DEBÎR, Selâmet Ali - TDV İslâm Ansiklopedisi

DEBÎR, Selâmet Ali

سلامت علي دبير
DEBÎR, Selâmet Ali
Müellif: KHALIQ AHMAD NIZAMI
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1994
Erişim Tarihi: 22.04.2024
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/debir-selamet-ali
KHALIQ AHMAD NIZAMI, "DEBÎR, Selâmet Ali", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/debir-selamet-ali (22.04.2024).
Kopyalama metni

1218’de (1803) Delhi’nin Bellimâran semtinde doğdu. Babası Mirza Gulâm Hüseyin tanınmış bir ailedendi. Selâmet Ali babası ile birlikte Leknev’e gitti. Orada iyi bir öğrenim gördü. Şehrin ünlü bilginlerinden Arap ve İran dilleri ve edebiyatları ile ilgili metinler okudu. Erken yaşta şiir yazmaya başladı. Mîr Muzaffer Hüseyin Zamîr onu şiirde yetiştirdi. Oudh (Avaz) hâkimi Vâcid Ali Şah’ın takdirini kazandı. Kısa sürede iyi bir şair olarak tanınan ve hemen hemen bütün hayatını mersiye yazmakla geçiren Debîr’in ömrünün sonlarına doğru gözleri kör oldu. 1856’da Kalküta’ya sürülen Vâcid Ali Şah gözlerini tedavi ettirmek üzere Debîr’i Kalküta’ya davet etti. O sırada Kalküta’da bulunan bir Alman göz doktorunun ameliyatı sayesinde gözleri gören Debîr Leknev’e döndü. 1858’de Kanpûr’a gitti, ertesi yıl oradan Azîmâbâd’a geçti ve 1875’te tekrar Leknev’e döndü. 30 Muharrem 1292’de (8 Mart 1875) vefat etti ve evinin avlusuna gömüldü.

Çok yazması ve zorlanmadan şiir söylemesiyle diğer şairlerden ayrılan Debîr’in mersiyecilik konusunda tek rakibi Enîs’tir. Bu iki şair arasındaki rekabet okuyucuları Debîrî ve Enîsî (Debîr ve Enîs yanlıları) olarak ikiye ayırmıştır. Enîs’in üslûbunun sadeliği, beyitlerinin kolay anlaşılması ve fesahatine karşılık Debîr mazmunlarının tazeliği, belâgatı, ayrıca Arapça ve Farsça’daki derin bilgisi sayesinde Kur’an’dan, hadis ve maktel kitaplarından şiirleri için sağladığı malzeme ile kendini gösterir. Mersiye bu iki şairle Urdu edebiyatında en yüksek noktasına ulaşmıştır.

Eserleri. 1. Merâs̱î (I-II, baskı yeri ve tarihi yok).

2. Defter-i Mâtem. 1857 ve onu takip eden yıllardaki karışıklıklar sırasında kaybolan bu mersiyeler daha sonra yeniden derlenmiştir (Leknev 1897).

3. Merâs̱î-yi Debîr (I-II, Avaz Ekber yayınları, ts.).

4. Merâs̱î-yi Mirzâ Debîr (III, Leknev 1875-1876).

5. Mers̱iyehâ-yi Mirzâ Debîr (Leknev 1882).

6. Rubâʿiyyât-ı Mirzâ Debîr (Leknev, ts.).

7. Ebvâbü’l-meṣâʾib (Delhi, ts.). Debîr’in tek mensur eseri, Yûsuf kıssası ile Kerbelâ şehidleri hakkındadır.


BİBLİYOGRAFYA

Mîr Muhsin Ali, Serâpâ Süḫan, Leknev 1293, s. 108.

Mîr Safder Hüseyin, Şemsü’ḍ-ḍuḥâ, Leknev 1298.

Ali Hasan Han, Bezm-i Süḫan, Agra 1298, s. 48.

M. Hüseyin Âzâd, Âb-ı Ḥayât, Lahor 1883, s. 550-562.

Efdal Hüseyin Sâbit, Ḥayât-ı Debîr, Lahor 1913-15, I-II.

R. B. Saksena, A History of Urdu Literature, Allahâbâd 1940, s. 131 vd.

Ebü’l-Leys Sıddîkī, Leknev kâ Debistân-ı Şâʿirî, Lahor 1955, s. 690 vd.

Şiblî Nu‘mânî, Muvâzene-i Enîs ü Debîr, Leknev 1924.

Mohammad Şafi, “Dabīr Salāmat ʿAlī”, , II, 73-74.

a.mlf., “Debîr, Mirzâ Selâmet ʿAlî”, , IX, 208-210.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1994 yılında İstanbul’da basılan 9. cildinde, 64 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER