İBN ABDÜRREZZÂK

ابن عبد الرزّاق
Müellif:
İBN ABDÜRREZZÂK
Müellif: SAFFET KÖSE
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1999
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 13.08.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-abdurrezzak
SAFFET KÖSE, "İBN ABDÜRREZZÂK", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-abdurrezzak (13.08.2020).
Kopyalama metni

1075 (1664) yılında Dımaşk’ta doğdu. Dönemin meşhur âlimlerinden Abdülganî b. İsmâil en-Nablusî’nin talebesi olup hocası eserinde seyahatleri sırasında onunla yaptığı yazışmalardan söz eder (el-Ḥaḳīḳa ve’l-mecâz, s. 130, 132, 208). Hocaları arasında Ebü’l-Mevâhib b. Abdülbâkī el-Hanbelî, Muhammed b. Ali b. Muhammed el-Kâmilî, Abdullah b. Zeynüddin el-Ömerî el-Aclûnî gibi simalar bulunmaktadır. Kaynaklar İbn Abdürrezzâk’ın ferâiz, fıkıh ve edebiyat alanında yetişkin bir âlim olduğunu belirtir. Dımaşk’taki Sinan Paşa Camii’nde hatiplik görevinde bulunan İbn Abdürrezzâk bu şehirde vefat etti.

Eserleri. 1. Ḥadâʾiḳu’l-inʿâm fî feżâʾili’ş-Şâm. Şam tarihi hakkında olup Yûsuf Büdeyvî tarafından neşredilmiştir (Beyrut 1410/1989). Ali b. Ebû Bekir el-Herevî, Zekeriyyâ el-Kazvînî, İbnü’l-Verdî, İbn Şâkir el-Kütübî gibi tarihçilerin çalışmalarından faydalanılarak kaleme alınan eser, Şam’a dair şiirlere ayırdığı bölümle bu alandaki literatür arasında önemli bir yere sahiptir. 2. Ḳalâʾidü’l-manẓûm fî münteḳā ferâʾiżi’l-ʿulûm. İbrâhim el-Halebî’nin fıkha dair meşhur eseri Mülteḳa’l-ebḥur’un ferâizle ilgili bölümünün manzum şeklidir. 1129’da (1717) yaklaşık 400 beyit olarak yazılan eserin Kahire Dârü’l-kütübi’l-Mısriyye’de bir nüshası bulunmaktadır (Fihrisü kütübi’l-ʿArabiyye, I, 464). İbn Âbidîn bu eseri er-Raḥîḳu’l-maḫtûm şerḥu Ḳalâʾidi’l-manẓûm adıyla şerhetmiş ve şerh önce ayrı olarak (Dımaşk 1302), daha sonra da İbn Âbidîn’in diğer bazı risâleleriyle birlikte (Mecmûʿatü resâʾili İbn ʿÂbidîn, İstanbul 1325, II, 185-260) yayımlanmıştır. 3. Nes̱rü leʾâli’l-mefhûm şerḥu Ḳalâʾidi’l-manẓûm. Müellifin bir önceki eserine yazdığı şerhtir. 4. Mefâtîḥu’l-esrâr ve levâʾiḥu’l-efkâr. Şemseddin Muhammed b. Abdullah et-Timurtaşî’nin fıkha dair Tenvîrü’l-ebṣâr’ına Alâeddin el-Haskefî’nin yazdığı ed-Dürrü’l-muḫtâr adlı şerh üzerine yapılmış bir hâşiye çalışması olup tamamlanmamıştır; “Kitâbü’ṣ-Ṣalât”ın sonuna kadarki kısımla “Kitâbü’n-Nikâḥ”tan bazı bölümleri ihtiva eder. Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye’de Silkü’n-naḍḍâr şerḥu’d-Dürri’l-muḫtâr adıyla kayıtlı bulunan (nr. 6662) ve İbn Abdürrezzâk’a nisbet edilen nüsha Mefâtîḥu’l-esrâr ile aynı eser olmalıdır (M. Mutî‘ el-Hâfız, I, 416).

Bazı kaynaklarda İbn Abdürrezzâk’ın Dîvânü şiʿr ve Dîvânü’l-ḫuṭab adlı iki eseri daha zikredilmektedir. Muhibbî ve Murâdî de onun şiirinden ve ona nazîre olarak yazılan çeşitli şiirlerden örneklere genişçe yer vermektedir.

BİBLİYOGRAFYA
Muhibbî, Ẕeylü Nefḥati’r-Reyḥâne, s. 42, 43, 166-169, 206-227, 265, 292, 331-332, 419, 437-438; Abdülganî b. İsmâil en-Nablusî, el-Ḥaḳīḳa ve’l-mecâz fi’r-riḥle ilâ bilâdi’ş-Şâm ve Mıṣr ve’l-Ḥicâz (nşr. Ahmed Abdülmecîd Herîdî), Kahire 1986, s. 130, 132, 208; Murâdî, Silkü’d-dürer, I, 35; II, 266-274; III, 28; Ahlwardt, Verzeichnis, VII, 224; Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 552; Îżâḥu’l-meknûn, I, 484; II, 239, 520; Fihrisü kütübi’l-ʿArabiyyeti’l-mevcûde bi-Dâri’l-Kütübi’l-Mıṣriyye, Kahire 1345/1926, I, 464; Brockelmann, GAL Suppl., II, 409; Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, V, 111-112; Selâhaddin el-Müneccid, el-Müʾerriḫûne’d-Dımaşḳıyyûn fi’l-ʿahdi’l-ʿOs̱mânî ve âs̱âruhüm, Beyrut 1964, s. 96-97; a.mlf., Muʿcemü’l-müʾerriḫîne’d-Dımaşḳıyyîn, Beyrut 1398/1978, s. 338; M. Mutî‘ el-Hâfız, Fihrisü maḫṭûṭâti Dâri’l-Kütübi’ẓ-Ẓâhiriyye: el-Fıḳhü’l-Ḥanefî, Dımaşk 1401/1980, I, 351-352, 416-417; Ziriklî, el-Aʿlâm (Fethullah), III, 293; Ahmet Özel, Hanefi Fıkıh Âlimleri, Ankara 1990, s. 141-142.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1999 yılında İstanbul'da basılan 19. cildinde, 283-284 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER