FERÎDUN

فريدون
Müellif:
FERÎDUN
Müellif: TAHSİN YAZICI
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1995
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 20.08.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/feridun
TAHSİN YAZICI, "FERÎDUN", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/feridun (20.08.2019).
Kopyalama metni

İran’ın destanî hükümdarlarından Cemşîd’in soyundan gelen Atbîn’in (Abtîn) oğludur. Efsaneye göre annesi Ferânek Ferîdun’u doğurduğu sırada permâye adlı inek de doğum yapar. Zulmü ile tanınan hükümdar Dahhâk saltanatı için tehlikeli gördüğü Ferîdun’u öldürmeye karar verir. Önce babası Atbîn’i öldürtür, beynini de omuzlarında yaşayan yılanlara yedirir. Durumu öğrenen Ferîdun’un annesi ineğin bakıcısına giderek Ferîdun’u ineğin sütüyle beslemesi için onun yanına bırakır. Üç yıl sonra Dahhâk bunu haber alınca da annesi çocuğunu geri alır ve Elburz dağına götürür, orada dindar bir kişiye teslim eder.

Ferîdun on altı yaşına girince annesinden Dahhâk’in babasını öldürdüğünü öğrenir ve intikam için kendini hazırlamaya başlar. Bu sırada Kâve, Dahhâk’e karşı ayaklanır ve Ferîdun’un yanına gelip onu padişah olarak ilân eder. Kâve ile birlikte Dahhâk’in üzerine yürüyen Ferîdun askerini Dicle nehrinden gemilerle geçirmek ister, ancak kendisine gemi verilmez. O da atını suya sürer, askerler de kendisini takip eder. Sonunda Dahhâk’in yaşadığı Gengdej Buht Kalesi’ne gelen Ferîdun onun köşküne girer ve Cemşîd’in kız kardeşleri olan Şehnaz ve Ernevaz adlı hanımlarını kurtararak onlarla evlenir. Bu sırada Hindistan’da bulunan Dahhâk durumu öğrenince gelip gizlice kaledeki köşküne girer ve Ferîdun’u Şehnaz’la birlikte öldürmek ister. Ancak Ferîdun kafasına vurarak onu yere yıkar ve Demâvend dağında bir mağarada zincire vurur.

500 yıl yaşadığı rivayet edilen Ferîdun Selm, Tûr ve Îrec adlı üç oğlunu Yemen şahının kızları ile evlendirir ve ülkesini bu üç oğlu arasında bölüştürür. İran’ı Îrec’e, Turan’ı Tûr’a ve Rûm’u da Selm’e verir. Tûr ve Selm kıskançlıklarından Îrec’i öldürürler. Ferîdun Îrec’in intikamını almayı torunu Minûçihr’e bırakır. Minûçihr amcalarını öldürür ve İran padişahı olur.

Ferîdun efsanesine başta Firdevsî’nin Şâhnâme’si olmak üzere birçok eserde geniş yer verilmiştir. İran’da Ferîdun’un Dahhâk’i yendiği gün olarak kabul edilen Mihrigân (Arapça şekliyle Mihricân) bayramı Nevruz gibi kabul edilir.


BİBLİYOGRAFYA

, s. 4, 9-10.

, I, 194, 234, 377-384.

, s. 224-225, 238.

Bîrûnî, el-Âs̱ârü’l-bâḳıye ʿani’l-ḳurûni’l-ḥâliye (nşr. C. E. Sachau), Leipzig 1878, s. 102, 104, 223, 227.

Muhammed Hüseyn-i Tebrîzî, Burhân-ı Ḳāṭıʿ (nşr. Muhammed Muîn), Tahran 1330 hş./1951, III, 1482, not 7.

Mücmelü’t-tevârîḫ ve’l-ḳıṣaṣ (nşr. Melikü’ş-şuarâ Bahâr), Tahran 1318 hş., bk. Fihrist.

Zebîhullah Safa, Ḥamâse-serâyî der Îrân, Tahran 1351 hş., s. 461-469.

, I, 115-116.

A. Christensen, Etudes sur le zoroastrisme de la Perse antique, Kopenhag 1928, bk. İndeks.

a.mlf., Les Types du premier homme et premier roi dans l’histoire légendaire des iraniens, Leiden 1934.

, II, 1360-1361.

, II, 1891-1892.

, XXI, 236.

H. Massé, “Farīdūn”, II, 798.

Bu madde ilk olarak 1995 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 12. cildinde, 396 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.