RİFÂA b. RÂFİ‘

رفاعة بن رافع
RİFÂA b. RÂFİ‘
Müellif: MEHMET EFENDİOĞLU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2008
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 01.04.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/rifaa-b-rafi
MEHMET EFENDİOĞLU, "RİFÂA b. RÂFİ‘", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/rifaa-b-rafi (01.04.2020).
Kopyalama metni
Babası Râfi‘, Hazrec kabilesinin kollarından Benî Züreyḳ’ın ileri gelenlerinden olup annesi Ümmü Mâlik münafıkların reisi Abdullah b. Übey b. Selûl’ün kız kardeşiydi. Rifâa babasıyla birlikte İkinci Akabe Biatı’nda bulundu ve orada Hz. Peygamber’e biat ederek müslüman oldu. Medine’ye dönünce kabilesi arasında İslâmiyet’i yaymak için büyük gayret gösterdi; kabile halkı onun ve babasının gayretleriyle İslâm’ı kabul etti. Bedir, Uhud, Hendek gazveleriyle Bey‘atürrıdvân’da, Mekke’nin fethiyle Tâif Seferi’nde ve Vedâ haccında bulundu. Bedir Gazvesi’ne kardeşleri Mâlik ve Hallâd da katıldı. Bu savaşta bazı rivayetlere göre Rifâa’nın, bazılarına göre ise Bedir’e iştirak ettiği kesin olarak bilinmeyen babasının gözüne ok değmiş, Resûlullah’ın duasıyla gözü iyileşmiş (Taberânî, IX, 59), yine bu savaşta Rifâa, Vehb b. Umeyr’i esir almıştır. İlk üç halife döneminde fetih ordularıyla birlikte çeşitli seferlere katıldı. Hz. Ali’nin hilâfeti yıllarında onunla birlikte hareket etti. Cemel Vak‘ası’nda da bulunduğu ve Sıffîn Savaşı’na katıldığı belirtilmektedir. Rifâa 41 (661) veya 42 (662) yılında Medine’de vefat etti ve Bakī‘ Mezarlığı’na defnedildi. Onun her biri muhaddis olan Muâz, Ubeyd, Ubeydullah ve Abdurrahman adlı oğulları ile Remle, Büseyne ve Ümmü Sa‘d adlı kızlarının olduğu bilinmektedir.

Rifâa b. Râfi‘, Hz. Peygamber’den bizzat duyduklarından başka Ebû Bekir ve Ubâde b. Sâmit’ten yirmi dört hadis rivayet etmiş, bunları kendisinden oğulları Muâz ve Ubeyd ile kardeşinin oğlu Yahyâ b. Hallâd b. Râfi‘, yeğeni Ali b. Yahyâ ve başkaları nakletmiştir. Ahmed b. Hanbel onun sekiz rivayetini tahriç etmiş, Buhârî el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’ine üç hadisini almış, sünen sahipleri de eserlerinde onun rivayetlerine yer vermiştir (bk. bibl.). Rifâa’nın naklettiği hadislerden biri şöyledir: Bir gün Resûlullah’ın arkasında namaz kılıyorduk. Resûlullah başını rükûdan kaldırıp da “semiallahü li-men hamideh” deyince arkasında bulunan bir adam (ki bu kendisidir), “Ey rabbimiz! Sana riyadan arınmış, hayırlarla dolu sayısız hamdolsun” dedi. Resûlullah selâm verince, “O duayı kim yaptı?” diye sorup öğrendi, sonra da şöyle söyledi: “Otuz küsur meleğin o duayı bir an önce yazmaya çalıştığını gördüm” (Buhârî, “Eẕân”, 126).

BİBLİYOGRAFYA
Müsned, IV, 330; V, 115; Buhârî, “Meġāzî”, 11, 12; a.mlf., et-Târîḫu’l-kebîr, III, 319-321; İbn Mâce, “Ṭahâret”, 57, “Ticârât”, 3; Ebû Dâvûd, “Ṣalât”, 119, 144; Tirmizî, “Ṣalât”, 81, 110, 179, “Daʿavât”, 105; Nesâî, “Eẕân”, 27, “Sehiv”, 67; İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, III, 596; IV, 199; Taberânî, el-Muʿcemü’l-evsaṭ (nşr. Târık b. Avezullah - Abdülmuhsin el-Hüseynî), Kahire 1415, IX, 59; İbn Hazm, Esmâʾü’ṣ-ṣaḥâbeti’r-ruvât (nşr. Seyyid Kesrevî Hasan), Beyrut 1412/1992, s. 114; İbn Abdülber, el-İstîʿâb (Bicâvî), II, 497-499; İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-ġābe, II, 225-226; VII, 65; X, 190; İbn Hacer, el-İṣâbe (Bicâvî), II, 489; a.mlf., Tehẕîbü’t-Tehẕîb, III, 281-282; Mustafa b. Muhammed er-Râfiî, ʿUnvânü’n-necâbe fî maʿrifeti men mâte bi’l-Medîneti’l-münevvere mine’ṣ-ṣaḥâbe (nşr. Abdülhafîz Fergalî v.dğr.), [baskı yeri yok] 1411/1990, s. 241.
Bu madde ilk olarak 2008 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 35. cildinde, 94 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.