FLÜGEL, Gustav Leberecht

Müellif:
FLÜGEL, Gustav Leberecht
Müellif: ALİ MURAT YEL
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1996
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 05.07.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/flugel-gustav-leberecht
ALİ MURAT YEL, "FLÜGEL, Gustav Leberecht", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/flugel-gustav-leberecht (05.07.2020).
Kopyalama metni

Saksonya’nın Yukarı Lausitz (Haute-Lusace) bölgesinde Bautzen’de doğdu. Orta öğrenimi sırasında Grekçe ve Latince dersleri aldı. 1821 yılında Leipzig Üniversitesi’ne girerek burada Krug, Rosenmüller, Winer ve Winzer gibi ünlü ilim adamlarından teoloji, felsefe ve Doğu dilleri okudu. 1824’te üniversite eğitimini tamamladı. 1827’de Kraliyet Kütüphanesi’nde araştırma yapmak ve Hammer-Purgstall’in el yazmaları üzerinde çalışmak için Viyana’ya giderek iki yıl orada kaldı. Bu arada Macaristan ve Steiermark’a da (Styrie) geçti; ayrıca Berlin, Münih, Brunswick yakınlarındaki Wolfenbüttel, Hannover, Göttingen, Cassel ve Frankfurt kütüphanelerinde de araştırmalar yaptı. 1829 Eylülünün sonlarında Paris’e gidip Collège de France’da Arapça ve Farsça kurslarını, Ecole Spéciale des Langues Orientales’de de Silvestre de Sacy’nin derslerini takip etti ve kütüphanelerdeki el yazmaları üzerinde çalıştı. 1830 yılında Saksonya’da Dresden’e gitti; 1832’de Meissen’e geçerek kraliyet kolejinde (Fürstenschule Saint-Afra) profesör oldu. 1838’de Silezya’ya ve ertesi yıl birkaç el yazmasını görmek üzere Paris’e, bir müddet İsviçre ve Münih’te bulunduktan sonra da 1840’da Viyana’ya gitti. Bu arada ağır bir hastalığa tutulması sebebiyle öğretim üyeliğinden istifa etti. 1850 yılında Münih, Salzburg ve Viyana’yı kapsayan uzun bir yolculuğa çıktı, bir süre de Steiermark’ta von Hammer-Purgstall’in Hainfeld şatosunda dinlendi. 1851, 1852 ve 1854 yıllarının yaz aylarında Viyana Kraliyet Kütüphanesi’ndeki el yazmalarının katalogunu hazırladı. 1855’te Meissen’i terkederek Dresden’e yerleşti ve 5 Temmuz 1870 tarihinde orada öldü.

Eserleri. 1. Der Vertraute Gefährte des Einsamen in Schlagfertigen Gegenreden von Ettseâlibi aus Nisabur (Muḫtaṣar min Kitâbi Müʾnisi’l-vaḥîd fi’l-muḥâḍarât li’s̱-S̱eʿâlibî). Flügel’in Viyana’da 1829’da neşrettiği bu eser, Gildemeister’in de belirttiği gibi (, XXXIV/1, s. 171-172) Seâlibî’nin Müʾnisü’l-vaḥîd’i değil Râgıb el-İsfahânî’nin Muḥâḍarâtü’l-üdebâʾsının bir bölümüdür. 2. Geschichte der Araber. Araplar’ın tarihi üzerine olup üç cilt halinde Dresden (1832-1840) ve Leipzig’de (1864) basılmıştır. 3. Corani textus arabicus (Leipzig 1834, 1842, 1858). Kur’an metni olup âyetlerin numaraları konusunda müsteşriklerin esas aldıkları nüsha olagelmiştir. 4. Dissertatio de arabicis scriptorum graecorum interpretibus (Meissen 1841). Grekçe eserleri Arapça’ya tercüme edenler hakkındadır. 5. Concordantiae Corani arabicae (Leipzig 1842). Kur’ân-ı Kerîm üzerine yapılan ilk fihrist çalışmasıdır. Muhammed Fuâd Abdülbâkī, el-Muʿcemü’l-müfehres li-elfâẓi’l-Ḳurʾân adlı çalışmasında bu eserden önemli ölçüde faydalanmıştır. 6. Definitiones Sejjidi Sherif Ali Ben Mohammed Dschordschani (Leipzig 1845). Seyyid Şerîf el-Cürcânî’nin ’ının şerhi olan Latince eserde sûfî ıstılahlarına ve genel olarak da felsefî terminolojiye geniş yer verilmiştir. Kitapta ayrıca Muhyiddin İbnü’l-Arabî’nin tasavvuf terimlerine dair küçük bir risâlesi de bulunmaktadır. 7. Lexicon Bibliographicum et Encyclopaedicum a Mustafa Ben Abdallah Katip Jelebi dicto et et nomine Haji Khalfa celebrato (I-VII, London 1835-1858). Kâtib Çelebi’nin ’unun Latince’ye tercümesi olup bir fihristle birlikte Londra’da Oriental Translation Committee tarafından yayımlanmıştır. Her sayfanın üst tarafında Arapça metin, alt tarafında ise tercümesi yer almaktadır. İlk altı cildi ’un tercümesi olan kitabın VII. cildi şahıs indeksiyle alfabetik sıra dışında anılan kitaplar indeksini, nüsha farklarıyla ilgili bilgileri, tashihleri ve ayrıca Kahire’de Ezher, Ebü’z-Zeheb Mehmed Bey ve Şeyhûniyye medreseleri, Şam’da Azmzâde Abdullah Paşa, Halep’te Ahmediyye Medresesi kütüphaneleri, Rodos Kütüphanesi, İstanbul’daki Fâtih, Süleymaniye, Kılıç Ali, Hâfız Ahmed Paşa, Köprülü, Şehid Ali Paşa, Damad İbrâhim Paşa, Yenicami, Beşir Ağa, Âtıf Efendi, Ayasofya, Galatasaray, Nuruosmaniye, Koca Râgıb Paşa, Lâleli, III. Ahmed, Veliyyüddin Efendi, Âşir Efendi, Murad Molla, Sultan Abdülhamid ve Hâlet Efendi kütüphanelerinde bulunan yaklaşık 24.000 adet kitabın fihristlerini ihtiva etmektedir. ’un 1941’de İstanbul’da yapılan baskısında belirtildiği gibi Flügel’in bu çalışması bazı hatalar ihtiva etmektedir. Ancak böylesine büyük ve yazılması zaman isteyen bir eserin tamamen hatasız olması mümkün değildir ve bunlar yalnız Flügel’den değil bir kısmı da Kâtib Çelebi’den ve Flügel’in mukaddimesinde belirttiği gibi çeşitli nüshalardaki yanlışlıklardan kaynaklanmaktadır. 8. Al-Kindi, genannt der Philosoph der Araber (Leipzig 1857). Ya‘kūb b. İshak el-Kindî ile ilgili bir eserdir. 9. Die Classen der hanefischen Rechtsgelehren (Leipzig 1860). 10. Die Krone der Lebensbeschreibungen enthaltend die classe der Hanefiten von Zeinad-Din Kasim İbn Kutlubuga (Leipzig 1862). Hanefî fıkıh âlimlerinin biyografilerini ihtiva eden Kāsım b. Kutluboğa’nın Tâcü’t-terâcim fî ṭabaḳāti’l-Ḥanefiyye adlı kitabının neşridir. 11. Mani seine Lehre und seine Schriften (Leipzig 1862). İbnü’n-Nedîm’e ait el-Fihrist’in Mani hakkındaki kısmının Arapça metin, tercüme ve açıklamalarıyla birlikte neşridir. 12. Die grammatischen Schulen der Araber (Leipzig 1862). Basra ve Kûfe gramer ekollerine dairdir. 13. Die arabischen, persischen und türkischen Handschriften der K. K. Hofbibliothek zu Wien (I-III, Wien 1865-1867). Viyana Kraliyet Kütüphanesi’ndeki Arapça, Farsça ve Türkçe yazmaların katalogudur. 14. Kitâbü’l-Fihrist (I-II, Leipzig 1871-1872). İbnü’n-Nedîm’in meşhur eserinin Flügel’in ölümünden hemen sonra J. Roediger ve A. Mueller’in katkılarıyla yapılmış neşridir. 15. “Catalog der arabischen, persischen, türkischen, syrischen und aethiopischen auf der Hof und Staatsbibliothek zu München”. Münih Devlet Kütüphanesi’ndeki Arapça, Farsça, Türkçe, Süryânîce ve Habeşçe el yazmalarının fihristi olan eser Viyana’da Anzeige-Blatt’ta yayımlanmıştır (XLVII, 1-46). 16. “Sojuti’s Leben und Schriften”. Süyûtî’nin hayatı ve eserleri üzerine kaleme alınmış olan eser üç makale halinde Anzeige-Blatt’ta neşredilmiştir (LVIII, 25-40; LIX, 20-36; XCII, 34-60). 17. “Die neuen Erwerbungen orientalischer Handschriften auf der Bibliothek zu Paris”. Paris Bibliothèque Nationale’e yeni sağlanan yazmalar üzerine olup üç makale halinde Anzeige-Blatt’ta yayımlanmıştır (XC, 1-16; XCI, 1-9; XCII, 34-60). 18. “Zuschrift an S. Exc. den Hrn. Grafen Moritz Dietrichstein. Die neu erworbenen orient. Handschriften der K. K. Bibliothek zu Wien”. Viyana Kraliyet Kütüphanesi’ndeki yazmalar hakkındadır ve yine Anzeige-Blatt’ta iki makale halinde neşredilmiştir (XCVII, 1 -31; C, 1-31).


BİBLİYOGRAFYA

(nşr. Şerefettin Yaltkaya), nâşirin mukaddimesi.

G. Dugat, “Flügel”, Histoire des orientalistes, Paris 1870, II, 91-100.

G. Pfannmüller, Handbuch Der Islam-Literatur, Leipzig 1923, bk. indeks.

, II, 363-364.

Necîb el-Akīkī, el-Müsteşriḳūn, Kahire 1980, II, 363-364.

Mîşâl Cühâ, ed-Dirâsâtü’l-ʿArabiyye ve’l-İslâmiyye fî Ûrûbbâ, Beyrut 1982, s. 192-193.

Abdurrahman Bedevî, el-Mevsûʿatü’l-müsteşriḳūn, Beyrut 1984, s. 285-288.

Bibliographie der Deutschsprachigen Arabistik und Islamkunde (ed. Fuat Sezgin), Frankfurt 1992, III, 392-395.

J. Gildemeister, “Der angebliche Ettseâlibi”, , XXXIV/1 (1880), s. 171-172.

A. A. von Arne, “Die Divergenzen zwischen den Flügen- und dem Azhar-Koran”, , LXXVIII (1988), s. 9-21.

“Flügel”, , XVI, 400.

“Flügel”, , XI, 401.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1996 yılında İstanbul'da basılan 13. cildinde, 165-166 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER