EBÛ MİSHAL el-A‘RÂBÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi

EBÛ MİSHAL el-A‘RÂBÎ

أبو مسحل الأعرابي
Müellif:
EBÛ MİSHAL el-A‘RÂBÎ
Müellif: HÜSEYİN ELMALI
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1994
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 28.10.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-mishal-el-arabi
HÜSEYİN ELMALI, "EBÛ MİSHAL el-A‘RÂBÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-mishal-el-arabi (28.10.2020).
Kopyalama metni

Babasının asıl adı Ahmed olup Harîş onun lakabıdır. Kendisi de Ebû Mishal lakabıyla meşhur olmuştur. Hayatı hakkında fazla bilgi bulunmamakta, 170 (786) yılı civarında doğduğu tahmin edilmektedir. Necid’de yaşayan Benî Rebîa’ya mensup bir bedevîdir. Hemedânî nisbesini sonraları Hemedan’a yerleşmesi sebebiyle aldığı sanılan Ebû Mishal’in Bağdat’a Halife Me’mûn’un (813-833) veziri Hasan b. Sehl’e elçi olarak gittiği bilinmektedir. Kendisinden lugat, nahiv ve Kur’an ilimlerini okuduğu Ali b. Hamza el-Kisâî’den daha çok kıraate dair rivayette bulunmuş, Ali b. Mübârek el-Ahmer’den de nahivde şâhid olarak kullanılan 40.000 beyit rivayet etmiştir. Ebü’l-Abbas Sa‘leb, İshak b. Ziyâd el-A‘râbî, Ebû Abdurrahman Ahmed b. Sehl ve kıraat âlimi Muhammed b. Yahyâ el-Kisâî kendisinden rivayette bulunmuşlardır.

Kaynaklarda Ebû Mishal’in Kur’ân-ı Kerîm’i, onun vücûh ve i‘râbını iyi bildiği, Kûfe okulunun önde gelen kıraatçileri arasında sayıldığı kaydedilmektedir. Ebû Bekir el-Enbârî’nin dediğine göre meşhur dil âlimi Sa‘leb, çağdaşı Ebû Mishal’in Ali b. Mübârek el-Ahmer’den rivayet ettiği beyitleri kendisinden dinleyerek rivayet etmediğine çok pişman olduğunu söylemiştir. Ebû Mishal nahiv ve lugatla da meşgul olmuş, ayrıca talebelerine kıraat dersleri vermiştir.

Bazı kaynaklarda muhtelif beyitleri zikredilen Ebû Mishal’in nerede ve ne zaman öldüğü kesin olarak bilinmemekte, III. (IX.) yüzyılın ortalarına doğru vefat ettiği tahmin edilmektedir.

Eserleri. Câhiliye devriyle İslâm’ın ilk yıllarına ait bedevîlerin çok zengin lugat malzemesini ihtiva eden Kitâbü’n-Nevâdir adlı eseri İzzet Hasan tarafından iki cilt halinde yayımlanmıştır (Dımaşk 1380-81/1961). Ebû Mishal’e nisbet edilen Kitâbü’l-Ġarîb’in ise günümüze gelip gelmediği bilinmemektedir.


BİBLİYOGRAFYA

Ebû Mishal el-A‘râbî, Kitâbü’n-Nevâdir (nşr. İzzet Hasan), Dımaşk 1380-81/1961, nâşirin mukaddimesi, I, 5-30.

Ebû Bekir ez-Zübeydî, Ṭabaḳātü’n-naḥviyyîn ve’l-luġaviyyîn (nşr. Muhammed Ebü’l-Fazl), Kahire 1392/1973, s. 135.

, s. 52.

, XI, 25.

İbnü’l-Enbârî, Nüzhetü’l-elibbâʾ (nşr. Muhammed Ebü’l-Fazl), Kahire 1386/1967, s. 159, 162.

, II, 218.

, I, 478.

, II, 123.

, I, 637.

, VI, 218.

, VIII, 43-44.

, IV, 182.

, II, 223-225.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1994 yılında İstanbul'da basılan 10. cildinde, 189 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER