HUTTELÎ, Ebü’l-Fazl

أبو الفضل الختّلي
Müellif:
HUTTELÎ, Ebü’l-Fazl
Müellif: ERHAN YETİK
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1998
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 02.06.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/hutteli-ebul-fazl
ERHAN YETİK, "HUTTELÎ, Ebü’l-Fazl", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hutteli-ebul-fazl (02.06.2020).
Kopyalama metni
Horasan bölgesinin kuzeyinde Vahşâb ve Ceyhûn arasında bulunan Huttel kasabasında doğdu. Gençliğinde hadis ilmiyle meşgul oldu. Tasavvuf terbiyesini Bağdat sûfîlerinden ve Ebû Bekir eş-Şiblî’nin müridi Ali b. İbrâhim el-Husrî’nin yanında tamamladı. Hayatının büyük bir kısmını Suriye’de Halep yakınlarındaki Likâm dağlarında münzevi bir hayat yaşayarak geçirdi. Bânyâs ve Şam arasındaki Beytülcin köyünde müridi Hücvîrî’nin yanında vefat etti. Hücvîrî şeyhinin ölüm tarihini vermemekte, Gulâm Server Lâhûrî (XIX. yüzyıl) Ḫazînetü’l-aṣfiyâʾ adlı eserinde, Nefeḥâtü’l-üns’ün bir nüshasının kenarında Huttelî’nin vefat tarihi olarak 453 (1061) yılının kaydedildiğini belirtmektedir (DMBİ, VI, 143; EIr., I, 290). Çağdaş yazarlardan Şeyh Abdürreşîd, Zehebî’den naklen onun 460’ta (1068) öldüğünü söylemekteyse de (The Life, s. 25; DMBİ, VI, 143) Zehebî’nin söz konusu ettiği zat Ebü’l-Fazl el-Huttelî değil Şâfiî fakihi Ebû Ali Hasan b. Ebû Tâhir el-Huttelî’dir (Târîḫu’l-İslâm, s. 483).

Hücvîrî, “Sekr küçüklerin oyun sahası, sahv ise büyüklerin yokluk deryasıdır” diyen Huttelî’nin sahvı sekre tercih eden Cüneyd-i Bağdâdî meşrebinde bir sûfî olduğunu söyler. Huttelî’nin mürşidi Husrî’den başka çok sevdiği diğer bir sûfî de Hakîm et-Tirmizî’dir.

Kılık kıyafete önem vermeyen, iç dünyasını halktan gizlemeye çalışan ve keramete rağbet etmeyen Huttelî’nin melâmî-meşrep bir sûfî olduğu söylenebilir. Huttelî, tasavvufî hallerin yaşanması sırasında duyulan hazlara takılıp kalınmaması gerektiğine dikkat çeken ilk sûfîlerdendir. Hücvîrî’nin ifadelerinden onun günümüze ulaşmayan Rivâyât adlı bir eseri olduğu anlaşılmaktadır.

BİBLİYOGRAFYA
Hücvîrî, Keşfü’l-maḥcûb, s. 208; a.e. (Uludağ), s. 41-42, 131, 271-272; Bekrî, Muʿcem, I, 364; Muhammed b. Münevver, Esrârü’t-tevḥîd (nşr. Zebîhullah Safâ), Tahran 1332 hş., s. 24, 27, 43; Attâr, Teẕkiretü’l-evliyâʾ, Tahran 1370 hş., II, 324, 337; Yâkūt, Muʿcemü’l-büldân, II, 346; Zehebî, Târîḫu’l-İslâm: sene 441-460, s. 483; Câmî, Nefeḥât, s. 315, 316; Sh. Abdur Rashid, The Life and Teachings of Hazrat Data Ganjbakhsh, Lahore 1967, s. 20, 25; Mînâ Hafîzî, “Ebü’l-Fażl Ḥuttelî”, DMBİ, VI, 143-144; Hamid Algar, “Abu’l-Fażl Kottalī”, EIr., I, 290.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1998 yılında İstanbul'da basılan 18. cildinde, 428 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER