CEMÂLEDDİN EFENDİ, Kasımpaşalı

Müellif:
CEMÂLEDDİN EFENDİ, Kasımpaşalı
Müellif: NURİ ÖZCAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1993
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 21.10.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/cemaleddin-efendi-kasimpasali
NURİ ÖZCAN, "CEMÂLEDDİN EFENDİ, Kasımpaşalı", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cemaleddin-efendi-kasimpasali (21.10.2019).
Kopyalama metni

İstanbul Kasımpaşa’da doğdu. Fâtih Camii dersiâmlarından Kasımpaşa Küçük Piyâle Camii imamı Abdülkadir Efendi’nin oğludur. İlk tahsilini Kasımpaşa’daki Abdülkadir Çavuş Mektebi’nde yaptı. Bahriye Rüşdiyesi’ni bitirdikten sonra Beyazıt Camii’ndeki cami derslerine devam ederek devrin tanınmış âlimlerinden faydalandı. Bunlar arasında, Dîvân-ı Hâfıẓ’ı okuduğu Şeyh Erbilli Esad Efendi ile Sahîh-i Buhârî okuduğu Trabzonlu Hoca Hüsnü Efendi en meşhurlarıdır. Yirmi yaşlarında iken hıfzını tamamladı. Bir yıl sonra babasının vefatı üzerine Küçük Piyâle Camii imamlığına tayin edildi. 1894’te intisap ettiği Kasımpaşa’daki Paşmakçı Ali Efendi Kādirî Dergâhı postnişini Selânikli Mehmed Efendi’den hilâfet aldı. Ayrıca 1 Aralık 1899 tarihinde, on beş yıl kadar devam ettiği ve zâkirbaşılık yaptığı Yeşiltulumba’daki Halim Efendi Rifâî Dergâhı’nda Şeyh Mustafa Efendi’den taç ve hırka giydi. 1910’da Üsküdar’daki Himmetzâde Tekkesi şeyhi Abdülhay Efendi’den de taç giyip Paşmakçı Ali Efendi Dergâhı meşihatına getirildi. Bu arada 1886-1907 yıllarında Orman ve Meâdin Nezâreti Muhasebe Vâridât Kısmı’nda çalıştı. Bir süre Yeşiltulumba’daki dergâhın şeyh vekilliğinde bulundu. 16 Haziran 1937’de vefat etti ve Kasımpaşa’daki Kulaksız Mezarlığı’na gömüldü.

Mehmed Cemâleddin Efendi, Eyyûbî Zekâi Dede, Kasımpaşa Mevlevîhânesi kudümzenbaşısı Şevki Dede, Bahariye Mevlevîhânesi kudümzenbaşısı Şeyh Ârif Dede gibi tanınmış mûsikişinaslardan mûsiki bilgisini geliştirdi. Önceleri zâkirbaşı Yaşar Baba, daha sonra sırasıyla Haydarhâne şeyhi Hâfız Ahmed, Kırımlı İsmâil Hakkı, Yâlelci Hâfız Mustafa, Şâzelî şeyhi Tahsin efendilerden dinî eserler, Yeniköylü Hasan Sırrı Efendi’den de din dışı eserler meşketti. Zikir idare etme usulünü de Şeyh Vefâ türbedarı Osman Efendi’den öğrendi.

Kasımpaşa’daki Hüsâmeddin Uşşâkī Tekkesi, Arapzâde, Pişmâniye ve Sâmi Efendi tekkeleriyle Fatih’teki Tâhir Ağa, Cerrahpaşa’daki Taştekneler tekkeleri zâkirbaşılığında da bulundu. Hüsâmeddin Uşşâkī Tekkesi’ndeki zâkirbaşılığı otuz yıldan fazla devam etmiştir. Kuvvetli bir hâfızası ve zengin bir repertuvarı vardı. Yetiştirdiği talebeler arasında Hâfız Kemal, Sadettin Kaynak, Kemal Batanay ve Sadi Hoşses en meşhurlarıdır. Bestelediği eserlerden ise zamanımıza ancak iki ilâhisi ulaşmıştır.

Cemâleddin Efendi asıl haklı şöhretini zâkirbaşılıkta kazanmış, ayrıca sesinin güzelliği ve mûsiki bilgisiyle de zamanın önemli mûsikişinasları arasında yer almıştır.


BİBLİYOGRAFYA

, IV, 227-228; V, 269, 271.

, II, 444, 656, 660, 662.

Ali Rıza Sağman, Mevlid Nasıl Okunur ve Mevlidhanlar, İstanbul 1951, I, 210.

, s. 113-114.

R. Ekrem Koçu, “Cemaleddin Efendi (Hâfız Mehmed)”, , VI, 3436-3437.

, I, 175.

Bu madde ilk olarak 1993 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 7. cildinde, 310 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.