ZÂBRÂŞÂİYYE

الزابراشائيّة
Müellif:
ZÂBRÂŞÂİYYE
Müellif: MUSTAFA ÖZ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2013
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 10.08.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/zabrasaiyye
MUSTAFA ÖZ, "ZÂBRÂŞÂİYYE", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/zabrasaiyye (10.08.2020).
Kopyalama metni

Daha çok Hanefîler’e yakın fıkhî gruplardan olup (İbnü’l-Murtazâ, s. 121) Zâbrâşâî’ye (ez-Zâbrâşâhî) nisbet edilen bu zümre hakkında çok az şey bilinmektedir. Kurucusu hakkında da bilgi yoktur. Nesefî bu fırkanın 400 (1009-10) yılından sonra Merv’de ortaya çıktığını yazar (Tebṣıratü’l-edille, I, 310). Ebü’l-Yüsr el-Pezdevî’nin verdiği bilgiye göre fırka mensupları o dönemde Merv’de bulunuyordu (Uṣûlü’d-dîn, s. 251). Liderleri Ebû Âsım münkir ve cahil bir kişiydi. Ona bağlı gruplar din konusunda bazı akılsızca beyanlar ve hurafeler ileri sürmekteydi. Bunların anlayışına göre istitâat fiilden öncedir, ihtiyarî fiilleri icat edip ortaya koyan Allah değil insandır. Zira Allah mâsiyetleri dilemez, işlenmesini de istemez, kulları sapkınlığa yönlendirmez. Fakat mâsiyetler işlendiğinde onların mevcudiyeti Allah’ın meşîeti iledir. Zâbrâşâiyye’ye göre, “Allah’ın dilemediği şey olmaz” demek câiz değildir, bunun yerine, “Allah’ın dilediği şey olur, olmasını dilemediği şey de olmaz” denmelidir. Rivayete göre bu fırka müslümanların icmâından ayrılarak Cebrâil’in resul olduğunu söylemekten kaçınmış, Allah’ın Cebrâil’i bazı resullerine gönderdiğinin söylenebileceğini belirtmiştir (bk. CEBRÂİL).


BİBLİYOGRAFYA

Ebü’l-Yüsr el-Pezdevî, Uṣûlü’d-dîn (nşr. H. P. Linss), Kahire 1383/1963, s. 251.

, I, 310.

Nûreddin es-Sâbûnî, el-Kifâye (nşr. Muhammed Aruçi, yüksek lisans tezi, 1406/1986), Câmiatü Kāhire Külliyyetü dâri’l-ulûm, II, 173.

İbnü’l-Murtazâ, el-Münye ve’l-emel (nşr. M. Cevâd Meşkûr), Beyrut 1399/1979, s. 121.

M. Cevâd Meşkûr, Mevsûʿatü’l-fıraḳı’l-İslâmiyye (trc. Ali Hâşim), Beyrut 1415/1995, s. 262.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2013 yılında İstanbul'da basılan 44. cildinde, 61 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER