FAZL b. ABBAS b. ABDÜLMUTTALİB

فضل بن عباس بن عبد المطلب
Müellif:
FAZL b. ABBAS b. ABDÜLMUTTALİB
Müellif: SELMAN BAŞARAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1995
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 08.12.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/fazl-b-abbas-b-abdulmuttalib
SELMAN BAŞARAN, "FAZL b. ABBAS b. ABDÜLMUTTALİB", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/fazl-b-abbas-b-abdulmuttalib (08.12.2019).
Kopyalama metni

Babası Hz. Abbas, annesi Resûl-i Ekrem’in hanımı Meymûne’nin kız kardeşi Lübâbe bint Hâris’tir. Fazl Hz. Peygamber’le birlikte Mekke’nin fethinde ve Huneyn Gazvesi’nde bulundu. Huneyn günü ordu bozguna uğradığı zaman Resûl-i Ekrem’in etrafından ayrılmayıp onu koruyanlardan biridir. Vedâ haccında Müzdelife’den Mina’ya kadar Resûlullah’ın devesinin terkisinde gittiği için kendisine “Ridfü Resûlillâh” denildi ve o günden sonra bu lakapla tanındı. O sıralarda bekâr ve yakışıklı bir delikanlı olan Fazl’ın gözü Vedâ haccına katılanlar arasındaki bir kıza takıldı. Hz. Peygamber birkaç defa eliyle onun yüzünü başka tarafa çevirerek, “Yeğenim, bu öyle bir gündür ki bu günde gözüne, kulağına ve diline hâkim olanın günahlarını Allah bağışlar” dedi. Fazl, babasının tavsiyesi üzerine Resûl-i Ekrem’den zekât memurluğu istedi. Zekâtın malın kiri olduğunu, bu sebeple zekât memurluğunu Muhammed ailesine uygun görmediğini söyleyen Resûlullah onu Mahmiye b. Cez’in kızı Safiyye ile evlendirdi ve kızın mehrini de kendisi verdi. Fazl’ın bu evlilikten yalnız Ümmü Külsûm adında bir kızı oldu. Ümmü Külsûm önce Hz. Hasan’la evlenmiş, daha sonra ondan ayrılarak Ebû Mûsâ el-Eş‘arî ile nikâhlanmıştır. Son hastalığında Hz. Ali ile birlikte koluna girerek Resûl-i Ekrem’i mescide çıkaran Fazl’ın vefatı sırasında onun yanında bulunduğu ve cenazesi yıkanırken suyunu döktüğü bilinmektedir.

Hz. Peygamber’in vefatından sonra İslâm ordusuyla birlikte Suriye seferine katılan Fazl’ın daha sonraki hayatı hakkında fazla bilgi bulunmamakta, bu sebeple kaynaklar onun nerede ve ne zaman öldüğü hususunda çelişkili bilgiler vermektedir. Bazı kaynaklar Fazl’ın Filistin’de Ecnâdeyn Savaşı’na katıldığını, Hz. Ömer’in halifeliği döneminde 18’de (639) Amvâs veba salgınında Ürdün civarında öldüğünü ve Filistin’de Remle şehrindeki eski bir kabristana gömüldüğünü ileri sürmekte, bazıları da 13 (634) yılında Hâlid b. Velîd kumandasında cereyan eden Mercisuffer Savaşı’nda şehid edildiğini söylemektedir. Buhârî ve İbn Hacer’e göre ise Yermük (veya Yemâme) Savaşı’nda şehid olmuştur. İbn Hibbân onun bu sırada yirmi iki yaşında olduğunu kaydetmektedir.

Fazl b. Abbas Hz. Peygamber’den yirmi dört hadis rivayet etmiş, kendisinden de kardeşleri Abdullah ile Kusem, kardeşinin oğlu Abbas b. Ubeydullah, Ebû Hüreyre ve başkaları rivayette bulunmuşlardır. Genç yaşta vefat etmesi sebebiyle Abdullah b. Abbas ile Ebû Hüreyre dışındakilerin rivayetlerinin mürsel* olduğu da söylenmektedir. Rivayetleri Kütüb-i Sitte’de ve diğer meşhur hadis mecmualarında yer almıştır.


BİBLİYOGRAFYA

, I, 210-214.

Müslim, “Zekât”, 167.

, IV, 54-55; VII, 399.

, VII, 114.

a.mlf., et-Târîḫu’ṣ-ṣaġīr, I, 36.

, VII, 63.

, III, 74, 189, 190, 212-213.

, III, 329-330.

Kelâbâzî, Ricâlü Ṣahîḥi’l-Buḫârî (nşr. Abdullah el-Leysî), Beyrut 1407/1987, II, 605.

, II, 131.

, III, 208-210.

, s. 18.

, IV, 366.

Mizzî, Tuḥfetü’l-eşrâf, Beyrut 1403, VIII, 264-271.

Zehebî, Târîḫu’l-İslâm: ʿAhdü’l-ḫulefâʾi’r-râşidîn, s. 101, 182.

, III, 208-209.

a.mlf., Tehẕîbü’t-Tehẕîb, VIII, 280.

Mustafa Murâd ed-Debbâğ, Bilâdünâ Filisṭîn, Amman 1384-96/1965-76, IV/2, s. 454-456.

, V, 149.

Bu madde ilk olarak 1995 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 12. cildinde, 272-273 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.