HÂCET NAMAZI

Müellif:
HÂCET NAMAZI
Müellif: EBUBEKİR SİFİL
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1996
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 10.08.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/hacet-namazi
EBUBEKİR SİFİL, "HÂCET NAMAZI", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hacet-namazi (10.08.2020).
Kopyalama metni

Sözlükte “ihtiyaç duyulan şey” anlamına gelen hâcet kelimesi Kur’ân-ı Kerîm’de bu anlamda üç âyette geçmekte (Yûsuf 12/68; Gāfir 40/80; el-Haşr 59/9), ayrıca tekil ve çoğul (hâcât, havâic) olarak hadislerde de yer almaktadır (bk. , “ḥvc” md.).

Dört Sünnî mezhebe ve Ca‘ferîler’e göre müstehap olan hâcet namazının meşruiyetine dair şu hadis zikredilmektedir: “Kimin Allah tarafından veya hemcinsi olan biri tarafından giderilecek bir ihtiyacı varsa usulüne uygun abdest alıp iki rek‘at namaz kılsın, arkasından Allah’a hamdedip Peygamber’e salavat getirsin ve şöyle desin: Halîm ve kerîm olan Allah’tan başka ilâh yoktur. Büyük arşın rabbi olan Allah’ı yüceltir, âlemlerin rabbi olan Allah’a hamdederim. Senden rahmetine ve affına ulaştıracak davranışlarda bulunmayı, her türlü iyiliği elde etmeyi, her türlü günahtan sâlim olmayı diliyorum. Bende bağışlamadığın günah, gidermediğin keder ve karşılamadığın rızâna uygun bir ihtiyaç bırakma, ey merhametlilerin en merhametlisi olan Allah!” (İbn Mâce, “İḳāme”, 189; Tirmizî, “Vitir”, 17; Hâkim, I, 320). Ayrıca Resûl-i Ekrem, yanına gelerek kör olan gözlerinin açılması için dua etmesini isteyen birine usulüne uygun abdest almasını ve iki rek‘at namaz kılıp şöyle dua etmesini söylemiştir: “Allahım! Rahmet peygamberi Muhammed vasıtasıyla senden diliyor ve sana yöneliyorum. Yâ Muhammed! Bu ihtiyacımın giderilmesi için seninle rabbime yöneldim. Allahım, onun hakkımdaki şefaatini kabul et!” (İbn Mâce, “İḳāme”, 189; Tirmizî, “Daʿavât”, 118; Hâkim, I, 313).

Tirmizî, yukarıdaki birinci hadisi naklettikten sonra rivayetin “garîb” olduğunu ve isnadına yönelik tenkitler bulunduğunu kaydeder. Tirmizî şârihi Ebû Bekir İbnü’l-Arabî ise hadisin zayıf kabul edildiğini belirterek Allah’tan bir şey talep edecek kimsenin onu doğrudan isteyebileceğini ifade etmiş, ancak talepten önce sadaka vermesini ve tövbe etmesini öğütlemiştir (ʿÂriżatü’l-aḥveẕî, II, 261-262).

Hâcet namazı için delil gösterilen ikinci hadisin Tirmizî rivayetinde namaz kılma kaydı yoktur. Osman b. Huneyf’ten nakledilen ve Tirmizî’nin “hasen-sahih-garîb” olarak değerlendirdiği bu rivayete göre Hz. Peygamber, kendisine gelen âmâ sahâbîye usulüne uygun abdest alıp dua etmesini öğütlemiş, fakat bunun yanında herhangi bir namazdan söz etmemiştir.

Bu rivayetler yanında diğer farklı bazı rivayetleri de (bk. Heysemî, II, 278-279; Zebîdî, III, 471-472) esas alan mezhepler, hâcet namazının meşruiyetini kabul etmiş, ancak kaç rek‘at kılınacağı hususunda değişik görüşler ileri sürmüşlerdir. Bu namaz Hanefîler’e göre dört, Mâlikî, Hanbelî ve Ca‘ferîler’e göre iki rek‘attır. Şâfiî mezhebindeki meşhur görüşle Hanefî mezhebinde bir görüş de bu yöndedir. İmam Gazzâlî’ye ve Hanefî mezhebindeki başka bir görüşe göre ise hâcet namazı on iki rek‘at kılınır. Bu namaz mekruh vakitler dışında her zaman kılınabilir. Namazdan sonra hâcet duası okunur ve istekler Allah’a arzedilir.


BİBLİYOGRAFYA

, I, 867.

, “ḥvc” md.

İbn Mâce, “İḳāme”, 189.

Tirmizî, “Vitir”, 17, “Daʿavât”, 118.

İbn Huzeyme, Ṣaḥîḥ (nşr. Muhammed Mustafa el-A‘zâmî), Beyrut 1395/1975, II, 225-226.

, I, 335.

, I, 313, 320.

Ebû Ca‘fer et-Tûsî, en-Nihâye fî mücerredi’l-fıḳh ve’l-fetâvâ, Beyrut 1400/1980, s. 142-143.

Ebû Bekir İbnü’l-Arabî, ʿÂriżatü’l-aḥveẕî, Beyrut, ts. (Dârü’l-Kitâbi’l-Arabî), II, 261-262.

, I, 769.

, IV, 55.

, II, 278-279.

İbn Nüceym, el-Eşbâh ve’n-neẓâʾir (nşr. Muhammed Muti‘ el-Hâfız), Dımaşk 1403/1983, I, 124-125.

, I, 443.

İbn Usfûr el-Bahrânî, el-Ḥadâʾiḳu’n-nâẓıra (nşr. Muhammed Takī el-Îrevânî), Beyrut 1405/1985, X, 543-544.

Derdîr, eş-Şerḥu’l-kebîr (Desûkī, Ḥâşiye ʿale’ş-Şerḥi’l-kebîr içinde), Kahire 1303, I, 314.

, III, 470-472.

, II, 28.

Mübârekfûrî, Tuḥfetü’l-aḥveẕî (nşr. Abdurrahman M. Osman), Kahire 1384-87/1964-67, II, 589-590; X, 22, 33-34.

“Ṣalâtü’l-ḥâce”, , XXVII, 211-213.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1996 yılında İstanbul'da basılan 14. cildinde, 435 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER