CÛDÎ EFENDİ, Muallim - TDV İslâm Ansiklopedisi

CÛDÎ EFENDİ, Muallim

Müellif:
CÛDÎ EFENDİ, Muallim
Müellif: EKREM BEKTAŞ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1993
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 27.10.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/cudi-efendi-muallim
EKREM BEKTAŞ, "CÛDÎ EFENDİ, Muallim", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cudi-efendi-muallim (27.10.2020).
Kopyalama metni

Kasım 1850’de Merzifon’da doğdu. Trabzonlu Cûdî Efendi’yle karıştırılmamak için “Merzifonlu” olarak da anılır. Asıl adı İbrâhim Cûdî’dir. Babası Hüseyin Efendi’yi iki yaşlarında iken kaybedince annesiyle birlikte dedesinin evine yerleşti. Annesinin ikinci evliliğinden sonra teyzesinin yanında kaldı. Mahalle mektebini bitirdikten sonra rüşdiyeye gitti, ayrıca medrese derslerini takip etti. Bir süre hıfza çalıştı, hat dersi aldı.

Tahsilini tamamlamak üzere gittiği İstanbul’da (1876) müsabaka imtihanını kazanarak Beşiktaş Askerî Rüşdiyesi’nde Türkçe muallimi olarak göreve başladı. Selânik’te Terakkî adlı özel bir okulda, İdâdî-i Mülkiyye’de ve Selânik Askerî Rüşdiyesi’nde Türkçe ve Arapça muallimliği yaptı. II. Meşrutiyet’ten sonra açılan Meclis-i Meb‘ûsan’a Amasya mebusu seçilince İstanbul’a döndü. Rûmî 1328’de (1912-13) Gelenbevî İdâdîsi’ne edebiyat, Mercan İdâdîsi’ne Türkçe hocası oldu. Bu mekteplerdeki görevlerinin yanı sıra Gelenbevî Sultânîsi’nde edebiyat ve felsefe dersleri okuttu. 1915’te Bezmiâlem Vâlide İnâs Sultânîsi edebiyat muallimliğine tayin edildi. 1917’de Isparta mebusu olunca iki görevi birlikte sürdürdü. Eylül 1921’de emekli oldu. 17 Eylül 1931’de öldü. Mezarı Kadıköy’deki aile kabristanındadır.

Uzun yıllar Türkçe, edebiyat, Arapça ve felsefe hocalığı yaptığı için “muallim” unvanı ile anılan İbrâhim Cûdî, ilk modern Türk hikâyecilerinden Nâbizâde Nâzım başta olmak üzere birçok öğrenci yetiştirmiştir.

Muallim Nâci ile Selânikli Tevfik’in çıkardıkları Teâvün-i Aklâm mecmuasında kırka yakın, Peyâm-ı Sabah’ın edebî ilâvesi Peyâm-ı Edebî’de de on kadar şiiri yayımlanan Cûdî’nin Muasır Şairlerimiz, Son Asır Türk Şairleri ve Merzifon Şairleri’nde şiirlerinden örnekler bulunmaktadır. Muallim Nâci ve Yenişehirli Avni’nin tesiri altında kalan Muallim Cûdî’nin bir divan teşkil edecek sayıda yayımlanmamış şiirlerinin bulunduğu defterin dostu Merzifonlu Sıdkı Hoca’da olduğu söylenmekteyse de bu zatın vefatından sonra kitapları satıldığından defter hakkında bilgi edinilememiştir.


BİBLİYOGRAFYA

İsmail Hakkı [Eldem], Muasır Şairlerimiz, Birinci Defter, İstanbul 1311, s. 79-111.

, I, 249-254.

Vehbi Cem [Aşkun], Merzifon Şairleri, Merzifon 1937, s. 74-87.

, III, 1087-1093.

Mahir İz, “Merzifonlu Muallim Cûdî”, Yeni Asya, 23, 30 Nisan 1971.

İbrahim Alâeddin Gövsa, Meşhur Adamlar Ansiklopedisi, İstanbul 1933, III, 262.

, XI, 252.

Ziya Bakırcıoğlu, “Cûdî, Muallim İbrahim”, , II, 86.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1993 yılında İstanbul'da basılan 8. cildinde, 80 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER