GASSÂNÎ, Muhammed b. Abdülvehhâb - TDV İslâm Ansiklopedisi

GASSÂNÎ, Muhammed b. Abdülvehhâb

محمد بن عبد الوهّاب الغسّاني
Müellif:
GASSÂNÎ, Muhammed b. Abdülvehhâb
Müellif: İBRAHİM HAREKÂT
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1996
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 13.04.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/gassani-muhammed-b-abdulvehhab
İBRAHİM HAREKÂT, "GASSÂNÎ, Muhammed b. Abdülvehhâb", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/gassani-muhammed-b-abdulvehhab (13.04.2021).
Kopyalama metni

Endülüs asıllı olup Fas’a göç eden bir aileden gelmektedir. Bir kısmı Sebte’ye yerleşmiş olan bu ailenin fertleri özellikle Sa‘dîler, daha sonra da Filâlîler döneminde önemli mevkiler elde etmişlerdir. Kāsım el-Gassânî, Sa‘dî Hükümdarı Ahmed el-Mansûr devrinin (1578-1603) başarılı tabip ve ediplerinden olduğu gibi Muhammed b. Abdülvehhâb’ın kardeşi Ahmed de fıkıh, tasavvuf ve edebiyatta meşhur olmuştur.

Fas’ta dünyaya gelen Gassânî’nin doğum tarihi ve hayatının ilk yılları hakkında bilgi yoktur. Sa‘dîler Devleti’nde kâtip olarak çalışmış ve daha sonra vezirliğe kadar yükselmiştir. Filâlî Sultanı Mevlây İsmâil’in takdir ve güvenini kazandığı için, 1102’de (1690-91) İspanyollar’a esir düşen müslümanların serbest bırakılmasını, cami ve mescidlerde muhafaza edilmekte olan müslümanlara ait 5000 cilt kitabın iadesini istemek için İspanya Kralı II. Carlos’a, daha sonra da Türk idarecilerle görüşmek üzere Cezayir’e elçi olarak gönderildi (1692). Gassânî Fas’ta öldü ve orada defnedildi.

Eserleri. Muhammed el-Gassânî, sekiz ay süren İspanya seyahatiyle ilgili müşahedelerini Riḥletü’l-vezîr fi’ftikâki’l-esîr adlı eserinde toplamıştır. Kitabın bazı bölümleri H. Sauvaire tarafından Fransızca’ya çevrilerek yayımlanmış (Paris 1884), daha sonra tamamı A. Bustânî tarafından İspanyolca tercümesiyle birlikte neşredilmiştir (Tanca 1940). Gassânî’ye ayrıca bir Hicaz seyahatnâmesi nisbet edilmekteyse de (Abdüsselâm b. Abdülkādir, II, 344) bu eser hakkında kaynaklarda yeterli bilgi yoktur.


BİBLİYOGRAFYA

Muhammed b. Abdülvehhâb el-Gassânî, Riḥletü’l-vezîr fi’ftikâki’l-esîr (nşr. A. Bustânî), Tanca 1940, bk. Mukaddime.

İbn Zeydân, Târîḫu Miknâs, Rabat 1929, IV, 61.

, III, 131-132, 173-174.

Abdüsselâm b. Abdülkādir b. Sûde, Delîlü müʾerriḫi’l-Maġribi’l-aḳṣâ, Dârülbeyzâ 1960-65, I, 91; II, 344.

E. Lévi-Provençal, Histoire de l’Espagne musulmane, Paris 1967, III, 201.

M. Abdullah İnân, Fehârisü’l-Ḫizâneti’l-melekiyye, Rabat 1400/1980, I, 193.

İbrâhim Harekât, el-Maġrib ʿabre’t-târîḫ, Dârülbeyzâ 1405/1985, III, 59.

J. Wernet, “al-G̲h̲assānī”, , II, 1045-1046.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1996 yılında İstanbul’da basılan 13. cildinde, 397 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER