MUÂZ b. MÜSLİM el-HERRÂ - TDV İslâm Ansiklopedisi

MUÂZ b. MÜSLİM el-HERRÂ

معاذ بن مسلم الهرّاء
Müellif:
MUÂZ b. MÜSLİM el-HERRÂ
Müellif: MEHMET YAVUZ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2020
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 26.09.2022
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/muaz-b-muslim-el-herra
MEHMET YAVUZ, "MUÂZ b. MÜSLİM el-HERRÂ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/muaz-b-muslim-el-herra (26.09.2022).
Kopyalama metni

Abdülmelik b. Mervân devrinde (685-705) Kûfe’de doğdu. Kûfe dil mektebinin birinci tabakasına mensup olup Kûfe nahvinin kurucusu sayılan Ebû Ca‘fer er-Ruâsî’nin amcasıdır. Herat yapımı elbise ticaretiyle meşgul olduğundan “Herrâ” lakabıyla anılmıştır. Muâz ilk Kûfeli dilciler gibi Basra’ya gitti ve buranın önde gelen âlimlerinin derslerine devam etti; ardından Kûfe’ye döndü. Yeğeni Ruâsî ile birlikte uzun bir süre burada ders verdi. Kûfe dil mektebinin en tanınmış iki dilcisi olan Ali b. Hamza el-Kisâî ile Yahyâ b. Ziyâd el-Ferrâ onun öğrencilerindendir.

Sarf ilmiyle çok meşgul olan Muâz özellikle kelimelerin kalıpları üzerinde çağdaşlarıyla tartışmalar yapmıştır. Bundan dolayı onu sarfın kurucusu sayanlar olmuş, Şiîliğe temayülü sebebiyle bilhassa Şiî çevreleri bu görüş üzerinde ısrar etmiştir. Ancak son dönemlerde yapılan bazı çalışmalarda bunun doğru olmadığı ileri sürülmüştür. Sarf ilminin -sistematik bir şekilde olmasa da- daha önce Basra’da Sîbeveyhi’nin el-Kitâb’ında nahiv içinde toplanmış olması, ayrıca sarfa dair eserlerde Muâz b. Müslim el-Herrâ’ya nisbet edilmiş önemli bir görüşünün bulunmaması onun sarf ilminin kurucusu olduğu yolundaki iddiaları zayıflatmaktadır. Bu ilmin kurucusu sayılmasa da Muâz’ın nahivden ziyade sarf ilminde uzman olduğu ve bu ilmin gelişmesinde önemli hizmetler yaptığı bir gerçektir.

Muâz’a ait şiirlerin bir kısmı zamanımıza ulaşmıştır. Ca‘fer es-Sâdık’tan hadis rivayetinde bulunmuşsa da bu hususta güvenilir olmadığı ifade edilmiştir. Nahiv ilmine dair yazdığı söylenen eserlerin hiçbiri günümüze kadar gelmemiştir. Muammerûn arasında yer alan Muâz ömrünün sonlarına doğru gittiği Bağdat’ta vefat etti. Onun uzun ömrü şiirlere konu olmuştur.


BİBLİYOGRAFYA

Ebû Bekir ez-Zübeydî, Ṭabaḳātü’n-naḥviyyîn ve’l-luġaviyyîn (nşr. M. Ebü’l-Fazl İbrâhim), Kahire 1392/1973, s. 125-126.

, s. 131.

Kemâleddin el-Enbârî, Nüzhetü’l-elibbâʾ (nşr. İbrâhim es-Sâmerrâî), Zerkā/Ürdün 1405/1985, s. 50.

, III, 288-295.

, II, 290-293.

G. Flügel, Die grammatischen Schulen der Araber, Leipzig 1862, s. 119-121.

, I, 155.

, IX, 123-124.

Hasan es-Sadr, Teʾsîsü’ş-Şîʿa, Beyrut 1401/1981, s. 140-141.

Hasan Hindâvî, Menâhicü’ṣ-ṣarfiyyîn ve meẕâhibühüm, Dımaşk 1989, s. 53-56.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2020 yılında Ankara’da basılan 30. cildinde, 338-339 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER