HASAN HÜKMÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi

HASAN HÜKMÎ

حسن حكمي
Müellif:
HASAN HÜKMÎ
Müellif: CHRISTINE WOODHEAD
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1997
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 26.09.2022
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/hasan-hukmi
CHRISTINE WOODHEAD, "HASAN HÜKMÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hasan-hukmi (26.09.2022).
Kopyalama metni

Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Oldukça genç bir yaşta Dîvân-ı Hümâyun kâtipleri zümresine dahil olduğu ve kırk yıldan fazla burada görev yaptığı bilinmektedir. Hükmî lakabının hüküm yazmadaki kabiliyetinden gelmiş olması muhtemeldir.

1006 (1597-98) yılında divanın kırk kıdemli kâtibinden biri olan Hasan Hükmî, aynı zamanda Vezîriâzam Hadım Hasan Paşa’nın tezkireciliğini de yapmaktaydı. 1604-1605’te reîsülküttâb makamına vekâlet etti; hemen ardından 1606’da önce reîsülküttaplığa, birkaç ay sonra da nişancılığa getirildi. 1614 yılında tekrar reîsülküttaplığa yükseltildi. 1618’de nişancı, 1621’de yeniden reîsülküttâb oldu. Bu dönemde reîsülküttaplık görevi nişancılığa göre giderek önem kazanmaya başlamıştı. Hasan Hükmî’nin meslek hayatı bu değişikliği gözler önüne seren bir örnektir. Hükmî sonraki yıllarda çeşitli kitâbet görevlerinde bulundu; 1638’de sipahi mukabelecisi iken son defa reîsülküttaplığa getirildi. Ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

Hasan Hükmî, XVII. yüzyılın ilk yarısının meşhur Osmanlı münşîlerinden biri sayılır. 1601’de divan kâtipliğini sürdürürken aynı zamanda bir önceki şehnâmeci olan Lokman’ın ricasıyla Tâlikîzâde Mehmed Subhi’nin yerine şehnâmeci tayin edildi. Bu göreve tayiniyle ilgili Cemâziyelâhir 1010 (Aralık 1601) tarihli hükmün sûreti Âyîne-i Zurefâ’da verilmiştir (s. 41-43). Hükmî, Cigalazâde Sinan Paşa’nın 1604-1605 İran seferine şehnâmeci olarak katılmışsa da gerek bu olaylar gerekse başka konular hakkında herhangi bir şehnâme veya inşâ eseri meydana getirmemiştir. İnşâsına dair birkaç örneğe münşeat mecmualarında rastlanmaktadır.


BİBLİYOGRAFYA

, nr. 7530.

, II, 739.

Sarı Abdullah, Düstûrü’l-inşâ, İÜ Ktp., TY, nr. 3110, vr. 280b-282a.

, s. 28-30.

Karslızâde Cemâleddin Mehmed, Osmanlı Târih ve Müverrihleri: Âyîne-i Zurefâ, İstanbul 1314, s. 40-43.

, s. 185-186.

Necib Âsım, “Osmanlı Tarihnüvisleri ve Müverrihleri: Şehnâmeciler”, , I (1911), s. 434-435.

Christine Woodhead, “An Experiment in Official Historiography: The Post of Şehnameci in the Ottoman Empire, c. 1555-1605”, , LXXV (1983), s. 176-178.

Feridun M. Emecen, “Ali’nin ‘Ayn’ı: XVII. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Bürokrasisinde Kâtib Rumuzları”, , XXXV (1994), s. 140.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1997 yılında İstanbul’da basılan 16. cildinde, 324-325 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER