DEVLETÂBÂDÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi

DEVLETÂBÂDÎ

الدولت آبادي
DEVLETÂBÂDÎ
Müellif: KHALIQ AHMAD NIZAMI
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1994
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 18.04.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/devletabadi
KHALIQ AHMAD NIZAMI, "DEVLETÂBÂDÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/devletabadi (18.04.2021).
Kopyalama metni

Dekken’in Devletâbâd şehrinde doğdu. Tahsilini Delhi’de Şeyh Nasîrüddin Çerâğ ed-Dihlevî’nin önde gelen talebelerinden Kādî Abdülmuktedir ve Mevlânâ Hâcegî’nin yanında tamamladı. Timur’un Hindistan’ı işgali sırasında Delhi’yi terkederek Cavnpûr’a yerleşti. Bu bölgenin hükümdarı olan Sultan İbrâhim Şarkī onu büyük bir memnuniyetle ülkesine kabul etti ve kādılkudât olarak görevlendirdi. Bundan sonra kendisine “melikü’l-ulemâ” unvanı verilen Devletâbâdî’nin hükümdar nezdindeki itibarı daha da arttı. Nitekim sarayı ziyaret ettiği zamanlarda özel bir gümüş sandalyeye oturtularak ağırlanırdı. Devletâbâdî Cavnpûr’da vefat etti.

Eserleri. Devletâbâdî çeşitli konulardaki eserleri yanında Farsça şiirler de yazmıştır. Bilinen eserleri şunlardır:

1. Baḥr-i Mevvâc. Sultan İbrâhim Şarkī’ye ithaf edilen bu eser Farsça bir Kur’an tefsiridir. İlk altı sûreye ait bölümü 1297 (1880) yılında Leknev’de basılmıştır (yazmaları için bk. Storey I/1, s. 10; I/2, s. 1193).

2. el-ʿAḳāʾidü’l-İslâmiyye. Eserin yazma bir nüshası Râmpûr Devlet Kütüphanesi’nde bulunmaktadır (, II, 310).

3. Şerḥu Uṣûli’l-Pezdevî. Ebü’l-Yüsr el-Pezdevî’nin Uṣûlü’d-dîn’i üzerine yazılan bu şerhe ait yazma bir nüshanın Ebü’l-Kelâm Âzâd’ın şahsî kütüphanesinde olduğu belirtilmektedir (Zubaid Ahmad, s. 168).

4. Fetâvâ-yı İbrâhîm Şâhî. Devletâbâdî’nin çeşitli fetvalarını ihtiva eden bu eser Sultan İbrâhim Şarkī’ye ithaf edilmiştir (, IX, 471).

5. Târîḫ-i Medîne (Storey I/1, s. 427).

6. Menâḳıbü’s-sâdât. Peygamber neslinin faziletlerine dairdir (yazmaları için bk. Storey I/1, s. 211; I/2, s. 1261).

7. el-İrşâd fi’n-naḥv (yazmaları için bk. , II, 309-310).

8. Şerḥu’l-Hindî. İbnü’l-Hâcib’in el-Kâfiye’si üzerine yazılan bir şerhtir (a.g.e., II, 310).

9. Bedâʾiʿu’l-mîzân. Arap dili ve belâgatıyla ilgilidir (, I, 170, 172).

10. Muṣaddaḳu’l-fażl. Kâ‘b b. Züheyr’in Ḳaṣîdetü’l-bürde’si üzerine yazılmış bir şerhtir (Abdülhay el-Hasenî, III, 22).


BİBLİYOGRAFYA

Muhammed Gavsî, Gülzâr-ı Ebrâr, Asiatic Society of Bengal, Ivanow 97, vr. 47.

Firişte, Târîḫ, Bombay 1281, II, 306.

Abdülhak ed-Dihlevî, Ahbârü’l-ahyâr, Delhi 1309, s. 175-176.

, II, 1371.

Muhammed Sâdık, Ṭabaḳāt-ı Şahcihânî, British Museum, Or. 1673, vr. 60.

Gulâm Ali Âzâd, Sübḥatü’l-mercân (nşr. M. Fazlurrahmân), Aligarh 1979, I, 9596.

a.mlf., Meʾâs̱irü’l-kirâm, Agra 1910, s. 188-189.

Sıddîk Hasan Han, Ebcedü’l-ʿulûm, Beyrut, ts. (Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye), III, 219.

Fakīr Muhammed, Ḥadâʾiḳu’l-Ḥanefiyye, Lucknow 1906, s. 319.

Rahman Ali, Teẕkire-i ʿUlemâ-i Hind, Lucknow 1914, s. 88-89.

Nûreddin, Tecellî-i Nûr, Cavnpûr 1900, II, 33.

, I/1, s. 9-10, 211, 427; I/2, s. 1193, 1261.

, III, 20-22.

, II, 285; Suppl., II, 309-310.

, I, 166, 170, 172.

, I, 245; II, 30; IV, 309.

Zubaid Ahmad, The Contribution of India to Arabic Literature, Lahor 1967, s. 167-168.

K. A. Nizami, “ed-Devletâbâdî”, , IX, 470-471.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1994 yılında İstanbul’da basılan 9. cildinde, 242-243 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER