin el-Aynî başta olmak üzere birçok talebe yetiştirdi. Rebîülâhir 803’te (Kasım-Aralık 1400) Kahire’de vefat etti.

Vakıfların istibdâline izin verme konusunda aşırı gitmek, hıristiyana karşılık müslümana kısas uygulamak gibi birtakım icraatı yanında faizli bazı muameleleri meşrû sayan çeşitli hîle-i şer‘iyye yollarını câiz kabul etmesi ve esrar imalinde kullanılan Hint kenevirinin yenilebileceğine fetva vermesi sebebiyle eleştirilmiştir.

Malatî’nin mal edinme konusunda da çok gayretli olduğu, otuz yıl kadar yaşadığı Halep’te özellikle îne denilen bir satış çeşidi yoluyla büyük servet kazandığı, ancak Timur ordularının bölgeyi istilâsı sonunda hepsini kaybettiği belirtilmektedir. Bölge âlimlerini toplayarak halkın mallarına el koymak için fetva isteyen Timur’a karşı çıkarak bunun şer‘an câiz olmayacağına onu ikna etmesi ve her gün belli miktarda sadaka dağıtması iyilikleri arasında zikredilmektedir.

Tahâvî’nin Müşkilü’l-âs̱âr’ına Ebü’l-Velîd el-Bâcî’nin Muḫtaṣaru Müşkili’l-âs̱âr adıyla yazdığı muhtasarın muhtasarı olan el-Muʿtaṣar mine’l-Muḫtaṣar adlı eseri Haydarâbâd’da basılmıştır (1307, 1317-1318, 1362). Kaynaklarda diğer bazı eserleri olduğu da kaydedilmektedir.


BİBLİYOGRAFYA

, III, 357, 375; IV, 346-351.

, XII, 170.

a.mlf., el-Menhelü’ṣ-ṣâfî, III, 332; IV, 32.

, X, 335-336.

a.mlf., eẕ-Ẕeyl ʿalâ Refʿi’l-iṣr (nşr. Cûde Hilâl – Muhammed Mahmûd Subh), Kahire 1966, s. 409, 430.

, I, 473; II, 185.

, I/2, s. 496, 518, 536, 603.

, VII, 4041.

, I, 344.

, I, 293.

, II, 507-508.

, II, 558.

, II, 594.

, IX, 335.

, XIII, 338.

, I, 440-441.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1993 yılında İstanbul'da basılan 7. cildinde, 305 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER