EHÂBÎŞ

الأحابيش
Müellif:
EHÂBÎŞ
Müellif: MEHMET ALİ KAPAR
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1994
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 14.07.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ehabis
MEHMET ALİ KAPAR, "EHÂBÎŞ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ehabis (14.07.2020).
Kopyalama metni

Ehâbîş kelimesi Arapça’da “çeşitli kavimlere mensup insan topluluğu” anlamına gelen uhbûş veya uhbûşenin çoğuludur. Mekke’nin kuzey ve güney bölgelerinde yaşayan Hâris b. Abdümenât b. Kinâne, Adel, Dîş, Düil, Hevn b. Huzeyme’den Kare, Huzâa’dan Benî Mustaliḳ ve Hayâ kabilelerine Ehâbîş adı verilmiştir. Bazı kaynaklarda, Kureyşliler’le Mekke yakınlarındaki Hubşî dağı eteklerinde anlaşma yapmış olduklarından bu kabilelere Ehâbîş denildiği rivayet edilmektedir.

Cevâd Ali, Tihâme’de yaşayan ve İslâm’dan çok önceki bir tarihte Habeş yönetimini kabul eden Kinâneliler’e, Habeşli kadınlarla evlenmeleri sonucunda siyahîleşen nesillerine ve onların müttefiklerine Ehâbîş denilmiş olabileceğini söyler. Müsteşrik Henri Lammens, korkak olarak tanımladığı Kureyşliler’in, kervanlarını korumak ve savaşlarda kullanmak üzere Habeşli askerlerden oluşan bir ordu kurduklarını, bu orduya mensup olanlara Ehâbîş denildiğini ileri sürer. Ancak bu görüşün bugün ilmî çevrelerde değeri bulunmamaktadır.

Ehâbîş’in Kusay b. Kilâb, Abdümenâf b. Kusay ve Muttalib b. Abdümenâf dönemlerinde Kureyşliler ile yaptığı ittifak İslâmiyet’ten sonra da devam etmiştir. Ehâbîş, İslâm öncesinde Kureyş ve Kays Aylân kabileleri arasında meydana gelen Ficâr Harbi’nde Kureyş’in safında bulunmuş, bu kabilenin Hz. Peygamber sebebiyle Hâşimoğulları’na karşı uyguladığı boykotta yine onun yanında yer almıştır.

Mekke çevresinde bedevî bir hayat süren Ehâbîş’in, Kureyş’in Hz. Peygamber ile yaptığı savaşlarda çok önemli rol oynadığına dair görüşler doğru değildir. Onlar da Kureyş’e yardım eden diğer kabileler gibi çeşitli vaadler karşılığında Kureyş safında yer almışlardı. Uhud Gazvesi’ne 2000 kişiyle katılan Ehâbîş’in reisi Huleys b. Zibbân, Kureyşliler’in savaş sonrası müslüman şehidlere reva gördükleri saygısızlığı şiddetle kınamıştır.

Kureyş’in müttefiki olarak Hendek Gazvesi’ne de katılan Ehâbîş’in bazan Kureyş’e muhalefet ettiği de olmuştur. Meselâ Hz. Peygamber’in hicretin 6. (628) yılında ashabıyla birlikte umre için gittiği Mekke’ye sokulmamasını doğru bulmamış, müslümanların umreden menedilmesi ve uzlaşmaya gidilmemesi halinde ittifakı bozacağını bildirmiştir. Resûlullah’ın Hudeybiye’de Kureyş’e gönderdiği elçi Hırâş b. Ümeyye’nin öldürülme teşebbüsünü Ehâbîş’in reisi Huleys b. Alkame engellemişti. Ancak muahede sonunda Arap kabilelerinin Kureyş’i veya müslümanları tercihte serbest bırakılmaları üzerine Ehâbîş yine Kureyşliler’in yanında yer almıştı. Kureyşli müttefikleri gibi Ehâbîş de Mekke’nin fethinden (8/630) sonra müslüman olmuş, Emevîler zamanına kadar Mekke çevresinde yaşamaya devam etmiştir.


BİBLİYOGRAFYA

, I, 187, 272; II, 12.

, I, 127; V, 57.

, I, 76, 101-102.

, II, 628.

, s. 159, 187.

, II, 214.

, I, 587, 593; II, 18, 180, 202.

Fâsî, Şifâʾü’l-ġarâm bi-aḫbâri’l-beledi’l-ḥarâm (nşr. Ömer Abdüsselâm Tedmürî), Kahire 1405/1985, II, 155-156.

M. Hamîdullah, “Les ‘Ahâbish’ de la Mecque”, Studi Orientalistici in Onore di Giorgia Levi Della Vida, Roma 1956, I, 434-447.

a.mlf., İslâm Peygamberi, I, 255, 258, 276, 303-308, 491; II, 1002.

a.mlf., “Ehâbîş, , II, 27-31.

, IV, 30-42.

Kehhâle, Muʿcemü ḳabâʾili’l-ʿArab, Beyrut 1402/1982, I, 5-6.

W. Montgomery Watt, Hz. Muhammed Mekke’de (trc. Rami Ayas – Azmi Yüksel), Ankara 1986, s. 163-167.

Lammens, “el-Eḥâbîş”, el-Meşriḳ, XXXIV/1-4, Beyrut 1936, s. 132, 527-554.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1994 yılında İstanbul'da basılan 10. cildinde, 496-497 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER