KAYLE bint MAHREME

قيلة بنت مخرمة
KAYLE bint MAHREME
Müellif: MEHMET EFENDİOĞLU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2002
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 01.04.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/kayle-bint-mahreme
MEHMET EFENDİOĞLU, "KAYLE bint MAHREME", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kayle-bint-mahreme (01.04.2020).
Kopyalama metni
Benî Temîm kabilesinin Anberoğulları koluna mensuptur. Benî Cenâb kabilesinden Habîb b. Ezher’le evlendi ve bu evlilikten üç kızı, bir oğlu dünyaya geldi. Kocasının ölümünden sonra çocuklarını amcaları Esveb b. Ezher zorla elinden aldı. Çocuklarını geri alabilmek için 8 (629) yılında Hz. Peygamber’den yardım istemek üzere Bekir b. Vâil kabilesinden Hureys b. Hassân eş-Şeybânî ile birlikte Medine’ye gitti ve müslüman oldu. Bu arada mesciddeki sohbetlere katıldı, Resûlullah’a çeşitli sorular sordu. Hureys b. Hassân eş-Şeybânî’nin müracaatı üzerine Benî Temîm kabilesinin de ortaklaşa kullandığı Dehnâ bozkırlarının Hz. Peygamber tarafından Benî Şeybân’a verilmesi düşünülürken kabilesinin haklarını başarıyla savundu ve arazinin Benî Temîm’in elinden çıkmasına engel oldu. Ayrıca zorla alınan kızlarının iade edilmesi ve kendisine yardımcı olunması hususunda Resûl-i Ekrem’den bir yazı aldı. Kayle bint Mahreme’nin Medine’ye gidişi ve İslâm’a girişiyle ilgili olarak kendi ifadesiyle nakledilen ve dilcileri hayli meşgul eden uzun rivayet (İbn Sa‘d, I, 317-320) edebî yönü yanında sabah namazının vaktinin tayini, hanımların mescidde namaz kılacakları yerin tesbiti, rızâsı alınmadan kadınların nikâha zorlanamayacağı, sahipsiz sular, araziler ve ağaçların halkın müşterek malı olduğu gibi konularda fıkhî hükümler getirmiştir. Ayrıca müslümanların kardeş olduğuna, birbirleriyle yardımlaşmaları gerektiğine dair ahlâkî kurallar, Hz. Peygamber’in şemâiline dair çeşitli bilgiler ihtiva etmektedir. Düzgün konuşan ve haksızlığa boyun eğmeyen Kayle zühd hayatı ve özellikle gece ibadetine düşkünlüğü ile tanıtılmaktadır. Seher vakitlerinde vird olarak okuduğu söylenen münâcâtında (Taberânî, XXV, 12) bunu görmek mümkündür. Uzun müddet yaşadığı anlaşılan Kayle’nin ne zaman ve nerede vefat ettiği bilinmemektedir.

BİBLİYOGRAFYA
Ebû Dâvûd, “İmâre”, 36, “Edeb”, 22; Tirmizî, “Edeb”, 50; İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, I, 317-321; VIII, 312; a.mlf., eş-Şemâʾilü’l-Muḥammediyye (nşr. İzzet Ubeyd ed-Deâs), Beyrut 1405/1985, s. 41; İbn Hibbân, es̱-S̱iḳāt, III, 349; Taberânî, el-Muʿcemü’l-kebîr (nşr. Hamdî Abdülmecîd es-Selefî), Beyrut, ts. (Dâru ihyâi’t-türâsi’l-Arabî), XXV, 7-13; Ebû Nuaym el-İsfahânî, Maʿrifetü’ṣ-ṣaḥâbe, TSMK, III. Ahmed, nr. 497, II, vr. 265b; İbn Mâkûlâ, el-İkmâl, I, 117; İbn Abdülber, el-İstîʿâb (Bicâvî), IV, 1906; İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-ġābe (Bennâ), VII, 245-246; Zehebî, Tecrîdü esmâʾi’ṣ-ṣaḥâbe, Beyrut, ts. (Dârü’l-ma‘rife), II, 299; İbn Hacer, el-İṣâbe (Bicâvî), VIII, 83-87; Heysemî, Mecmaʿu’z-zevâʾid, VI, 120; X, 125; Muhammed Hamîdullah, el-Ves̱âʾiḳu’s-siyâsiyye, Beyrut 1405/1985, s. 256-258; Hâlid Abdurrahman el-Akk, Ṣuver min ḥayâti ṣaḥâbiyyâti’r-resûl, Dımaşk 1409/1989, s. 596-597; M. Saîd Mübeyyaz, Mevsûʿatü ḥayâti’ṣ-ṣaḥâbiyyât, İdlib/Suriye 1410/1990, s. 664-667.
Bu madde ilk olarak 2002 senesinde Ankara'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 25. cildinde, 82-83 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.