KELÎM-i KÂŞÂNÎ

كليم كاشاني
KELÎM-i KÂŞÂNÎ
Müellif: DÂVUD İBRÂHİMÎ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2002
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 06.04.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/kelim-i-kasani
DÂVUD İBRÂHİMÎ, "KELÎM-i KÂŞÂNÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kelim-i-kasani (06.04.2020).
Kopyalama metni
Hemedan’da doğdu. Meliküşşuarâ Mirza Ebû Tâlib, Tâlibâ-yi Kelîm ve Hallâku’l-meânî-i Sânî unvanlarıyla anılan şair, Kâşân’da uzun süre kaldığı ve öğrenimini bu şehirde yaptığı için daha çok Kâşânî nisbesiyle tanınır. Öğrenimini Kâşân ve Şîraz’da tamamladıktan sonra Bâbürlü Hükümdarı Cihangir döneminde Hindistan’a giderek Bîcâpûr’da Âdilşâhîler’den II. İbrâhim Şah’ın valisi ve I. Şah İsmâil’in torunlarından olan Şahnevâz Han’a intisap etti. Şahnevâz Han’ın ölümü üzerine 1028’de (1619) Irak’a gitti. Burada beklediği ilgiyi göremeyince iki yıl sonra tekrar Hindistan’a döndü. Gûlkünde’de Kutubşâhîler’den Muhammed Kulı b. İbrâhim’in veziri Mîr Muhammed Emîn’e ve ardından Bâbürlü Hükümdarı Şah Cihan’a intisap etti. Şah Cihan tarafından kendisine meliküşşuarâ unvanı verildi. Şah Cihan ile birlikte Keşmir’e giden Kelîm-i Kâşânî hükümdardan izin alarak orada kaldı, ancak sarayla ilişkisini kesmedi ve kendisine maaş bağlandı. Burada Şah Cihan adına Pâdşâhnâme adlı eserini yazdı. Şah Cihan Keşmir’e ikinci gelişinde yazdığı kasideden dolayı kendisini ödüllendirdi. 1061’de (1651) Keşmir’de öldü. Şiirin her türünde çok sayıda ürün veren Kelîm daha çok gazelleriyle tanınır. Gazellerinin dili açık ve sağlamdır. Kaside ve mesnevilerinin dili de oldukça sade olmakla birlikte ifade bakımından gazelleri kadar mükemmel değildir. Kelîm aynı zamanda edebî sanatlardan irsâl-i meseli çok kullanmakla da tanınır.

Eserleri. 1. Külliyât. Yaklaşık 10.000’i divanına ait olmak üzere 25.000 beyit ihtiva eder. Kaside, gazel, rubâî ve kıtalardan oluşan divanı basılmıştır (Kanpûr 1879; Tahran 1354 h./1336 hş.). 2. Pâdşâhnâme. Şah Cihan’la ilgili olayların şehnâme tarzında anlatıldığı eser Şahcihânnâme, Fütûḥât-ı Şahcihânî, Ẓafernâme-i Şâhcihân, Şahnâme-i Kelîm adlarıyla da anılır (nüshaları için bk. Storey, I, 572-573).

BİBLİYOGRAFYA
Muhammed Tâhir-i Nasrâbâdî, Teẕkire-i Naṣrâbâdî (nşr. Vahîd-i Destgirdî), Tahran 1361 hş., s. 220-223; Lutf Ali Beg, Âteşkede, Bombay 1277/1860, s. 246-247; Rieu, Catalogue of the Persian Manuscripts, II, 686-687; Browne, LHP, IV, 258-263; Safâ, Edebiyyât, V/2, s. 1170-1183; a.mlf., Genc-i Süḫan, Tahran 1339-40, III, 92-101; Şiblî Nu‘mânî, Şiʿrü’l-ʿAcem (nşr. M. Takī Fahr-i Dâî-yi Gîlânî), Tahran 1363 hş., III, 172-191; Storey, Persian Literature, I, 572-573; Rypka, HIL, s. 726; H. H. Schaeder, “Kelim”, İA, VI, 558; Munibur Rahman, “Ḳalīm Abū Ṭālib”, EI2 (Fr.), IV, 528-529.
Bu madde ilk olarak 2002 senesinde Ankara'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 25. cildinde, 212 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.