EBÛ AVÂNE el-İSFERÂYÎNÎ

أبو عوانة الإسفراييني
Müellif:
EBÛ AVÂNE el-İSFERÂYÎNÎ
Müellif: MÜCTEBA UĞUR
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1994
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 01.04.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-avane-el-isferayini
MÜCTEBA UĞUR, "EBÛ AVÂNE el-İSFERÂYÎNÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-avane-el-isferayini (01.04.2020).
Kopyalama metni

230 (844-45) yılından sonra doğduğu rivayet edilmektedir. Aslen Nîşâburludur. İsferâyin’de oturan bir aileden geldiği için burada doğduğu düşünülebilir. İlk tahsiline Kur’an okumayı öğrenmekle başladı. Ardından hadis ve fıkıh ilimlerine yöneldi. Memleketindeki âlimlerden faydalandıktan sonra Horasan, Irak, İran, Şam, Mısır, Mekke, Medine ve Yemen’i dolaştı. Buralarda yıllarca kalarak tanınmış âlimlerin derslerine devam etti; hadis ve fıkıh bilgisini geliştirdi. Kendilerinden hadis yazıp fıkıh öğrendiği hocaları arasında Müslim b. Haccâc, Ahmed b. Ezher, Ömer b. Şebbe, Muhammed b. Yahyâ ez-Zühlî, Ebû Zür‘a er-Râzî ve Ebû Hâtim er-Râzî gibi âlimler vardır.

Ebû Avâne İsferâyin’e döndükten sonra burada hadis okutmaya başladı. 292 (904-905) yılında Cürcân’da hadis rivayet ettiği bilinmektedir. İmam Şâfiî’nin görüşlerini ve eserlerini İsferâyin’e ilk getiren odur ve bu eserleri Şâfiî’nin en meşhur iki râvisi Rebî‘ b. Süleyman el-Murâdî ve İsmâil b. Yahyâ el-Müzenî’den doğrudan rivayet etmesiyle meşhurdur. Ebû Avâne’nin talebeleri arasında tanınmış muhaddislerden Ebû Ali en-Nîsâbûrî, İbn Adî, Taberânî, Ebû Bekir el-İsmâilî, Gıtrîfî ve kendi oğlu Ebû Mus‘ab Muhammed bulunmaktadır.

Beş defa haccettiği söylenen Ebû Avâne el-İsferâyînî Zilhicce 316’da (Ocak 929) İsferâyin’de vefat etti. Sonraları mezarı üzerine bir türbe yapıldı ve burası halkın ziyaretgâhı haline geldi.

Eserleri. 1. el-Müsnedü’l-muhrec ʿalâ kitâbi Müslim b. el-Haccâc. eṣ-Ṣaḥîḥu’l-müsned, Ṣaḥîḥu Ebî ʿAvâne, Müsnedü Ebî ʿAvâne, Müstahrecü Ebî ʿAvâne adlarıyla da anılan eser, Ṣaḥîḥ-i Müslim üzerine düzenlenmiş bir müstahrec*dir. Kâtib Çelebi bu eseri Muḫtaṣarü’l-müsnedi’ṣ-ṣaḥîḥ ʿalâ Müslim adıyla da zikretmektedir (, I, 556). Ebû Avâne, kendi isnadlarıyla Ṣaḥîḥ-i Müslim’deki rivayetleri desteklediği bu eserin bölümlerine kısa başlıklar koymuş, yer yer açıklamalar yapmış, rivayetlerde yapılan yanlışlıkları göstermeye çalışmıştır. Eserin bir bölümü Müsnedü Ebî ʿAvâne adıyla yayımlanmıştır (Haydarâbâd 1362/1943). Bazı bölümlerinin üzerindeki Muhtasaru Ebî ʿAvâne ibaresi (bk. Millet Ktp., Feyzullah Efendi, nr. 508, 509), Ebû Avâne’nin bu adı taşıyan başka bir eseri bulunduğu kanaatini uyandırmıştır. Nitekim Hidiviyye Kütüphanesi’nde Muhtasaru Ebî ʿAvâne fi’l-hadîs adlı diğer bir eserinin daha mevcut olduğu kaydedilmektedir (Kays Âl-i Kays, II/2, s. 374).


BİBLİYOGRAFYA

Ebû Avâne, , Haydarâbâd 1362/1943 → Beyrut, ts. (Dârü’l-ma‘rife).

Sehmî, Târîḫu Cürcân, Beyrut 1401/1981, s. 490.

, VI, 393-394.

, XIV, 417-422.

a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, III, 779-780.

, III, 487-488.

, I, 556; II, 1075, 1671, 1679, 1685.

, II, 274.

, s. 327.

, II, 544.

, s. 27.

, VIII, 196.

, XIII, 242.

, II/2, s. 374.

, I, 174.

Ramazan Şeşen, Fihrisü maḫṭûṭâti Mektebeti Köprülü, İstanbul 1406/1986, I, 209-211.

J. A. Wakin, “Abū ʿAwāna”, , I, 260.

Bu madde ilk olarak 1994 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 10. cildinde, 100 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.