Kullanıcılarımızın Dikkatine: 16.01.2019 tarihli bilgilendirme

EBÛ TÜRÂB

أبو تراب
EBÛ TÜRÂB
Müellif: M. YAŞAR KANDEMİR
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1994
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 22.01.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-turab
M. YAŞAR KANDEMİR, "EBÛ TÜRÂB", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-turab (22.01.2019).
Kopyalama metni
“Toprağın babası, toprağa bulanmış kimse” anlamındaki bu lakap Hz. Ali’ye Resûl-i Ekrem tarafından verilmiştir. Sahih hadislerde rivayet edildiğine göre bir gün Hz. Peygamber öğle vakti kızı Fâtıma’nın yanına gittiğinde Hz. Ali’yi evde göremedi. Sahâbîlerden biri onun Mescid-i Nebevî’de uyumakta olduğunu haber verince Resûl-i Ekrem oraya gitti. Uyumakta olan Hz. Ali’nin üzerindeki hırkanın sıyrıldığını, vücudunun toprağa bulandığını gördü. Elbisesindeki toprağı eliyle silkelerken, “Kalk Ebû Türâb, Kalk!” diye seslendi. O günden sonra “Ebû Türâb” diye de çağrılan Hz. Ali kendisine böyle hitap edilmesine çok sevinirdi. Bir başka rivayete göre ise hicretin 2. yılında yapılan Zül‘uşeyre Gazvesi’nde bir konak yerinde Hz. Ali ile Ammâr b. Yâsir, hurma ağaçlarının bakımını yapan Benî Müdlic halkının çalışmalarını seyrederken uyuya kaldılar. Yanlarına gelen Resûl-i Ekrem Hz. Ali’nin elbisesinin toprağa bulandığını görünce ona dokunarak, “Kalk Ebû Türâb!” diye seslendi (Müsned, IV, 263; Hâkim, III, 140-141).

İslâm Ansiklopedisi’ndeki (IV, 57) “Ebû Türâb” maddesinde, Nöldeke’nin bu lakabın daha ziyade Ali’nin düşmanları tarafından takılan bir lakap olduğunu zannettiği belirtilmektedir. Onun “Ali düşmanları” sözüyle Emevîler’i kastettiği bellidir. Nöldeke gibi bazı Batılı araştırmacıların, bu lakabın Hz. Ali’ye latife yollu verildiğini kabule yanaşmadıkları görülmektedir. Halbuki Sahîh-i Buhârî ve Sahîh-i Müslim’deki rivayetler, zaman zaman bu kabil şakalar yaptığı bilinen Hz. Peygamber’in, bununla çok sevdiği damadını küçük düşürmeyi hedef almadığını açıkça göstermektedir. Öte yandan bazı Şiî kaynaklarında bu lakaba daha başka yorumlar getirilmeye çalışıldığı görülmektedir. Bunların bir kısmına göre Hz. Ali secde ederken yüzüne toprak bulaştığı için veya âhiret gününde başındaki toprakları ilk silkecek yani hayata ilk döndürülecek kimse olduğu için yahut Hz. Âdem’le aynı zamanda topraktan yaratıldığı için, hatta Hz. Peygamber’den sonra yeryüzüne hâkim olacağı için ona Ebû Türâb denmiştir.

BİBLİYOGRAFYA
Müsned, IV, 263; Buhârî, “Ṣalât”, 58, “Feżâʾilü’ṣ-ṣaḥâbe”, 9, “Edeb”, 113, “İstiʾẕân”, 40; Müslim, “Feżâʾilü’ṣ-ṣaḥâbe”, 32, 38; Tirmîzî, “Menâḳıb”, 20; Hâkim, el-Müstedrek, III, 140-141; İbn Hacer, Fethu’l-bârî (Hatîb), X, 603-604; Aʿyânü’ş-Şîʿa, I, 325; Etan Kohlberg, “Abu Turab”, BSOAS, XLI (1978), s. 347-352; “Ebû Türâb”, İA, IV, 57.
Bu madde ilk olarak 1994 senesinde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 10. cildinde, 243 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
Kullanıcılarımızın Dikkatine
Önceki web sitemizin yayımlanmasına son verdiğimiz 1 Ocak 2019 tarihinden bu yana bazı kullanıcılarımızın yeni sitemizdeki İletişim Formu aracılığıyla ilettikleri talep, şikâyet ve öneriler hakkında bilgilendirme mesajıdır.
Duyuruyu okumak için tıklayınız.