ÇINARLI, Mehmet

Müellif:
ÇINARLI, Mehmet
Müellif: ALİM KAHRAMAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2016
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 28.03.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/cinarli-mehmet
ALİM KAHRAMAN, "ÇINARLI, Mehmet", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cinarli-mehmet (28.03.2020).
Kopyalama metni
Ermenek’te doğdu. Asıl adı Mehmet Nuri’dir. İlkokulu doğduğu şehirde, ortaokulu Konya Lisesi’nde okuduktan sonra Antalya Lisesi’ni ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdi (1948). Bir süre Maliye Bakanlığı’nda maliye kontrol genel müdür yardımcılığı görevini yürüttü (1960). Bu sırada kazandığı bursla Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti (1961). 1964’te Maliye Tetkik Kurulu üyeliğine getirildi. 1967’de Sayıştay, 1981’de Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçildi. 1990’da emekli oldu. Beyninde oluşan bir rahatsızlık sebebiyle 17 Ağustos 1999’da Ankara’da vefat etti ve Karşıyaka Mezarlığı’na defnedildi.

Çınarlı’nın edebiyata ilgisi küçük yaşlarda başlamış, ilk şiiri Antalya Gazetesi’nde çıkmıştır (1937). Daha sonra Yedigün ve Yarımay dergilerinde, özellikle 1942’den sonra Çınaraltı dergisinde ve Zonguldak’ta çıkan Doğu gazetesinde yayımladığı şiir ve yazılarıyla tanınmaya başlamış, üniversiteler arası bir yarışmada “Sonbahar Duyguları” adlı şiiriyle birincilik kazanmıştır (1948). Mûnis Faik Ozansoy, İlhan Geçer ve birkaç arkadaşıyla birlikte Hisar dergisini kurmuştur (1950). Hece ve aruz kalıplarını kullanarak yazdığı şiirleri ve edebiyatla ilgili yazıları ağırlıklı olarak Hisar dergisinde olmak üzere Türk Yurdu, Çağrı, Ilgaz, Millî Kültür ve Türk Dili gibi dergilerde yayımlanmış; Hisar etrafında sonradan “Hisarcılar” veya “Hisar şairleri” diye anılacak bir şairler grubunun oluşumunu hazırlamıştır. İdeolojik olmayan, millî ve yerli değerlerden güç alan eserlerinde kendine has hayaller farkedilir. Türk geleneksel şiirinin esintilerine yeni ses ve biçimler eklediği, aruzu taklide düşmeden kullandığı kabul edilen şairin pürüzsüz bir şiir dili vardır. Yazılarında ise 1950’lerde başlayan yeni dile karşı çıkmış, daha ziyade bireysel ve toplumsal meselelere değinmiştir. Bazı şiirleri İngilizce (Talat Sait Halman, Yusuf Mardin), Fransızca (M. Y. Tümbaş) ve Almanca’ya (Annemarie Schimmel) çevrilmiştir. Ayrıca Rüştü Şardağ, Bekir Sıtkı Sezgin, Cinuçen Tanrıkorur ve B. Özgen tarafından bestelenmiş pek çok şiiri vardır. Mehmet Çınarlı, Töre dergisinde “Sanatçı Dostlarım” başlığıyla yayımladığı yazılarında Mûnis Faik Ozansoy, Arif Nihat Asya, Gültekin Sâmanoğlu, İlhan Geçer, Tarık Buğra, Halide Nusret Zorlutuna, Mehmet Kaplan, Cemil Meriç, Emine Işınsu, Talat Sait Halman, Sevinç Çokum gibi çoğu Hisar dergisinde yazmış şair ve yazarları değişik yönleriyle anlatmıştır. Bir Yeni Dünya Kurmuşum adlı kitabıyla Türkiye Millî Kültür Vakfı edebiyat armağanı (1974), Sanatçı Dostlarım’la jüri özel armağanını kazanmıştır (1979). 1982’de Kayseri Sanatçılar Derneği’nce “Aruzu En İyi Kullanan Şair” ödülüne, 1984’te Zaman Perdesi’yle Türkiye Yazarlar Birliği’nin şiir ödülüne ve 1992’de İLESAM Üstün Hizmet ödülüne lâyık görülmüştür.

Eserleri. Şiir: Güneş Rengi Kadehlerle (Ankara 1958), Gerçek Hayali Aştı (Ankara 1969), Bir Yeni Dünya Kurmuşum (Ankara 1974), Zaman Perdesi (İstanbul 1983, bütün şiirlerinden şairin kendi yaptığı seçmelerden meydana gelmektedir), Güzelliklere Doymam (Ankara 1995). Deneme: Halkımız ve Sanatımız (Ankara 1970), Söylemek Yaraşır (İstanbul 1978), Aynı Yolda (Ankara 1986), Mısralarda Gezinti (Ankara 1990). Hâtıra: Sanatçı Dostlarım (İstanbul 1979, “Sanatçı Dostlarım” ve “Gidenleri Anarken” başlıklı iki bölümden oluşmaktadır), Hatıraların Işığında (İstanbul 1984), Altmış Yılın Hikâyesi (İstanbul 1999).

BİBLİYOGRAFYA :

Ali Çankaya, Yeni Mülkiye Tarihi ve Mülkiyeliler, Ankara 1968-69, V, 3070-3076; Ali Bulut, Mehmet Çınarlı: Hayatı, Eserleri, Sanatı (doktora tezi, 1991), Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; Öztürk Emiroğlu, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Hisar Topluluğu ve Edebî Faaliyetleri, Ankara 2000, tür.yer.; “Çınarlı, Mehmet”, Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, İstanbul 2001, I, 251; Gültekin Sâmanoğlu, “Hisar’dan Portreler: Mehmet Çınarlı”, Hisar, II/20, Ankara 1951, s. 14-15; “Hisar’dan Biyografiler”, Hisar, VI/27 (1966), s. 21; “Çınarlı, Mehmet”, TDEA, II, 143-144.
Bu madde ilk olarak 2016 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin EK-1. cildinde, 293 numaralı sayfada yer almıştır.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.