MEHMED RÂSİM AĞA - TDV İslâm Ansiklopedisi

MEHMED RÂSİM AĞA

Müellif:
MEHMED RÂSİM AĞA
Müellif: SELMAN CAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2003
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 27.11.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-rasim-aga
SELMAN CAN, "MEHMED RÂSİM AĞA", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-rasim-aga (27.11.2021).
Kopyalama metni

İnşa ve tamir kayıtlarında “es-Seyyid Mehmed” mührünü kullanan Mehmed Râsim Ağa’nın doğum ve ölüm tarihi bilinmemektedir. 9 Ağustos 1820 tarihinde Ali Rızâ Ağa’nın yerine tayin edildi (, Cevdet-Saray, nr. 1512). Tayin yazısında ismi Aksaraylı Hâce (Hoca) Mehmed Efendi şeklinde geçmektedir. Hoca unvanı sebebiyle mühendishânede bir müddet hocalık yapmış olduğu anlaşılmaktadır. Başmimarlığının ilk aylarında kullandığı “Bende Hâce Mehmed Sermi‘mârân-ı Hassa” imzasını bir süre sonra “Bende Mehmed Râsim Sermi‘mârân-ı Hassa” olarak değiştirmiş, ancak “Seyyid Mehmed” imzasını değiştirmemiştir.

Hassa başmimarlığını 1824 yılına kadar sürdüren Mehmed Râsim Ağa 1821’de Yedikule İmrahor İlyas Bey Camii tamiratını yapmış (TSMA, nr. D. 5175), aynı yıl içinde Tersâne-i Âmire’de bir değirmen ve zahire ambarı inşa etmiştir (, Cevdet-Bahriye, nr. 5619). Yine Tersâne-i Âmire için Sultan II. Mahmud’un emriyle yeni bir havuzun inşasını daha sonra başmimar olacak Seyyid Abdülhalim Efendi ile birlikte gerçekleştirmiş, yapımına 13 Mart 1822’de başlanan havuz (, nr. 8876) Abdülhalim Efendi’nin göreve başladığı 1824’te tamamlanmıştır. Galata Sarayı’nın yanmış olan camisini 25 Nisan 1822’de yeniden inşa edip sarayla birlikte etrafını düzenlemiştir (, Cevdet-Saray, nr. 1802).

Mehmed Râsim Ağa döneminde başmimarların ve mimar halifelerinin yeterli gelirlerinin olmadığı, bu sebeple geçim sıkıntısı içinde bulundukları gerekçesiyle mimarların binalardan aldıkları harç ve avâidler yeniden düzenlenmiştir (, nr. 29125). Buna göre İstanbul’da suriçi, Eyüp, Üsküdar ve Boğaziçi’nde Rum, Ermeni ve yahudi tebaanın yaptıracağı büyük binalardan 120, orta büyüklükte binalardan 60 ve küçük binalardan 20 kuruş avâid alınması, tamiratlarda ise bu miktarların yarısının uygulanması kararlaştırılmıştır. Toplanan avâidin her ay onda sekizinin mimar halifelerine dağıtılması ve başmimarın harcamalarında kullanılmak üzere kale inşaları hariç mîrî ve evkaf binalarından binde beş oranında bir harç alınması uygun görülmüştür.


BİBLİYOGRAFYA

TSMA, nr. D. 5175, 1236/1820-21.

, Cevdet-Bahriye, nr. 5619.

, nr. 8876.

, Cevdet-Saray, nr. 1512, 1802.

, nr. 29125, 1237/1821-22.

Mustafa Cezar, “Sanatta Batıya Açılış Döneminde Mimarlar”, 9. Milletler Arası Türk Sanatları Kongresi, Ankara 1995, I, 479-488.

a.mlf., “19. Yüzyılda Önemli İşlere İmzasını Atmış Bir Mimarımız: Abdülhalim Bey”, 19. Yüzyıl İstanbul’unda Sanat Ortamı, İstanbul 1996, s. 95-108.

M. Zarif Orgun, “Hassa Mimarları”, Arkitekt, sy. 12, İstanbul 1938, s. 334-340.

Ahmet Vefa Çobanoğlu, “Osmanlı’da Baş Mimarlar”, Türk Dünyası Kültür Atlası: Osmanlı Dönemi, İstanbul 2002, IV, 250-326.

a.mlf., “Mehmed Rasim Efendi”, Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul 1999, II, 176.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2003 yılında Ankara’da basılan 28. cildinde, 515 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER