el-BEYÂN ve’t-TA‘RÎF

البيان والتعريف
el-BEYÂN ve’t-TA‘RÎF
Müellif: ALİ OSMAN KOÇKUZU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 11.07.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/el-beyan-vet-tarif
ALİ OSMAN KOÇKUZU, "el-BEYÂN ve’t-TA‘RÎF", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/el-beyan-vet-tarif (11.07.2020).
Kopyalama metni

İbn Hamza el-Hüseynî diye tanınan İbrâhim b. Muhammed b. Kemâleddin ed-Dımaşkī 1054’te (1644) Dımaşk’ta doğdu. Şam nakîbüleşrafı olan babasından, ayrıca Dımaşk, Mısır, Hicaz ve İstanbul’un tanınmış âlimlerinden ilim tahsil etti. Dımaşk ve Mısır’da nakîbüleşraflık, ayrıca Dımaşk’ta mahkeme nâibliği ve muhtelif medreselerde hadis ve Arap dili müderrisliği yaptı. Bu eserinden başka İbn Mâlik’in el-Elfiyye’si üzerine yazdığı yarım kalmış bir hâşiyesi de vardır.

Tam adı el-Beyân ve’t-taʿrîf fî esbâbi vürûdi’l-ḥadîs̱i’ş-şerîf olan eser, müellifin mukaddimede belirttiği gibi orijinal bir çalışma mahsulü olmayıp Ebû Hafs Ömer b. İbrâhim el-Ukberî (ö. 387/997) ve Süyûtî gibi bilginlerin benzeri çalışmalarından derlenmek ve yeni bilgiler eklenmek suretiyle meydana getirilmiştir. Kitapta hadisler alfabetik olarak verilmiş ve her hadisin kaynağı gösterilmiştir. Hadisin değeri üzerinde yer yer büyük hadisçilerin görüşleri nakledilmiştir. Daha sonra “sebebühû” başlığı altında ve genellikle güvenilir kaynaklara dayanılarak hadisin vürûd sebebi (esbâbü vürûdi’l-hadîs) zikredilmiştir. Sebeb-i vürûd tesbit edilirken sırasıyla hadisin kendi içindeki muhtemel rivayet farklılıkları, varsa ilgili Kur’an âyetleri, sahâbe ve çevresinden gelen bilgiler değerlendirilmiş olup çok dağınık malzemelerden derlendiği için eser değerli kabul edilmektedir.

el-Beyân ve’t-taʿrîf, hadis metinleri harekeli olarak iki cilt halinde Halep’te basılmıştır (1929-1930). Daha sonra Hüseyin Abdülmecîd Hâşim tarafından hadisleri açıklayıcı mahiyette bazı dipnotlarıyla üç cilt olarak Kahire’de yayımlanmıştır (1973-1975). Halep baskısını esas alan Seyfeddin el-Kâtib, eserin sonuna 111 sayfalık bir indeks ekleyerek yine iki cilt halinde ofset baskısını yapmıştır (Beyrut 1401/1981).


BİBLİYOGRAFYA

İbn Hamza el-Hüseynî, el-Beyân ve’t-taʿrîf (nşr. Hüseyin Abdülmecîd Hâşim), Kahire 1973 ⟶ Beyrut 1401/1981, I-III; a.e. (nşr. Abdülhalîm Mahmûd), nâşirin muukaddimesi, I, 5-30.

Murâdî, Silkü’d-dürer, Kahire 1291, I, 21-24.

, I, 88.

, I, 68, 120, 207.

, I, 105-106.

, I, 68.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul'da basılan 6. cildinde, 30 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER