HÂKİM

الحاكم
Müellif:
HÂKİM
Müellif: MÜCTEBA UĞUR
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1997
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.08.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/hakim--hadis
MÜCTEBA UĞUR, "HÂKİM", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hakim--hadis (24.08.2019).
Kopyalama metni
Hadis ilmiyle meşgul olanlar bu ilimde ulaştıkları seviyeye göre “tâlib, müsnid, muhaddis, hâfız, hüccet, hâkim” gibi unvanlarla anılmışlardır. “Hüküm veren” anlamına gelen ve daha çok kadılara verilen bir unvan olan hâkim unvanını (Hasan Paşa, s. 254) müteahhir bazı usulcüler, derin hadis bilgisiyle âlimler arasında ileri seviyeye ulaşan muhaddisler hakkında kullanmışlardır. Abdülfettâh Ebû Gudde ise bunu hatalı bulmaktadır (Cevâbü’l-Ḥâfıẓ Ebî Muḥammed, s. 126, 129, 132-133). Zira ona göre bu unvan kadılık görevinde bulunanlar hakkında kullanılmakta olup Hâkim en-Nîsâbûrî’ye de kadılık yapması (İbn Hallikân, IV, 281) sebebiyle verilmiştir.

Hadis ilminde hâkim seviyesine ulaşabilmek için rivayet edilen bütün hadisleri metin, sened, râvilerin durumu ve diğer yönleriyle bilmek gerekir. Buna göre hâkim terimi hüccet de dahil olmak üzere muhaddisler hakkında kullanılan unvanların en üstünü sayılmaktadır (Tehânevî, s. 30).

Mâlik b. Enes, Ahmed b. Hanbel, Buhârî, Müslim b. Haccâc, Ebû Dâvûd es-Sicistânî, Nesâî, Ebû Îsâ et-Tirmizî, Muhammed b. Cerîr et-Taberî ve Hâkim en-Nîsâbûrî hâkim seviyesine ulaşmış muhaddislerden kabul edilmektedir.

BİBLİYOGRAFYA
Lisânü’l-ʿArab, “ḥkm” md.; İbn Hallikân, Vefeyât, IV, 281; Ali el-Kārî, Şerḥu Nuḫbeti’l-fiker, İstanbul 1327, s. 3; a.mlf., Cemʿu’l-vesâʾil fî şerḥi’ş-şemâʾil, Beyrut, ts. (Dârü’l-Ma‘rife), I, 6; Bâcûrî, el-Mevâhibü’l-ledünniyye ʿale’ş-Şemâʾili’l-Muḥammediyye, Kahire 1318, s. 4; Tecrid Tercemesi, I, 8; Tehânevî, Kavâʿid fî ʿulûmi’l-ḥadîs̱ (nşr. Ebû Gudde), Beyrut 1392/1972, s. 30; Abdullah b. Hüseyin Hâtır el-Adevî, Ḥâşiyetü Laḳṭi’d-dürer, Kahire, ts., s. 5; Hasan Paşa, el-Elḳābü’l-İslâmiyye fi’t-târîḫ ve’l-ves̱âʾiḳ ve’l-âs̱âr, Kahire 1409/1989, s. 254; Ebû Gudde, Cevâbü’l-Ḥâfıẓ Ebî Muḥammed ʿAbdi’l-ʿaẓîm el-Münzirî el-Mıṣrî, Halep 1411, s. 126, 129, 132-133; Mücteba Uğur, Hadis Terimleri Sözlüğü, Ankara 1992, s. 117.
Bu madde ilk olarak 1997 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 15. cildinde, 183 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.